به گزارش خبرنگار ایبِنا، در حالی که فشار جنگ و تحریم بر دوش اقتصاد ایران سنگینی میکند، از درون دولت نیز صدای اعتراض بلندی نسبت به وضعیت اینترنت شنیده میشود. حسین سیماییصراف، وزیر علوم، با ادبیاتی بیپرده، اختلال در اینترنت را اقدامی «ضد امنیت ملی» توصیف کرده و فاش ساخت که حتی مسعود پزشکیان نیز از دلایل ادامه این وضعیت قانع نشده است. این موضعگیری نشان میدهد که برخلاف تصورِ عدهای، محدودسازی شبکه نه تنها به ثبات کشور کمک نکرده، بلکه خود به عاملی برای نارضایتی و تخریب زیرساختهای آموزشی و پژوهشی تبدیل شده است.
یوسف پزشکیان نیز در یادداشتی با نگاهی واقعبینانه به شرایط موجود، تاکید کرده که سرنوشت جنگ و آینده ایران، بیش از هر چیز به وضعیت معیشت و اشتغال گره خورده است. او معتقد است پشتیبانی از جبههها و حفظ توانِ جامعه، در گرو قدرت اقتصادی است. واقعیت این است که در دوران فعلی، اشتغال و ثبات اقتصادی بدون دسترسی به اینترنت پایدار، معنای خود را از دست داده و هرگونه اختلال در این مسیر، مستقیم به سفره مردم ضربه میزند.
صورتحساب ۵۰ همتی برای یک دوره اختلال
آمارهای رسمی که از زبان مسئولان وزارت ارتباطات شنیده میشود، تکاندهنده است. احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، از خسارت ۵۱ هزار میلیارد تومانی به بخش دولتی و خصوصی خبر داده؛ رقمی که هنوز شامل ضررهای غیرمستقیم و طولانیمدت نمیشود. رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، عمق فاجعه را در بخش خصوصی بیشتر میبیند و معتقد است تا ۸۰ درصد کسبوکارهای خرد و خانگی که هیچ پناهی جز اینترنت ندارند، در این مدت نابود شده یا تا مرز ورشکستگی رفتهاند. برای این افراد، قطعی اینترنت یعنی بسته شدن کرکره مغازهای که تمام داراییشان بود.
تصور اینکه آسیبها فقط به چند استارتاپ محدود شده، اشتباه است. محمدمهدی شریعتمدار، فعال حوزه فناوری مالی، تاکید دارد که این اختلالات مثل یک ویروس به جان مشاغل سنتی، مطبها و رستورانها هم افتاده است. در بازار سرمایه نیز، دبیرکل کانون کارگزاران بورس از به خطر افتادنِ جریان سرمایه به دلیل قطع دسترسیهای بینالمللی میگوید. همچنین عباس آشتیانی، رئیس کمیسیون بلاکچین سازمان نصر در برآوردی دقیق، خسارت بخش بلاکچین و داراییهای دیجیتال را طی ۵۰ روز اخیر حدود یک میلیارد دلار تخمین میزند؛ ثروتی که میتوانست در خدمت اقتصاد باشد اما به دلیل اختلالات، از دست رفت.
در این میان، راهکارهایی مثل «اینترنت پرو» هرچند توانسته دسترسیهایی را برای کسب و کارها فراهم کند اما به علت تبعیض در دسترسی و شائبههای طراحی اینترنت طبقاتی باعث آسیب به اعتماد عمومی جامعه شده و انتقادات زیادی را برانگیخته است. از سوی دیگر، ایده جدا کردن کامل شبکه از دنیا مانند مدل چین هم با واقعیات فعلی ایران همخوانی ندارد. معاون وزیر ارتباطات صراحتاً اعلام کرده که برای چنین هدفی، به ۷۰۰ هزار میلیارد تومان سرمایه نیاز است که عملاً چنین بودجهای وجود ندارد و بازار ایران هم مختصات لازم برای این کار را ندارد.
با گذشت ۷۰ روز از قطع دسترسی به اینترنت بینالملل، فراتر از عددهای چند ده همتی خسارت، آنچه نگرانکننده است، فرسایشِ بیصدای اعتماد و سرمایه انسانی است. گذراندن بیش از ۱۶۰۰ ساعت در انزوای دیجیتال، آن هم در میانه یک جنگ تمامعیار، نشان داد که امنیت واقعی نه در انسداد، بلکه در پایداری زیرساختهایی است که زندگی روزمره مردم به آن تکیه دارد. تداوم این وضعیت، تخلیه تدریجی پتانسیلهای اقتصادی کشوری است که برای ایستادگی، بیش از هر زمان دیگری به توانمندی اقتصادی نیاز دارد.
