08 آبان 1401 - 09:35
ایبِنا بررسی کرد؛

چشم‌انداز امیدوارکننده تورم با کاهش نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی

چشم‌انداز امیدوارکننده تورم با کاهش نرخ رشد نقدینگی و پایه پولی
آمار‌های رسمی و گزارش‌های مراجع کارشناسی داخلی و خارجی از بهبود روند تورم در سال‌های پیش رو حکایت دارد.
کد خبر : ۱۴۲۳۸۶

به گزارش خبرنگار ایبِنا؛ طی دهه پایانی قرن گذشته، اقتصاد ایران شرایط تورمی دشواری را پشت سر گذاشت، مشکلی که هنوز هم آثار آن باقی است. در اتفاقی کم‌سابقه، سه سال پایانی دولت دوازدهم، تورم بالای ۴۰ درصد تثبیت و رکورد تورم حدود ۶۰ درصد ثبت گردید. عوامل متعددی از جمله بحران کرونا و به‌هم‌خوردن چرخه عرضه، تحریم‌ها و البته ضعف سیاست‌گذاری و مدیریت را می‌توان از جمله دلایل این موج تورمی پایدار برشمرد.


در چنین شرایطی دولت سیزدهم روی کار آمد و به‌سرعت برنامه‌های کنترل تورم را در دستور کار قرار داد که نتایج آن در بهبود نسبی متغیر‌های پولی نمایان شد. البته موج بی‌سابقه تورم جهانی که رکورد‌های چندین‌ساله را در اقتصاد‌های موفق دنیا پشت سر گذاشت، از سرعت اثربخشی سیاست‌های کنترل تورم دولت کاست، بااین‌وجود همچنان می‌توان آثار مثبت این سیاست‌ها را در داده‌های کلان اقتصادی مشاهده کرد.

 


کاهش شتاب نقدینگی و پایه پولی


جدیدترین گزارش بانک مرکزی درباره تحولات اقتصاد کلان در شهریورماه ۱۴۰۱، از کاهش معنی‌دار شتاب رشد نقدینگی و بهبود آمار‌های تورم ۱۲ماهه حکایت دارد.


براین‌اساس، نرخ رشد نقدینگی (دوازده‌ماهه) که در آغاز به کار دولت سیزدهم یعنی پایان شهریور ۱۴۰۰ بالغ بر ۴۰.۵ درصد بود، با طی روندی نسبتاً کاهشی به ۳۷.۵ درصد در پایان مرداد ۱۴۰۱ رسیده است. البته در حدود ۲.۵ واحد درصد از رشد نقدینگی در دوازده‌ماهه منتهی به پایان شهریورماه سال ۱۴۰۱ مربوط به اضافه‌شدن آمار‌های بانک مهر اقتصاد بوده که آثار پولی جدیدی نخواهد داشت. به‌عبارت‌دیگر اگر آمار‌های بانک مهر اقتصاد را در نظر نگیریم، رشد نقدینگی در پایان شهریورماه سال ۱۴۰۱ نسبت به پایان شهریورماه سال ۱۴۰۰ معادل ۳۵ درصد خواهد بود.


هرچند از نظر کارشناسی، آمار‌های رشد متغیر‌های پولی از مقادیر مطلق آن‌ها اهمیت بیشتری دارد، بااین‌حال لازم به ذکر است که حجم نقدینگی در پایان شهریورماه سال ۱۴۰۱ (معادل ۵۵۹۴۹.۳ هزار میلیارد ریال) بوده که نسبت به پایان سال ۱۴۰۰ معادل ۱۵.۸ درصد افزایش یافته و در مقایسه با رشد متغیر مذکور در دوره مشابه سال قبل (۱۷.۰ درصد) به میزان ۱.۲ واحد درصد کاهش نشان می‌دهد.


نرخ رشد پایه پولی دوازده‌ماهه نیز از ۳۹.۵ درصد در پایان شهریور ۱۴۰۰ به ۳۳.۱ درصد در پایان شهریور ۱۴۰۱ (معادل ۶۹۰۷.۳ هزار میلیارد ریال) کاهش یافته است.

