در موسسه مطبوعاتی بازار پول و ارز تهیه شد؛
مرتضی افقه؛ اقتصاددان در گفتوگو با خبرنگار ایبنا در رابطه با تحولات اخیر بازار ارز و طلا اظهار کرد: در حال حاضر افزایش قیمت ارز و طلا دلایل ساختاری و انتظاری مختلفی دارد؛ چراکه نمیتوان نوسانات کنونی را فقط به یک عامل مانند آزادسازی نرخ ارز یا حرکت به سوی تک نرخی شدن نسبت داد.
وی ادامه داد: آزادسازی و اصلاح سیاست ارزی میتواند به عنوان یک محرک اولیه عمل کرده باشد، اما آنچه امروز بهعنوان عامل فعال و مسلط بر بازار عمل میکند، سایه جنگ و نااطمینانیهای سیاسی است که بهصورت روزانه از داخل و خارج کشور بازتولید میشود.
افقه تصریح کرد: در مقطعی که نرخها برای مدتی ثابت مانده بود، برخی تصور میکردند که ثبات ایجاد شده ناشی از موفقیت یک طرح یا سیاست خاص بوده است در حالی که در آن بازه عملا بازارها در وضعیت نیمهتعطیل قرار داشتند و حجم معاملات بهشدت کاهش یافته بود که همین مسئله باعث شکلگیری یک توهم ثبات شد، در حالی که با بازگشت معاملات و فعال شدن مجدد انتظارات، بازار واکنش طبیعی خود را نشان داد.
وی با اشاره به فضای روانی حاکم بر اقتصاد کشور تصریح کرد: در شرایطی که تهدیدات امنیتی و احتمال بروز درگیری نظامی بهطور مستمر در رسانههای داخلی و خارجی مطرح میشود، طبیعی است که فعالان اقتصادی اعم از تولیدکننده و مصرفکننده، رفتارهای خود را بر مبنای بدبینی نسبت به آینده تنظیم کنند که به خودی خود باعث ایجاد تنش و نوسان در بازار ارز و طلا میشود.
این اقتصاددان با تفکیک رفتار دو گروه اصلی فعال در اقتصاد توضیح داد: در شرایط فعلی، تولیدکننده به دلیل نبود افق روشن از سرمایهگذاری جدید اجتناب میکند و سرمایهدار نیز به دنبال حفظ آرامش ارزش داراییهای خود است که در نتیجه، بخشی از سرمایهها به سمت تبدیل دارایی به ارز و خروج از کشور سوق پیدا میکند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، مصرفکنندگان نیز با افزایش نگرانی نسبت به آینده، در صورت برخورداری از نقدینگی به افزایش تقاضای احتیاطی روی میآورند که مجموع این رفتارها، هم فشار تقاضا را افزایش میدهد و هم به تشدید تورم دامن میزند.
افقه تاکید کرد: آنچه امروز در بازار مشاهده میشود، بیش از آنکه ناشی از انتظار تورمی به معنای کلاسیک آن باشد، ناشی از انتظارات منفی نسبت به آینده، جنگ و نااطمینانیهای سیاسی است؛ انتظاراتی که در نهایت میتواند به تورم بالفعل نیز منجر شود.
وی با اشاره به اینکه باید ریشه عمیقتر این وضعیت را در تداوم تحریمها و ناکارآمدیهای ساختاری جستوجو کرد، گفت: تحریمهایی که سالها ادامه داشته، فرصتهای مهمی را از اقتصاد کشور گرفته است؛ بهویژه در دورههایی که امکان کاهش فشارها وجود داشت. در این مدت دولتها با اتکا به منابع جایگزین، بخشی از تبعات کاهش درآمدهای نفتی را جبران کردند، اما پس از گذشت سالها، این منابع نیز عملا تخلیه شده و اکنون با اضافه شدن تهدیدات جنگی، آسیبپذیری اقتصاد بیش از گذشته نمایان شده است.
این اقتصاددان در رابطه با ریشه اصلی شرایط اقتصادی فعلی تصریح کرد: ریشه اصلی وضعیت کنونی اقتصاد به ناتوانی در اصلاح ساختارهای اقتصادی طی چند دهه گذشته باز میگردد؛ مسئلهای که موجب شده اقتصاد کشور در برابر تحریمها و شوکهای بیرونی، تابآوری لازم را نداشته باشد.
افقه در پایان به تغییر ترکیب دارایی خانوارها اشاره کرد و اظهار داشت: فروش داراییهای بزرگ مانند ملک، خودرو و ورود منابع حاصل از آن به بازار ارز و طلا، رفتاری کاملا طبیعی در شرایط نااطمینانی و احتمال جنگ است. در حال حاضر مردم سرمایه خود را به بازار ارز و طلا تزریق کردهاند که این اتفاق نیز باعث نوسانات چشمگیری در بازار شده است.
