در موسسه مطبوعاتی بازار پول و ارز تهیه شد؛
به گزارش خبرنگار ایبنا، دومین نشست تخصصی «ابعاد حقوقی اجرای فرآیند گزیر در مؤسسات اعتباری ناسالم؛ بررسی موردی بانک آینده» روز سهشنبه ۱۶ دی ۱۴۰۴ در پژوهشکده پولی و بانکی برگزار میشود.
حسین معصومی، مدیر اداره مطالعات و مقررات بانک مرکزی در این نشست تأکید کرد: فرآیند گزیر نباید با فرآیند انحلال و تسویه اشتباه گرفته شود. در این باره، نخست باید مفهوم گزیر به درستی درک شود و سپس خود نهاد بانک را به خوبی شناسایی و تعریف کنیم تا بتوانیم درباره آن صحبت کنیم.
وی افزود: بانک نهادی است که نقش واسطه وجوه و سپردههای مردم را ایفا میکند؛ بنابراین هنگامی که ورشکستگی این نهاد اعلام میشود، در واقع با ورشکستگی بخش گستردهای از جامعه روبهرو هستیم و با توجه به پیامدهای اجتماعی و اثر دومینویی ورشکستگی بانک و اینکه ممکن است این وضعیت به سایر بانکها نیز سرایت کند، بانک در بحث ورشکستگی با دیگر شرکتها تفاوت بنیادین دارد. درباره بانکها فرآیند ورشکستگی باید با احتیاط و گذراندن مراحل مشخصی انجام شود که آثار منفی آن ظاهر نشود.
معصومی خاطرنشان کرد: در مورد انحلال، تفاوتی بین بانک و یک شرکت دیگر وجود ندارد؛ اما با توجه به حساسیت فعالیت بانکها، پیش از اجرای فرآیند انحلال، باید اقدامات پیشزمینهای لازم انجام پذیرد تا آثار منفی چنین تصمیمی به حداقل برسد یا حذف شود. در واقع این فرآیند از طریق فرآیند گزیر یا فیصله انجام میشود.
مدیر اداره مطالعات و مقررات بانک مرکزی عنوان کرد: گزیر هیچگاه جایگزین نهاد انحلال نمیشود و هر بانک ورشکستهای که زمان انحلال آن رسیده است با گذر از فرآیند گزیر به مرحله انحلال میرسد.
وی افزود: وقتی مخاطرات فعالیت بانک افزایش پیدا میکند، فرآیند گزیر جلوی فعالیت آن را میگیرد تا وضعیت بانک با هزینه کمتری تعیین تکلیف شود.
معصومی گفت: انحلال نتیجه گزیر است، نه اینکه یکی از روشهای گزیر باشد. ممکن است بانک مرکزی تشخیص دهد که انحلال یک نهاد بانکی هزینه کمی دارد و این کار را انجام دهد، اما اگر انحلال بانک با هزینههای و اثرات جانبی بالایی همراه باشد، انحلال آن طی فرآیند گزیر انجام میشود.
مدیر اداره مطالعات و مقررات بانک مرکزی خاطر نشان کرد: ادغام نیز یکی از روشهای گزیر نیست بلکه یک مرحله قبل از گزیر است. در ادغام تنها باید داراییهای سالم در موسسه دوم ادغام شود و نباید داراییهای ناسالم را با آن بانک دوم ادغام کنیم، زیرا شرایطی شبیه به شرایط فعلی بانک سپه اتفاق میافتد.
صندوق ضمانت سپردهها موظف است فرآیند گزیر را هدایت کند
فاطمه افشاری، دبیر شورای حقوقی بانک مرکزی در ادامه این نشست بیان کرد: در قانون بانک مرکزی، روشهای اجرایی برای مدیریت داراییهای بانک یا موسسه اعتباری دارای مشکل در بستر فرآیند گزیر پیشبینی شده که شامل مراحل مختلفی است.
وی افزود: بر اساس قانون برنامه هفتم، صندوق ضمانت سپردهها به عنوان مدیر گزیر موظف است فرآیند گزیر را هدایت کند تا به نتایج مطلوب دست یابد.
افشاری به مبحث تعیین تکلیف اموال و داراییهای دارای مشکل، از جمله تسهیلات غیرجاری و اموال غیرنقدشونده اشاره کرد و گفت: باید فرآیند و مسئول انجام این کار به وضوح مشخص شود تا بتوان به درستی اموال و داراییهای مشکلدار بانک یا موسسه اعتباری ناتراز تعیین تکلیف شود.
وی تأکید کرد: گزیر مرحلهای است که ممکن است به انحلال بانک یا موسسه اعتباری ناتراز بینجامد یا ختم به انحلال نشود. در این مرحله، داراییها و سایر بخشهای بانک یا مؤسسه اعتباری که با مشکل مواجه شدهاند، مدیریت میشوند تا بستر لازم برای تعیین سرنوشت نهاد فراهم شود.
