به گزارش ایبنا، سیدطه حسین مدنی؛ رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به بهرهگیری دشمن از ابزارهای اقتصادی و الگوهای اقتصاد رفتاری برای تحت تأثیر قرار دادن اقتصاد جهانی به نفع خود و ضربه زدن به اقتصاد داخلی در طول جنگ تحمیلی سوم گفت: خوشبختانه در بُعد اقتصادی، دولت با یک عملکرد درخشان، بخش زیادی از کارکرد این ابزار را پیش از جنگ خنثی کرد.
مدنی با اشاره به برقراری آتشبس ۱۴ روزه خاطرنشان کرد: در این جنگ ما شاهد یک همافزایی و هماهنگی ویژه در ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی ایران و قوا و نهادهای مختلف بودیم و امور هم به صورت تخصصی و هم به صورت سیستمی به خوبی پیش رفت. به طوری که مثلاً نیروهای نظامی و انتظامی ضمن اینکه امور تخصصی خود را در میدان جنگ، طبق تعاریف و اختیارات قانونی، ذیل ستاد مشترک نیروهای مسلح و با هماهنگی فرماندهی کل قوا پیش بردند و قادر بودند فقط در یک روز ۱۲ هواگرد ۳۰ تا ۱۰۰ میلیون دلاری دشمن را هدف قرار دهند؛ در یک هماهنگی کامل با دولت هم قرار داشتند. به این صورت که یا دولت را در جریان اموری که لازم است قرار میدادند یا دولت برای برخی تدابیر از کمک نیروهای مسلح بهرهمند میشد.
مدنی افزود: در این میان دولت هم مانند نیروهای مسلح که با آمادگی قبلی، با رشادت و فداکاری، پاسخ قاطعی به دشمن دادند؛ با یک آمادگی قبلی در بخش اقتصاد، بسیاری از چالشهایی که ممکن بود در برابر حربههای اقتصادی دشمن با آن مواجه شویم را بی اثر کرد.
حذف ارز ترجیحی با علم به قطعی بودن جنگ
وی خاطرنشان کرد: یکی از موضوعاتی که میتوانست برای ما در طول جنگ تحمیلی سوم چالشهای زیادی ایجاد کند؛ مسأله ارز ترجیحی و انحرافات آن بود. دولت در سال گذشته ضمن تلاشهایی که برای پیشبرد مذاکرات داشت تا در عرصه بینالمللی ثابت کند که ایران به دنبال جنگ نیست و راهحلهای مسالمتآمیز را دنبال میکند؛ متوجه قطعی بودن جنگ تا پیش از پایان سال شده بود؛ بنابراین به طور آگاهانه تصمیم گرفت از اوایل زمستان ۱۴۰۴، با حذف دفعی و نه تدریجی ارز ترجیحی و پایان دادن به هدررفت عظیم منابع ارزشمند ارزی کشور، از بروز چالشی بزرگ در طول جنگ جلوگیری کند.
وی افزود: این تدبیر دولت باعث شد تا ریسک نایاب شدن کالاهای اساسی، دارو و... در داخل کاهش یابد و دشمن نتواند از این حربه برای تحت فشار دادن ایران جهت تن دادن به خواستههای خود استفاده کند.
مدنی افزود: آمریکا و رژیم صهیونیستی هیچ ابایی در استفاده از این حربهها ندارند و طی این مدت به انبار شیر خشک تا داروخانه و هواپیمایی که دارو وارد کشور کرده بود هم حمله کردند. دولت با علم به این موضوع، با حذف ارز ترجیحی، توانست ریسک به خطر انداختن امنیت غذایی توسط دشمن را کاهش دهد؛ رفتارهایی که قبلاً توسط رژیم صهیونیستی در غزه و لبنان با حمله به زیرساختهای تأمین آب و مایحتاج روزانه حتی پوشک نوزادن و... انجام شده بود.
اگر ارز ترجیحی حذف نشده بود، قاچاق معکوس کالاهای اساسی رخ میداد
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند توضیح داد: اگر دولت پیش از وقوع جنگ، ارز ترجیحی را حذف نکرده بود؛ در این جنگ با دو سناریوی سخت مواجه میشدیم. یکی اینکه افراد خائن و سوءاستفادهگر همچنان انگیزه قاچاق معکوس اقلام اساسی مورد نیاز مردم را داشتند و این اقلام را سریع از بازار خارج میکردند. سناریوی دوم هم این بود که دولت ناچار بود از توان نیروهای انتظامی و امنیتی که باید در میدان مبارزه با آمریکا و رژیم صهیونیستی باشند برای نظارت سنگین بر بازار و جلوگیری از انحراف منابع ارز ترجیحی کمک بگیرد و بخشی از نظارت بر بازار را با کمک آنها اعمال کند.
