سعید باستانی، کارشناس اقتصادی و نماینده اسبق مجلس در گفتوگو با خبرنگار ایبنا با اشاره به سیاست جدید دولت در حذف ارز ترجیحی از ابتدای زنجیره تأمین اظهار کرد: پیشتر به دلیل اختلاف نرخ ارز ترجیحی و بازار آزاد، بخش قابل توجهی از یارانه ارزی به جای مصرفکننده نهایی، صرف رانت و سوءاستفاده سودجویان میشد و کالاهای اساسی با قیمت ترجیحی به دست مردم نمیرسید.
وی افزود: این اختلاف نرخ، موجب افزایش تقاضای کاذب برای واردات، شکلگیری صفهای طولانی تخصیص ارز و در نهایت فشار بر بازار آزاد ارز و تشدید انتظارات تورمی میشد؛ در حالی که با واقعی و یکسانسازی نرخ ارز، این فشارها و صفهای غیرواقعی از بین خواهد رفت.
باستانی تأکید کرد: انتقال یارانه ارزی ناشی از حذف ارز ترجیحی از واردکنندگان به مصرفکننده نهایی از طریق کالابرگ، در صورت حفظ قدرت خرید مردم، گام مهمی در کاهش رانت، صیانت از منابع ارزی و تحقق عدالت در توزیع یارانههاست و میتواند بدون ایجاد اثر تورمی جدی اجرا شود.
این کارشناس اقتصادی، تغییر رویکرد دولت را در تخصیص ارز، یک تصمیم و جراحی بزرگ اقتصادی و ارزی توصیف کرد که انجام آن اجتنابناپذیر بوده است.
به گفته وی، در ضرورت اجرای این سیاست تردیدی وجود ندارد، اما موفقیت آن مستلزم توجه جدی به عواملی است که میتوانند بر اثرگذاری سیاست تکنرخی شدن ارز تأثیرگذار باشند.
باستانی با تأکید بر اینکه عبور از بحرانهای اقتصادی نیازمند تصمیمهای شجاعانه است، خاطرنشان کرد: بحرانهای اقتصادی شکلگرفته در کشور ریشههای متعددی دارند و صرفاً با یک تصمیم یا یک سیاست قابل حل نیستند. از این رو، برای عبور پایدار از این شرایط، لازم است مجموعهای از عوامل و متغیرها بهصورت همزمان و در سطوح مختلف مورد توجه قرار گیرند.
نماینده اسبق مجلس یکی از مهمترین عوامل مؤثر بر ایجاد ثبات در بازار ارز را تحولات بینالمللی و گشایش در سیاست خارجی دانست و تصریح کرد: بهبود روابط خارجی میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش نوسانات ارزی و افزایش اطمینان در فضای اقتصادی کشور ایفا کند.
این کارشناس اقتصادی همچنین بر ضرورت تعیین تکلیف وضعیت صادرات و واردات کشور و تقویت و ساماندهی تولید داخلی تأکید کرد و افزود: تقویت تولید ملی و ایجاد انسجام در سیاستهای تجاری میتواند به کاهش فشار بر منابع ارزی و بهبود تراز تجاری کشور کمک کند.
وی در ادامه، نظارت بر عملکرد نظام بانکی و مدیریت حجم نقدینگی را از دیگر عوامل کلیدی در موفقیت سیاستهای ارزی دانست و گفت: کنترل رشد نقدینگی و اصلاح رفتار بانکها نقش مهمی در افزایش اعتماد عمومی به پول ملی و تقویت ارزش آن دارد. در صورت بیتوجهی به این مسئله، فشارهای تورمی همچنان پابرجا خواهد ماند.
باستانی هشدار داد که در نبود این پیششرطها، حتی در صورت انتقال یارانه ارزی ناشی از حذف ارز ترجیحی به انتهای زنجیره و پرداخت مستقیم آن به مردم، همچنان امکان بروز تورم و افزایش نرخ ارز در بازار وجود خواهد داشت.