به گزارش خبرنگار ایبنا، این روزها، بازار کالا و خدمات هم به مانند بازار ارز و طلا، قیمتهای لحظهای دارد. با این تفاوت که در بازار طلا و ارز برخی روزها، قیمت کاهشی است، اما در بازار کالا و خدمات کاهش قیمت مشاهده نمیشود.
قیمتهای همیشه رو به افزایش کالاها، یک تفاوت دیگر هم با طلا و ارز دارد. قیمت طلا و ارز در همه جا یکسان است، اما در کالاها و خدمات در هر مغازه با مغازه دیگر فرق میکند.
این آشفته بازاری که این روزها در بحث قیمتهای کالایی داریم چه نسبتی با رشد نقدینگی و سیاستهای پولی دارد؟ همیشه میگویند وقتی تقاضا برای کالاها بیشتر از عرضه باشد، تورم ایجاد میشود و آنچه باعث افزایش تقاضا میشود، افزایش نقدینگی بیشتر از میزان حقیقی است که در اثر رشد اقتصادی به دست میآید. این رشد نقدینگی هم نتیجه سیاستهای پولی است.
وقتی آمارها را مرور میکنیم این رابطه یعنی رابطه رشد نقدینگی با رشد تورم در سالهای گذشته پیداست به طوری که هر زمان نقدینگی روند رشد تندتری پیدا کرده با یک فاصله زمانی ۹ ماه تا یک سال، در رشد تورم اثر گذاشته و نرخ تورم هم به تناسب آن بالا رفته است. همان طور که در آمار سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ پیداست، رشد نقدینگی از نیمه سال ۱۳۹۹ مرز ۳۷ درصد را رد کرد و تا ۴۰ درصد در آخر همان سال بالا رفت. متناسب با این رشد، دیدیم که نرخ تورم هم در سال ۱۴۰۰ از ۵۰ درصد گذشت و رکورد ۵۹.۳ درصد در شهریور آن سال ثبت شد.
=
اگرچه دولت تلاش کرد در سال ۱۴۰۰ نرخ رشد نقدینگی را کاهش دهد، اما دیدیم که نرخ تورم چندان از نرخ نقدینگی تبعیت نکرد و جلوتر از نقدینگی ایستاد. درست اتفاقی که این روزها در اقتصاد البته با شدن بیشتر نسبت به سال ۱۴۰۱ دیده میشود. یعنی با وجود اینکه سیاستهای پولی بر محور کنترل رشد نقدینگی میچرخد و جهشها در این حوزه دیده نمیشود ولی نرخ تورم با شتاب قابل ملاحظهای در حال رشد است. مقایسه نرخ رشد نقدینگی و تورم در بیش از چهار سال گذشته بیانگر این واقعیت است که تورم متناسب با رشد نقدینگی افزایش نیافته بلکه سرعت بیشتری از آن داشته است.
پس اگر نقدینگی تا حدی کنترل شده، چه عاملی بر رشد تورم اثرگذار است؟ در پاسخ به این پرسش باید به سرعت گردش نقدینگی به عنوان محرک دیگر تورم اشاره کرد. در واقع با وجود اینکه نقدینگی حقیقی افزایش قابل توجهی نداشته، اما سرعت گردش نقدینگی رشد پیدا کرده و همین گردش بیشتر سبب بروز تورم شده است.
پرسش مهمتر اینکه چه عاملی سبب افزایش سرعت گردش نقدینگی شده است؟ پاسخ انتظارات تورمی است. انتظارات تورمی ناشی از سیاستهای غیراقتصادی، افزایش پیدا کرده است. سیاستهای غیراقتصادی و عوامل تحمیلی خارج از سیاستهای داخلی از یک طرف باعث خروج سرمایه شده و از طرف دیگر میل افراد به خرید کالاهایی با قابلیت حفظ ارزش پول را افزایش داده است.
انتظارات تورمی این روزها نه به دلیل احتمال افزایش نرخ ارز بلکه بیشتر تحت تاثیر نگرانی از کمبود کالاها در اثر خسارات جنگ اتفاق افتاده است. سایه جنگ و احتمال وقوع درگیریهایی که ممکن است توان اقتصاد را کاهش دهد، امروز نقش بسیار پررنگ تری در شکل گیری تورم دارد.
