مهرداد حاجی زاده فلاح، پژوهشگر علوم بانکی در گفتوگو با خبرنگار ایبنا با بیان اینکه در عصر نوسانات شدید ژئوپلیتیک و عدم قطعیتهای اقتصادی، استراتژیهای سنتی ذخیره ارزش با چالشهای جدی روبهرو شدهاند؛ اظهار کرد: در این شرایط سرمایهگذاران همواره در جستجوی راهکاری هستند که بتواند همزمان دو هدف بنیادین را محقق کند؛ نخست، مقابله با فرسایش قدرت خرید در برابر تورم داخلی و دوم، بهرهمندی از بازدهیِ واقعی داراییهای خارجی.
این کارشناس پولی و بانکی ابراز داشت: جهت دستیابی به این دو هدف، صندوقهای سرمایهگذاری درآمد ثابت ارزی به عنوان یک ابزار مالی میانرده، پدیدهای متمایز در سبد داراییها محسوب میشوند که با ترکیب ویژگیهای نوسان نرخ ارز و بازدهیِ ثابتِ مبتنی بر نرخ بهره، پارادایم جدیدی از مدیریت ریسک و بازدهی را در اختیار فعالان بازار قرار میدهند.
وی افزود: موضوع صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت ارزی، یکی از مباحث بسیار جذاب و در عین حال پیچیده در دنیای مدیریت دارایی و اقتصاد کلان با اثرات است.
این پژوهشگر علوم بانکی یادآور شد: در اقتصادهایی که با نوسانات شدید نرخ ارز یا تورم روبهرو هستند، این صندوقها به سرمایهگذاران اجازه میدهند که قدرت خرید خود را حفظ کنند. برخلاف سپردههای ریالی، این صندوقها مستقیماً با ارزهای معتبر مانند دلار یا یورو یا داراییهای مبتنی بر آنها کار میکنند.
وی خاطر نشان کرد: اثرات مثبت صندوق ارزی شامل رسمیسازی بازار ارز، تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری و کاهش فشار بر بازار ارز آزاد است.
حاجی زاده با اشاره به اهمیت رسمیسازی بازار ارز گفت: یکی از بزرگترین اثرات صندوق ارزی، کشاندن نقدینگی ارزی از «بازار زیرزمینی» یا «پساندازهای خانگی» به «سیستم بانکی و مالی رسمی» است. این کار باعث میشود حجم مشخصی از ارز در چرخه رسمی اقتصاد قرار گیرد و نظارت بر آن تسهیل شود.
این کارشناس پولی و بانکی با تاکید بر تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری گفت: صندوق ارزی به سرمایهگذاران اجازه میدهد بدون نیاز به خرید فیزیکی ارز که ریسکهای حملونقل و نگهداری دارد، در بازارهای ارزی حضور پیدا کنند. این یعنی امکان دسترسی به بازدهیهای ثابت و مدیریتشده با ریسک کمتر.
این پژوهشگر علوم بانکی با تاکید بر اینکه صندوق ارزی فشار بر بازار ارز آزاد را کاهش میدهد، افزود: وقتی ابزارهای قانونی و امنی برای نگهداری ارز وجود داشته باشد، تقاضای کاذب برای خرید ارز فیزیکی جهت ذخیره ارزش کاهش مییابد که میتواند به ثبات بیشتر در نرخ ارز کمک کند.
وی تصریح کرد: راهاندازی این صندوقها نشاندهنده بلوغ تدریجی بازار سرمایه و بازار پول است. اگر این صندوقها با شفافیت بالا، مدیریت ریسک حرفهای و زیرساختهای نظارتی قوی مدیریت شوند، میتوانند هم به سرمایهگذار برای حفظ ثروت و هم به اقتصاد کلان برای مدیریت نقدینگی ارزی خدمت کنند.
حاجی زاده گفت: خرید فیزیکی ارز، یک اقدام برای ذخیره ارزش است، اما خرید صندوق درآمد ثابت ارزی، یک سرمایهگذاری محسوب میشود؛ بنابراین صندوقهای ارزی نسبت به ارز فزیکی بازدهی بیشتر، ریسک کمتر و نقدشوندگی بیشتری دارد.
وی تصریح کرد: بازدهی دلار فیزیکی صفر است؛ یعنی خریدار فقط زمانی سود میکنید که قیمت دلار نسبت به ریال بالا برود. درواقع از نوسان نرخ ارز سود میبرید و هیچ درآمد اضافهای از خودِ دلار دریافت نمیکنید. این در حالی است که از طریق صندوق درآمد ثابت ارزی، به دو شیوه میتوان بازدهی کسب کرد. اول نوسان نرخ ارز و دوم سود حاصل از نرخ بهره. یعنی علاوه بر اینکه با بالا رفتن قیمت دلار سرمایه شما رشد میکند، از خودِ آن دلارها هم سود دریافت میکنیم.
این پژوهشگر علوم بانکی اظهار داشت: ریسکهای خرید فیزیکی دلار عمدتاً امنیتی هستند و احتمال سرقت، گم شدن، آسیب دیدن اسکناسها یا حتی جعلی بودن آنها وجود دارد. همچنین در زمانهای بحرانی، نقد کردن حجم زیادی از دلار فیزیکی ممکن است دشوار یا حساس باشد. اما ریسکهای صندوق درآمد ثابت ارزی عمدتاً سیستمی و مدیریتی هستند؛ از ریسک مدیریت صندوق در انتخاب داراییها تا ریسک تغییر قوانین توسط دولت.
این کارشناس پولی و بانکی عنوان کرد: از نظر سهولت و نقدشوندگی، فرآیند خرید و فروش دلار فیزیکی نیاز به حضور متقاضی، مراجعه به صرافی و جابجایی پول نقد دارد که زمانبر و پردردسر است. اما فرآیند صندوق درآمد ثابت ارزی کاملاً دیجیتال و سریع است. شما با چند کلیک از طریق اپلیکیشنهای معاملاتی یا بانکی، میتوانید وارد صندوق شوید یا سرمایه خود را خارج کنید و این یعنی نقدشوندگی بسیار بالاتر و مدیریت راحتتر سرمایه.
وی تاکید کرد: از نظر هزینه، هزینه اصلی دلار فیزیکی اختلاف قیمت خرید و فروش است. یعنی وقتی دلار میخرید، گرانتر از قیمت فروش آن است و بخشی از سود شما در همان لحظه اول به دلیل این اختلاف، از بین میرود. اما در صندوق درآمد ثابت ارزی هزینههای شما شامل کارمزد است که معمولاً از درصد سود محاسبه میشود. همچنین ممکن است کارمزدهای ورود و خروج بسیار ناچیز داشته باشد.
حاجی زاده در پایان گفت: مهمترین مزیت صندوقهای ارزی این است که ارزهای خانگی را به جای دلالی به سمت تولید هدایت میکند که این اقدام رشد تولید، اشتغال و جهش اقتصادی ایجاد خواهد شد. در نتیجه این صندوقها ابزاری برای مدیرت بازار ارز و تورم و رشد اقتصادی هستند.
