به گزارش خبرنگار ایبنا، «بریکس میتواند سهمی مؤثرتر در شکلدهی به معماری مالی بینالمللی فراگیرتر، متوازنتر و مقاومتر ایفا کند» این جمله عبدالناصر همتی در نشست رؤسای بانکهای مرکزی بریکس در جیپور، چکیده رویکردی است که ایران در پیش گرفته است؛ حضور فعال در بازآرایی نظم مالی جهان به نفع اقتصادهای در حال توسعه.
در دل این رویکرد، دو بال اصلی یعنی پیمانهای پولی با ارزهای ملی و بانک توسعه جدید بریکس قرار دارند.
تجارت با پولهای ملی، ابزاری برای دور زدن گلوگاههای تحریمی است و سازکار آن هم روشن است؛ در تجارت سنتی، خرید کالا از سایر کشورها نیازمند انتقال دلار یا یورو بود که هم در تیررس تحریمهاست و هم نوساناتش ریسک میآفریند. در مدل جدید، اما بانکهای مرکزی توافق میکنند ارزش ریال در برابر یوآن، روبل یا روپیه را مستقیماً تعیین و تسویه را با پول ملی انجام دهند. به این ترتیب، یک صادرکننده چینی، روس یا هندی بدون تماس با نظام مالی تحریمپذیر، مبلغ کالای خود را دریافت میکند. این روش نه برای همه تجارت کشور، اما حداقل برای بخشی از آن قابل اجراست.
همتی در نشست چهارشنبه از پیگیری عملی این مسیر با روسیه، چین و هند خبر داد و تأکید کرد که حمایت از ابتکاراتی که هزینه و ریسک مبادلات را کاهش دهند، در اولویت ایران است. این پلهای پولی، مجراهای حیات اقتصادیاند که تحریم توان مسدود کردنشان را ندارد.
نیمه دیگر این تصویر، بانک توسعه جدید بریکس (NDB) است. همتی در ادامه این سفر با دیلما روسف، رئیس این بانک دیدار کرد؛ دیداری که در آن دو طرف بر لزوم تداوم رایزنیهای کارشناسی برای عضویت ایران و بهرهمندی از تسهیلات NDB تأکید کردند.
روسف نیز حضور ایران در این نهاد را حائز اهمیت خواند و بر نقش و ظرفیتهای کشور در توسعه همکاریهای منطقهای و بینالمللی صحه گذاشت.
تفاوت NDB با نهادهایی همچون بانک جهانی، در نبود شروط سیاسی کلان است. ایران میتواند برای پروژههای زیرساختی نظیر بنادر، خطوط ریلی و انرژیهای تجدیدپذیر، بدون نگرانی از وتوی سهامداران غربی، تأمین مالی دریافت کند. تکمیل قطعات باقیمانده کریدور شمال-جنوب یا نوسازی ناوگان حملونقل عمومی، مصداقهایی از این فرصت هستند.
همچنین در سخنرانی همتی تأکید شد که بانک مرکزی ایران از زمان عضویت در بریکس، حضوری فعال در کارگروههای تخصصی این گروه داشته و در حوزههایی همچون پرداختهای فرامرزی، امنیت سایبری، هوش مصنوعی و تأمین مالی پایدار مشارکت کرده است.
این حضور، نشان میدهد که تهران به دنبال بهرهگیری از همه ظرفیتهای فنی و حکمرانی بریکس است، نه صرفاً منافع مالی کوتاهمدت.
نکته مهم دیگر در سخنان همتی، پیوندی بود که میان ثبات اقتصادی و امنیت بینالمللی برقرار کرد. اشاره او به شرایط پیچیده منطقهای و تأکید بر اینکه ثبات مالی بدون صلح و احترام به حقوق بینالملل دستیافتنی نیست، نشاندهنده نگاه کلان ایران به کارکرد بریکس است مبنی بر اینکه این گروه نه یک باشگاه سیاسی محدود، که بستری برای همکاری اقتصادی در سایه امنیت جمعی و احترام متقابل است.
در مجموع، پیام سفر همتی روشن است؛ ایران با ابزارهایی که بریکس در اختیار میگذارد، به دنبال مقاومسازی اقتصاد خود نه با شعار، که با زیرساختهای مالی تازه است.
