به گزارش خبرنگار بینالملل ایبنا، در روزهای اخیر، پویاییهای دیپلماتیک جدید پیرامون تنگه هرمز بار دیگر توجه ناظران بینالمللی و فعالان بازار سرمایه را به خود جلب کرده است. در حالی که اظهارات و نوسانهای سیاسی در واشنگتن موجی از نااطمینانی را در بازارهای جهانی ایجاد میکند، رویکرد مسئولانه و گامهای عملگرایانه ایران برای مدیریت عبور و مرور امن در تنگه هرمز، سیگنالی قوی از صلحطلبی اقتصادی و ثباتسازی به جهان مخابره کرده است.
این تصمیم راهبردی ایران که با همکاری سنتی و دیپلماتیک سلطنت عمان در حال پیگیری است، نشان میدهد که تهران به عنوان حافظ اصلی امنیت این آبراه حیاتی، منافع بلندمدت ثبات بازارهای جهانی را در اولویت قرار داده و آماده است با ابتکارهای منطقهای، تنشهای تحمیلی فرامنطقهای را مهار کند.
۱) نبض انرژی جهان در دستان دیپلماسی ایران
تنگه هرمز شریان اصلی تأمین انرژی جهان است. برای درک اهمیت تصمیم عاقلانه ایران در پایدار نگهداشتن این مسیر، کافی است نگاهی به آمارهای رسمی نهادهای بینالمللی بیندازیم. از جمله گزارش آژانس بینالمللی انرژی (IEA) که تاکید میکند در سال ۲۰۲۵، حجم عبور نفت و فرآوردههای نفتی از این آبراه به حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز رسیده که تقریبا ۲۵٪ از کل تجارت دریایی نفت جهان را شامل میشود.
علاوه بر این، حدود ۳۴٪ از کل تجارت دریایی نفت خام جهان از این گلوگاه عبور میکند و تقریبا ۲۰٪ از حجم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) نیز به عبور بدون مانع از این مسیر وابسته است. تحت این شرایط، تصمیم راهبردی ایران برای ایجاد یک چارچوب عملیاتی و امن با همکاری عمان، به معنای تزریق مستقیم آرامش به شریانهای اصلی اقتصاد بینالملل است.
۲) کاهش ریسک ژئوپلیتیک و افت فوری بهای انرژی
از نگاه تحلیلگران بازار، سرمایهگذاران همواره هزینهای را تحت عنوان «حق بیمه ریسک ژئوپلیتیک» روی قیمت نفت اعمال میکنند. رفتارهای غیرقابل پیشبینی قدرتهای بزرگ غربی معمولاً این حق بیمه را بالا میبرد؛ اما کنشگری عاقلانه و ثباتآفرین ایران پتانسیل این را دارد که این حباب قیمتی را تخلیه کند.
آرامش در بازارهای کالایی: کاهش نوسانات شدید قیمت نفت خام برنت و ثبات در بازارهای آتی انرژی، اولین و ملموسترین اثر تصمیم سازنده ایران است. ثبات قیمت سوخت مانع از افزایش ناگهانی بهای انرژی مصرفکننده نهایی در کشورهای صنعتی و در حال توسعه میشود.
رشد بازارهای سهام جهانی: تجربه بازارها نشان داده است که هرگونه سیگنال مثبت مبنی بر مدیریت تنش در هرمز توسط ایران، بلافاصله منجر به احیای شاخصهای بورس جهانی و افزایش تمایل سرمایهگذاران به داراییهای مولد میشود.
۳) مهار تورم جهانی و کمک به رشد اقتصادی
در حال حاضر اقتصاد جهانی با چالشهای ساختاری تورم و نرخهای بهره بالا دستوپنجه نرم میکند. افزایش قیمت انرژی یکی از محرکهای اصلی این تورم است.
چشمانداز رشد صندوق بینالمللی پول (IMF): صندوق بینالمللی پول در آخرین پیشبینیهای خود برای سال ۲۰۲۶، رشد جهانی را ۳.۱ درصد و تورم را حدود ۴.۴ درصد تخمین زده است، اما شوکهای انرژی میتوانند این مسیر بهبود اقتصادی را مختل کنند. از این رو تدبیر ایران برای باز نگه داشتن ایمن این مسیر، مانع از بروز شوکهای ثانویه عرضه شده و به بانکهای مرکزی جهان کمک میکند تا کنترل بهتری بر نرخ تورم داشته باشند.
۴) تسهیل زنجیره تأمین و کاهش هزینههای لجستیک دریایی
امنیت تنگه هرمز نه فقط بر بازار انرژی، بلکه بر کل صنعت حملونقل دریایی و بیمه کشتیها اثرگذار است.
تحلیل کنفرانس تجارت و توسعه ملل متحد (UNCTAD): طبق بررسیهای بخش حقوق دریایی و حملونقل این نهاد، تنش در گلوگاههای دریایی هزینههای بیمه، زمان سفر و در نهایت هزینه کالاهای مصرفی را به شدت افزایش میدهد. ابتکار عمل ایران در همکاری با عمان برای مدیریت عبور و مرور، امنیت کشتیرانی تجاری را بالا برده و به پایین آمدن تعرفههای بیمه دریایی کمک چشمگیری میکند؛ امری که ذینفع اصلی آن کل زنجیره تأمین جهانی است.
بنا بر آنچه که بیان شد، اقدام ایران در همکاری نزدیک با عمان برای تحکیم امنیت تردد در تنگه هرمز، فراتر از یک توافق منطقهای ساده است؛ در واقع این گام مهم، اقدامی راهبردی در راستای مسئولیتپذیری بینالمللی است که مستقیما ثبات را به بازارهای جهانی بازمیگرداند.
تهران با اتخاذ این رویکرد نشان میدهد که ثبات بازار انرژی و جریان آزاد تجارت جهانی را بخشی از امنیت فراگیر منطقه میداند. پیامد مستقیم این تصمیم عاقلانه، افت پرمیوم ریسک انرژی، بهبود پیشبینیهای رشد اقتصادی و کاهش هزینههای لجستیک جهانی خواهد بود؛ موضوعی که نقش کلیدی و تعیینکننده ایران را در معادلات ژئواکونومیک جهان بار دیگر به اثبات میرساند.