وی خاطرنشان کرد: دولت با حذف ارز ترجیحی هم انگیزه قاچاق کالاهای اساسی و هدررفت منابع ارزشمند ارزی را از بین برد و هم نیاز به نظارتهای سنگین با بهرهگیری از توان نیروهای انتظامی و امنیتی را رفع کرد و بار نظارت مضاعف را از دوش حاکمیت برداشت. اکنون دیگر هیچ رانتی به صورت ارز ترجیحی در کشور توزیع نمیشود و تمام دستگاهها بدون نگرانی نسبت به آثار سوء آن و امنیت غذایی مردم، با فراغ بال به امور تخصصی خود میپردازند.
تنگه هرمز؛ عرصه هماهنگی همهجانبه
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند به آثار همافزایی میان بخشهای مختلف حاکمیت در مدیریت اقتصادی جنگ اشاره کرد و گفت: دولت در طول جنگ قادر بود طی رایزنیهایی که در فضای بینالمللی دارد و با توجه به نیازمندیها یا اولویتهای اقتصادی یا مواضع دستگاه دیپلماسی، در جهت بهبود وضعیت معیشتی و اقتصاد کشور، برای عبور برخی از کشتیها درخواست دهد و شرایط عبور را هماهنگ کند. به عنوان نمونه وقتی رئیس جمهور فرانسه علیه ترامپ مواضعی موثر در فضای بینالمللی اتخاذ کرد؛ دولت برای عبور کشتی فرانسوی درخواست داد و هماهنگیهایی به عمل آورد. یا شرایط برای عبور تعدادی از کشتیهای هندی در راستای منافع ملی هماهنگ شد. این همافزایی مترقی میان دولت و نیروهای نظامی ذیل نظر رهبر انقلاب، نشان دهنده یک اتاق فکر به شدت مدرن و پویا است.
وی افزود: در همین حین، شاهد این هستیم که در لحظه برای عبور یا عدم عبور کشتیها و در نتیجه تأمین بخشی از نیاز ما یا ضربه زدن به اقتصاد کشورهای متخاصم تصمیمگیری میشد. در نتیجه این هماهنگی است که نیازهای ما به خوبی تأمین و کشورهای متخاصم همچون آمریکا با تبعاتی، چون افزایش ۳۰ درصدی قیمت بنزین مواجه شدند. این یعنی هر کشوری که نظر سوئی در این جنگ نسبت به ما داشت، با پاسخ متقابل اقتصادی ما مواجه شد همانطور که استرالیا هم شدیدترین مواضع را علیه ما اتخاذ کرد و با افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت گازوئیل و از کار افتادن توده عظیمی از حمل و نقل در این کشور مواجه و برخی اقلام در برخی مناطق به ویژه سیدنی نایاب شد. این هزینهای است که مردم استرالیا به دلیل رویکرد خصمانه دولت خود علیه ایران پرداخت میکنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: در کنار همه اینها، رهبر انقلاب هم با یک پست در فضای مجازی درباره اهمیت انسداد تنگه هرمز به روی دشمنان، تمام بازی روانی آنان برای تأثیر بر بازارهای مالی جهان در طول جنگ را نقش بر آب کردند. همین پیام کوتاه باعث شد تا قیمت جهانی نفت در طول جنگ بالای ۱۰۰ دلار بماند. جالبتر اینجاست که ایران که تا قبل از جنگ، نفت خود را با مشکلات عدیده میفروخت؛ در طول جنگ کاملاً عزتمندانه همان نفت را به قیمت بالای ۱۶۰ دلار به فروش رساند و حتی قبل از تحویل نفت، ارز آن را دریافت و هر نوع کالا با هر کیفیتی و هر میزانی را خریداری کرد.
مدنی افزود: در بخش کالاهای اساسی هم دولت با حذف ارز ترجیحی و جهانی کردن قیمتها و اختصاص یارانه به انتهای زنجیره مصرف، هرگونه رانت، انگیزه برای قاچاق معکوس و احتکار کالاهای اساسی را با توجه به مدتدار بودن این اقلام، از بین برده است. در این شرایط حتی اگر از روی دشمنی، برخی افراد اقدام به خروج این اقلام از کشور برای ملتهب کردن بازار کنند؛ دولت میتواند به راحتی و با فراهم کردن شرایط ثبت سفارش برای همه تجار، هم این اقلام را بدون هزینههای مضاعف لجستیکی، از کشورهای همسایه تأمین کند و هم یک رقابت برای تأمین این اقلام با کمترین قیمت به وجود آورد.
