به گزارش خبرنگار ایبنا، مرکز آمار، جزئیات تورم کالاهای صادراتی و وارداتی در پاییز سال جاری را منتشر کرد. این گزارش نشان میدهد تورم دلاری کالاهای وارداتی در پاییز امسال همچنان بالاتر از کالاهای صادراتی بوده و شکاف تورمی میان این دو بخش تشدید شده است.
تشدید شکاف قیمتی میان کالاهای صادراتی و وارداتی، رابطه مبادله ایران را به عدد کم سابقه ۰.۶۱ کاهش داده است. رابطه مبادله به زبان ساده نشان میدهد که یک کشور با یک واحد درآمد صادراتی خود، چند واحد کالاهای وارداتی فصل گذشته را میتواند وارد کند. کاهش این عدد، به معنای تضعیف قدرت خرید یک کشور در تجارت خارجی است. رابطه مبادله ۰.۶۱ در پاییز نشان میدهد کشور در این فصل فقط میتواند ۶۱ درصد از کالاهای وارداتی فصل قبل را با درآمد صادراتی فعلی خود تأمین کند.
بررسی دقیقتر گزارش مرکز آمار نشان میدهد در سمت کالاهای صادراتی، گروه «محصولات شیمیایی» بیشترین کاهش قیمت را داشته که به تضعیف رابطه مبادله و کاهش ارزآوری صادرات کشور منجر شده است. مهمترین عامل در کاهش رابطه مبادله کشور دست کم طی یک سال اخیر، اما در سمت اقلام وارداتی است. در سمت واردات، گروه «ماشین آلات و وسایل مکانیکی»، تورم دلاری شدیدی داشته که باعث افت شدید رابطه مبادله، گرانتر شدن واردات برای ایران و تشدید خروج ارز شده است.
کاهش نرخ رابطه مبادله البته تنها محدود به پاییز امسال نبوده، بلکه طی چهار سال اخیر روند نزولی داشته و به ضرر تجارت ایران تغییر کرده است. این موضوع نشان میدهد طی چهار سال اخیر، تغییر قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی کشور، همواره به ضرر تراز پرداختهای ایران و در جهت فشار بیشتر به منابع ارزی تغییر کرده است.
روند نزولی رابطه مبادله کشور نشان میدهد طی چهار سال اخیر، دست بانک مرکزی به عنوان متولی ثبات بازار ارز، هر سال خالیتر شده و کنترل نوسانات این بازار هر سال دشوارتر شده است.
روند نزولی سالهای اخیر رابطه مبادله نشان میدهد اقتصاد ایران به نوعی دچار بیماری هلندی وارونه شده است؛ وضعیتی که در آن، کالاهای صادراتی ارزانتر و کالاهای وارداتی گرانتر میشود. برعکس بیماری هلندی که بر اثر وفور درآمدهای ارزی، واردات به شدت به صرفه شده و تولید داخلی از بین میرود، این بار اقتصاد کشور در وضعیت معکوس آن یعنی ارزان شدن کالاهای صادراتی و گران شدن اقلام وارداتی قرار دارد که باعث میشود تولید داخلی به دلیل بالا رفتن قیمت مواد اولیه و واسطهای و سرمایهای، توانی برای ادامه کار نداشته باشد.
با تضعیف مداوم ریال طی حدود یک دهه گذشته، هزینه واردات برای تولیدکنندگان بیشتر شده و از آنجا که بخش عمده کالاهای وارداتی شامل مواد اولیه، واسطهای و سرمایهای تولید است، این افزایش قیمت کالاهای وارداتی مستقیما منجر به افزایش قیمت تولیدات داخلی شده، رقابت پذیری و صرفه اقتصادی تولیدات داخلی را در بازارهای جهانی کاهش میدهد. گران شدن کالاهای وارداتی و ارزان شدن اقلام صادراتی، دو لبه برندهای است که تداوم کسب و کار تولیدکنندگان صادراتی را به خطر انداخته است.