 

کاهش ۱۹.۶ واحد درصدی تورم


گزارش تحولات اقتصاد کلان همچنین نشان می‌دهد تحولات نرخ تورم موید بهبود عملکرد اقتصاد در دوره اخیر است. در زمان آغاز به کار دولت سیزدهم نرخ تورم دوازده‌ماهه منتهی به شهریورماه ۱۴۰۰ معادل ۵۹.۳ درصد بود که با کاهش ۱۹.۶ واحد درصدی به ۳۹.۶ درصد در دوازده‌ماهه منتهی به شهریورماه سال جاری رسیده است. البته تورم ماهانه شاخص کل مصرف‌کننده در شهریور‌ماه سال جاری ۰.۲ واحد درصد افزایش یافته که هرچند روند نزولی ۱۲ماهه را مخدوش نمی‌کند، اما باید به عنوان یک هشدار موردتوجه سیاست‌گذاران قرار بگیرد.


هرچند نرخ تورم همچنان بالا است؛ اما همین کاهش چشمگیر حدود ۲۰ درصدی طی یک‌سال در شرایطی حاصل شده که مجلس شورای اسلامی دولت را مکلف کرد تا طرح مردمی‌سازی یارانه‌ها و حذف تخصیص ارز ترجیحی را اجرا کند که در نتیجه آثار تورمی این طرح، روند حرکتی نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در چهار ماه ابتدایی سال ۱۴۰۱ با روند افزایشی مواجه گردید و این افزایش تا تیرماه ادامه یافت، بااین‌حال، همان گونه که انتظار می‌رفت پس از گذشت ماه‌های اولیه اجرای طرح و فروکش نمودن آثار تورمی آن، تورم نقطه‌به‌نقطه در مردادماه و شهریورماه سال جاری با کاهش همراه گردیده است.


همچنین می‌بایست خاطرنشان شود بخشی از افزایش قیمت‌های داخلی متأثر از افزایش قیمت‌های جهانی عمدتاً ناشی از تنش‌های سیاسی و بین‌المللی بوده است.

 

مهر تأیید صندوق بین‌المللی پول


در یک‌سال اخیر برنامه‌هایی در جهت کنترل موتور‌های تولید نقدینگی و تورم تدارک و اجرا شده است. از جمله می‌توان به مدیریت هم‌زمان هزینه‌ها و درآمد‌ها و برقراری توازن بودجه دولت، ثبات‌بخشی به بازار ارز، اصلاح نظام بانکی و کاهش ناترازی بانک‌ها، مدیریت انتظارات تورمی و تقویت بخش تولید و عرضه کالا‌ها و خدمات در کشور به همراه عملیاتی کردن سیاست‌ها و اقدامات مختلف برای شناسایی و کنترل عوامل مؤثر بر تورم ایجاد شده در سال‌های گذشته، اشاره کرد. همچنین در پایان شهریورماه سال ۱۴۰۱ استفاده از تنخواه‌گردان بانک مرکزی که واجد آثار پولی ناشی از عملیات مالی دولت است، کاهش قابل‌توجه ۹۱.۶ درصدی نسبت به مقطع مشابه سال قبل را تجربه کرده است.


این سیاست‌های اصلاحی از چشم نهاد‌های بین‌المللی هم دور نمانده و برآورد‌های آن‌ها از اقتصاد ایران را بهبود داده است. صندوق بین‌المللی پول در جدیدترین گزارش خود با عنوان چشم‌انداز اقتصادی جهان، از بهبود نسبی وضعیت تورم در ایران طی سال جاری خبر داده و پیش‌بینی کرده است که اقتصاد ایران در سال جاری برای سومین سال متوالی رشد مثبت را تجربه کرده و وضعیت تورم و تراز حساب‌های جاری ایران بهبود یابد.

 

چشم‌انداز روشن


وحید شقاقی شهری؛ اقتصاددان در گفتگو با ایبِنا ضمن اشاره به سیاست‌های موفق تجاری در یک سال اخیر به‌ویژه توسعه روابط با همسایگان و کشور‌های همکار، می‌گوید: «پیش‌بینی جدید صندوق بین‌المللی پول مبنی بر افزایش ۲۱ میلیارد دلاری تراز حساب جاری ایران، علامت مثبتی به اقتصاد ایران صادر می‌کند و مفهوم آن این است که در صادرات غیرنفتی و نفتی موفق عمل کرده‌ایم».


چنانچه ذکر شد، نرخ رشد نقدینگی و تورم همچنان مطلوب نیست، ولی مروری بر مسیر طی شده در یک سال اخیر و آنچه مراجع کارشناسی داخلی و خارجی درباره سال‌های پیش رو مطرح کرده‌اند، حکایت از اصلاح روند‌های معیوب گذشته دارد که نتیجه آن در پیشگیری از تکرار شوک‌های اقتصادی سال‌های گذشته و کاهش تورم ملموس خواهد شد.

ارسال‌ نظر
فیلم و پخش زنده
بیشتر