دبیر شورای حقوقی بانک مرکزی عنوان کرد: در قانون بانک مرکزی در رابطه با فرآیند گزیر ابهاماتی وجود دارد که در حال طی کردن فرآیند اصلاح آن هستیم. در تجارب جهانی حدود ۱۰ الی ۲۰ درصد نهادهایی که وارد فرآیند گزیر میشوند، میتوانند به فعالیت حقوقی خود ادامه دهند و حدود ۸۰ درصد آنها به انحلال میرسند، اما در این حوزه در قوانین کاستیهایی وجود دارد.
افشاری گفت: تاخیر در فرآیند اجرای گزیر برای بانک آینده هم به دلیل ابهامات موجود در قانون اتفاق افتاد و اینکه در نهایت از طریق مصوبه سران قوا امکانپذیر شد. زمانی که نواقص قانونی در این حوزه برطرف شود، میتوانیم بدون نیاز به مصوبه سران قوا، شاهد تعیین تکلیف بانکهای ناتراز باشیم.
خروج نظام بانکی از شرایط فعلی نیازمند تغییر رویکرد از دولتمحور به مشارکت مردم است
محمود گنجبخش، عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی در این نشست بیان کرد: موضوع گزیر در هفتههای اخیر بسیار مورد توجه و بحثبرانگیز بوده است. در بررسی فرآیند گزیر باید کلیاتی درباره سیاستهای پولی و نظام مالی در نظر گرفته شود. بازار پول به شکلی که در مباحث تئوری مطرح میشود، هنوز در کشور محقق نشده است و بنابراین با شرایط ویژهای روبهرو هستیم که شاید امکان اعمال مستقیم تجارب موفق کشورهای دیگر در آن وجود ندارد.
وی افزود: قانون بانک مرکزی، یکی از وظایف این نهاد را اعمال حاکمیت و برقراری نظم در بازار پول تعیین کرده است. طبق این قانون، بانک مرکزی مسئولیت تنظیمگری، ساماندهی و مدیریت بازار پول را بر عهده دارد و باید با استفاده از ابزارهای در اختیار خود، این اقدام را انجام میدهد.
گنجبخش ادامه داد: طراحی قانون بانک مرکزی مبتنی بر حکمرانی جدید یا همان حکمرانی مردمی انجام نشده و رویکرد آن عمدتاً دولتی است. این در حالی است که چنین رویکردی در اسناد بالادستی کشور دیده نمیشود و به نظر میرسد قانونگذاری در این اسناد به سمتی پیش رفته که دولت به تنهایی حکمرانی نکند، بلکه مردم نیز در حکمرانی نقش داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: البته علیرغم وجود رویکرد حکمرانی مردمی در اسناد بالادستی، در عمل گرایش به سمت حکمرانی دولتی بیشتر مشاهده میشود.
عضو هیأت علمی دانشگاه خوارزمی تأکید کرد: در یک نگاه کلی، خروج نظام بانکی از شرایط فعلی نیازمند تغییر رویکرد از ساختار دولتمحور به سمت مردمیسازی و افزایش مشارکت مردم است.
حسن جباری، معاون گزیر صندوق ضمانت سپردهها در این نشسن بیان کرد: صندوق ضمانت سپردهها به عنوان مدیر گزیر مشخص شده است و بانک مرکزی نیز متولی نظارت بر فرآیند گزیر است.
وی ادامه داد: در ایران استانداردهای ارزشگذاری مشخصی نداریم، اما در این حوزه کارگروهی تشکیل شده است که بتوانند داراییهای بانکها را ارزشگذاری و قیمتگذاری کنند. ارزشگذاری داراییهای بانکها و به خصوص تسهیلات و مطالبات آنها در ایران با چالشهای بسیاری مواجه است و بعضا انجام این کار بسیار سخت و یا ناممکن است و بنظر نمیرسد در کشور کارشناسی وجود داشته باشد که بتواند این کار را انجام دهد.
جباری گفت: یکی از مسائلی که در فرآیند گزیر بانک آینده با آن مواجه هستیم، ارزشگذاری داراییهای بانک آینده است. برای مثال، دارایی ایران مال بانک آینده تنها با حضور برندهای بینالمللی ارزش پیدا میکند، اما در شرایط تحریمی و بدون حضور برندهای بینالمللی، این دارایی ارزشمندی خود را ندارد و حتی در صورتی که به روشهایی مثل فروش سهامی روی بیاوریم، امکان ارزشگذاری و فروش آن بسیار سخت فراهم میشود.
وی اظهار داشت: البته برخی از داراییهای بانک آینده مشتری دارد و میتوان به راحتی با ارزشگذاری این داراییها، فرآیند فروش آن را انجام داد، اما فروش داراییهای بزرگی مانند ایران مال نیازمند در نظر گرفتن یک ابتکار جدید است.
