به گزارش خبرنگار ایبنا؛ صنعت بانکداری با ظهور مفهوم «بانکداری باز» (Open Banking) ـ که گاهی از آن با عنوان «دادههای بانکی باز» نیز یاد میشود ـ در حال تجربه تحولی بنیادین است.
براساس این گزارش این نظام به ارائهدهندگان خدمات مالی شخص ثالث، مانند شرکتهای فناوری مالی (فینتک)، اجازه میدهد از طریق رابطهای برنامهنویسی کاربردی امن (API) به دادههای مالی مشتریان دسترسی پیدا کنند.
این گشایش بیسابقه با هدف شکستن انحصار بانکهای سنتی بر دادهها و ایجاد فضایی مالی رقابتیتر و نوآورانهتر انجام میشود، اما همزمان چالشهایی در حوزه حریم خصوصی و امنیت نیز به همراه دارد.
این فناوری به بانکها امکان میدهد دادههای مشتریان خود را ـ با رضایت صریح آنها ـ با ارائهدهندگان دیگر خدمات، مانند اپلیکیشنهای مدیریت مالی، شرکتهای وامدهی یا پلتفرمهای سرمایهگذاری دیجیتال، به اشتراک بگذارند.
پس از موافقت مشتری، برنامههای متصل از طریق API میتوانند رفتار مالی، الگوهای هزینهکرد و پسانداز او را تحلیل کرده و محصولات مالی مناسبتری مانند کارتهای اعتباری با سود کمتر یا حسابهای پسانداز با بازدهی بالاتر پیشنهاد دهند.
این فناوری همچنین فرآیندهای پیچیدهای مانند انتقال آسان از یک بانک به بانک دیگر یا تجمیع اطلاعات چند حساب در یک بستر واحد برای ارائه تصویری جامع از وضعیت مالی مشتری را سادهتر میکند.
بانکداری باز راه را برای نسل تازهای از خدمات مالی هوشمند باز کرده است. برای مثال، اپلیکیشنی مبتنی بر این فناوری میتواند بهصورت خودکار توانایی مشتری برای خرید خانه را بر اساس درآمد و تعهدات واقعی مالی او محاسبه کند.
همچنین این سیستمها میتوانند با استفاده از ابزارهای صوتی تعاملی، به افراد دارای اختلال بینایی در درک وضعیت مالی خود کمک کنند.
برای کسبوکارهای کوچک نیز این خدمات میتواند ساعتها کار حسابداری دستی را کاهش دهد و در عین حال به شرکتهای فعال در حوزه کشف تقلب اجازه دهد فعالیتهای مشکوک را بهصورت لحظهای شناسایی کنند.
از منظر رقابت، این نظام بانکهای بزرگ را وادار میکند برای مقابله با شرکتهای چابک فینتک، خدمات و قیمتگذاری خود را بهبود دهند.
در بلندمدت، این روند میتواند هزینهها را کاهش داده و تجربه مشتریان را به شکل محسوسی ارتقا دهد.
پیش از ظهور بانکداری باز، اپلیکیشنهایی مانند «مینت» و «پرسونال کپیتال» تلاش میکردند اطلاعات حسابهای مختلف کاربران را یکپارچه کنند، اما این کار را از طریق دریافت رمز عبور کاربران و روشهایی مانند «اسکرین اسکرپینگ» انجام میدادند؛ روشی که امنیت کمتری داشت و خطاپذیر بود.
در مقابل، APIهای مدرن اتصال مستقیم و امنی را فراهم میکنند که هم دقت دادهها را افزایش میدهد و هم از حریم خصوصی کاربران محافظت میکند.
با وجود مزایای فراوان، بانکداری باز بدون خطر نیست و نگرانیهای جدی در زمینه امنیت سایبری ایجاد کرده است.
هرچه تعداد نهادهایی که به اطلاعات حسابهای بانکی دسترسی دارند بیشتر شود، احتمال نفوذ، سوءاستفاده یا نشت اطلاعات نیز افزایش مییابد.
کاربران ممکن است هدف برنامههای مخرب قرار گیرند یا دادههای آنها به دلیل ضعفهای امنیتی یا خطاهای انسانی افشا شود.
گرچه این حوادث هنوز نادر هستند، اما میتوانند اعتماد عمومی به نظام مالی دیجیتال را تضعیف کنند.
این تحول همچنین میتواند ساختار بازار مالی را دگرگون کند.
هرچند بانکداری باز در کوتاهمدت رقابت را تقویت میکند، اما در بلندمدت ممکن است به سلطه بیشتر شرکتهای بزرگ منجر شود؛ شرکتهایی که به دلیل توان بالاتر در تحلیل کلاندادهها، سهم بیشتری از بازار را در اختیار میگیرند.
این مسئله میتواند نوع تازهای از انحصار را ایجاد کند؛ مشابه آنچه در تجارت الکترونیک، موتورهای جستوجو و شبکههای اجتماعی رخ داد، جایی که برخی غولهای فناوری به سوءاستفاده از دادههای کاربران متهم شدند.
بانکداری باز نوعی انقلاب دوگانه به شمار میرود؛ از یک سو به مصرفکنندگان کنترل بیشتری بر دادههایشان میدهد و دسترسی آنها را به خدمات مالی هوشمندتر و شخصیسازیشده فراهم میکند، و از سوی دیگر مسئولیت بانکها و قانونگذاران را برای تضمین امنیت و شفافیت افزایش میدهد.
برخی آن را آینده روشن صنعت مالی جهان میدانند، در حالی که گروهی دیگر معتقدند رسیدن به این آینده نیازمند احتیاط و حفظ تعادل میان نوآوری و حفاظت از حریم خصوصی است.
همانطور که دادهها به «نفت جدید» تبدیل شدهاند، سوءاستفاده از آنها نیز میتواند بحرانهایی بهوجود آورد که دستکمی از بحرانهای مالی سنتی نداشته باشند.
