کامبیز میرکریمی، عضو هیأت رئیسه اتاق مشترک ایران و روسیه، در گفتوگو با خبرنگار ایبِنا درباره آخرین وضعیت تجارت میان دو کشور اظهار کرد: مدتهاست مراودات بانکی بین ایران و روسیه برقرار است. در مقطعی این انتقاد مطرح میشد که چرا تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی ارز حاصل از صادرات را به شبکه بانکی بازنمیگردانند. علت این موضوع، وجود کارتهای یکبار مصرف و اختلاف قابل توجه نرخ روبل در بازار رسمی و آزاد بود.
به گفته میرکریمی، این مسئله پیش از عید و همچنین پیش از جنگ حل شده بود و در آن دوره، روبل صادرکنندگان با نرخ مناسبی توسط میربیزنس بانک خریداری میشد؛ اما مجدداً اختلاف نرخها به وجود آمده است. او ابراز امیدواری کرد برای روبل استثنا قائل شوند تا امکان حرکت به سمت نظام ارز تکنرخی در تجارت با روسیه و کشورهای اوراسیا فراهم شود.
وضعیت اعتبارات اسنادی و چالش ارز چندنرخی
او با اشاره به فعال بودن اعتبارات اسنادی (LC) و ضمانتنامههای بانکی گفت: در حال حاضر تجار میتوانند از این ابزارها استفاده کنند، اما در بخش صادرات همچنان مشکل چندنرخی بودن ارز وجود دارد. در صورت تکنرخی شدن ارز، تجار به صادرات بیشتر تشویق خواهند شد، جهش صادراتی ادامه مییابد و استفاده از ارزهای واسطهای کاهش پیدا میکند.
عضو هیأت رئیسه اتاق مشترک ایران و روسیه درباره واردات از روسیه نیز توضیح داد: واردات کالاها، بهویژه کالاهای اساسی، در بسیاری موارد بدون انتقال ارز و با سازوکارهای متوازی انجام میشود. به همین دلیل تجار برای این نوع واردات کمتر به بانک مراجعه میکنند و ظرفیتهای بانکی بهطور کامل، به دلیل برخی قوانین داخلی، مورد استفاده قرار نمیگیرد.
کاهش زمان انتقال ارز بین دو کشور
وی همچنین از کاهش زمان انتقال ارز بین ایران و روسیه به چند روز خبر داد و افزود: در مواردی که از طریق سامانه سپام و پیامرسانهای داخلی بانکی انجام میشود، انتقال ارز در مدت کوتاهی صورت میگیرد. همچنین برخی عملیات از طریق میربیزنس بانک (شعبه بانک ملی) و برخی دیگر نیز از طریق ارتباط مستقیم بانکهای ایرانی با بانکهای بزرگ روسیه انجام میشود.
اهمیت ایجاد خطوط اعتباری بانکی
میرکریمی تأکید کرد: اگر بانکهای ایرانی بتوانند منابع کافی در بانکهای روسی نگهداری کنند، امکان ایجاد خطوط اعتباری مناسب برای شرکتهای ایرانی فراهم میشود و فشار ناشی از کمبود نقدینگی کاهش مییابد. به گفته او، این موضوع حتی از سرعت انتقال پول نیز مهمتر است و باید سرمایهگذاری لازم در بانکهای روسی برای ایجاد حد اعتباری انجام شود.
استفاده از ریال در تبادلات دوجانبه
او با اشاره به تفاهمهای اولیه میان بانکهای مرکزی ایران و روسیه درباره استفاده از ریال در تبادلات دوجانبه گفت: در صورت تحقق این موضوع، روند صدور ضمانتنامههای بانکی و اعتبارات اسنادی میان بانکهای دو کشور سریعتر شده و تسویه حسابها نیز تسهیل خواهد شد.
عضو هیأت رئیسه اتاق مشترک ایران و روسیه درباره کارت «میر» نیز اظهار کرد: این کارت فعلاً در مرحله استفاده اولیه قرار دارد و شهروندان، دانشجویان و گردشگران ایرانی میتوانند از کارتهای بانکی ایرانی در خودپردازهای روسیه استفاده کنند. استفاده گستردهتر در فروشگاهها به دلیل وجود نظام چندنرخی ارز و چالشهای نرخ تبدیل هنوز اجرایی نشده است، هرچند از نظر زیرساختی، مشکلی وجود ندارد.
او در ادامه با تأکید بر اهمیت توسعه روابط تجاری با کشورهای همسایه شمالی گفت: توسعه تجارت با این کشورها باید در اولویت قرار گیرد و دستگاههای اجرایی باید با تسهیل مقررات و بخشنامهها، مسیر فعالیت شرکتهای ایرانی را هموار کنند.
رشد مبادلات ایران و روسیه
میرکریمی افزود: تمایل برای گسترش تجارت با روسیه افزایش یافته و بخش قابل توجهی از کالاهای اساسی و نهادههای ضروری مانند محصولات پلیمری و فولاد از این کشور یا از مسیر روسیه و آسیای میانه تأمین میشود. به گفته او، زیرساختهای ارتباطی و ترانزیتی نیز در حال حاضر فراهم است.
وی ادامه داد: توسعه روابط تجاری با روسیه به دلیل وجود زیرساختهای مناسب و امضای تفاهمنامه تجارت آزاد اهمیت ویژهای دارد. همچنین کریدورهای ترانزیتی از طریق دریای خزر، قفقاز و آسیای میانه ایجاد شده و این عوامل زمینهساز افزایش تجارت هستند.
او تصریح کرد: نمایندگیهای بازرگانی ایران در روسیه و نمایندگی روسیه در تهران در حال تلاش برای بهبود ارتباط میان تجار دو کشور هستند. بسیاری از کالاهای اساسی را میتوان از روسیه تأمین کرد و در برخی موارد، دیگر نیازی به مسیرهای طولانی از خلیج فارس و دریای عمان وجود ندارد.
عبور تجارت از مرز یک میلیارد دلار
میرکریمی در پایان با اشاره به رشد تجارت دو کشور گفت: حجم تجارت ایران و روسیه در سال گذشته از یک میلیارد دلار عبور کرده است. برای سال جاری نیز مذاکراتی انجام شده و پیشبینی میشود این رقم به حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برسد. او افزود اگر تسهیلگری بیشتری انجام میشد، دستیابی به رقم دو میلیارد دلار نیز دور از انتظار نبود.
ضرورت تکنرخی شدن ارز
وی همچنین با تأکید بر ضرورت تکنرخی شدن ارز در روابط تجاری ایران و روسیه گفت: وجود ارز چندنرخی موجب صدور بخشنامههای متعدد و ایجاد موانع اداری در صادرات و واردات شده و عملاً روند تجارت را مختل میکند. به گفته او، بانکهای روسی آمادگی گشایش اعتبارات اسنادی را دارند، اما هنوز برخی مقررات داخلی ایران بهطور کامل بهروزرسانی و تصویب نشده است و همین موضوع باعث کندی فرآیندهای تجاری شده است.
