به گزارش خبرنگار ایبنا، گسترش خدمات بانکداری دیجیتال و پلتفرم‌های اعتباردهی آنلاین، مسیر دریافت تسهیلات خرد را تغییر داده است؛ به‌طوری که متقاضیان می‌توانند بدون مراجعه حضوری به شعب، از طریق برخی اپلیکیشن‌ها برای دریافت وام نقدی یا اعتبار خرید کالا اقدام کنند. بررسی شرایط این خدمات نشان می‌دهد سقف تسهیلات، نرخ سود، مدت بازپرداخت و الزامات ضمانت در هر پلتفرم متفاوت است.
از وام نقدی تا اعتبار خرید؛ تسهیلات دیجیتال چه مسیری را طی می‌کنند؟
دریافت تسهیلات خرد در سال‌های گذشته عمدتاً با مراجعه به شعب بانک‌ها، تشکیل پرونده، ارائه مدارک و معرفی ضامن همراه بود؛ اما توسعه بانکداری دیجیتال و شکل‌گیری پلتفرم‌های اعتباردهی، بخشی از این فرایند را به فضای آنلاین منتقل کرده است.
اکنون برخی بانک‌ها و نئوبانک‌ها امکان ثبت درخواست و دریافت تسهیلات را از طریق اپلیکیشن فراهم کرده‌اند و در کنار آن، شرکت‌های فعال در حوزه فناوری مالی نیز با ارائه اعتبار خرید، امکان تهیه کالا و خدمات را به‌صورت اقساطی در اختیار کاربران قرار می‌دهند.
با این حال، همه این خدمات را نمی‌توان وام نقدی دانست. در تسهیلات نقدی، مبلغ وام پس از طی مراحل اعتبارسنجی و تأیید درخواست به حساب متقاضی واریز می‌شود؛ اما در اعتبار خرید، کاربر تنها می‌تواند از مبلغ تخصیص‌یافته برای خرید از فروشگاه‌ها و پذیرندگان طرف قرارداد استفاده کند. این تفاوت در انتخاب پلتفرم و ارزیابی شرایط بازپرداخت اهمیت دارد.
در این گزارش، برای بررسی وضعیت تسهیلات‌دهی در بستر بانکداری دیجیتال، چند نمونه از نئوبانک‌ها و پلتفرم‌های بانکی فعال در کشور مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
بلوبانک؛ تسهیلات بر اساس میانگین موجودی و رتبه اعتباری
بلوبانک از جمله نئوبانک‌هایی است که تسهیلات خود را بر مبنای سابقه حساب، میانگین موجودی و وضعیت اعتباری مشتریان ارائه می‌کند. در طرح اعلام‌شده این مجموعه، سقف وام نقدی تا ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است. نرخ سود اعلام‌شده برای این تسهیلات ۲۰ درصد و دوره بازپرداخت آن ۱۲ ماه است. میانگین موجودی سه‌ماهه و رتبه اعتباری متقاضی در تعیین مبلغ قابل دریافت مؤثر است و امکان دریافت وام با یا بدون ضامن، متناسب با شرایط اعتباری افراد بررسی می‌شود. بنابراین سقف اعلام‌شده به معنای پرداخت یکسان این مبلغ به همه کاربران نیست.
ویپاد؛ تسهیلات در قالب طرح‌های برآیند و پیمان
ویپاد، دیجیتال‌بانک پاسارگاد، تسهیلات خود را در قالب طرح‌های مختلفی ارائه می‌کند. طرح برآیند برای مبالغ خردتر طراحی شده و طرح پیمان امکان دریافت مبالغ بالاتر را فراهم می‌کند. سقف اعلام‌شده برای طرح پیمان تا ۴۰۰ میلیون تومان بوده و دریافت آن به شرایط اعتباری و ارائه تضامین موردنیاز، از جمله چک دیجیتال، وابسته است. در طرح برآیند نیز مبالغ و شرایط بازپرداخت متفاوت است. به همین دلیل، سقف طرح پیمان را نباید به تمام خدمات اعتباری ویپاد تعمیم داد.
بانکینو؛ وامینو و تسهیلات مبتنی بر اعتبار مشتری
بانکینو، نئوبانک بانک خاورمیانه، از طریق سرویس وامینو امکان دریافت اعتبار و تسهیلات را برای کاربران فراهم کرده است. مبلغ قابل دریافت و شرایط بازپرداخت در این سرویس به امتیاز حساب، سابقه مالی و طرح فعال بستگی دارد. از آنجا که شرایط و سقف طرح‌های اعتباری ممکن است تغییر کند، متقاضیان باید مبلغ قابل دریافت و الزامات ضمانت را در زمان ثبت درخواست در اپلیکیشن بررسی کنند. در این مدل نیز اعتبارسنجی و سابقه بازپرداخت از عوامل مؤثر در تعیین شرایط تسهیلات است.
باجت؛ از تسهیلات قرض‌الحسنه تا وام ممتاز
باجت، پلتفرم بانک تجارت، چند نوع تسهیلات را در اختیار کاربران قرار داده است. در میان این خدمات، وام قرض‌الحسنه تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان با کارمزد اعلام‌شده ۴ درصد و بازپرداخت حداکثر ۶۰ماهه قرار دارد. همچنین در طرح وام ممتاز، سقف تسهیلات تا ۷۰۰ میلیون تومان اعلام شده است؛ با این حال، مبلغ قابل دریافت به میزان و مدت سپرده‌گذاری، نرخ انتخابی و شرایط اعتباری متقاضی بستگی دارد. در اطلاع‌رسانی باجت، امکان دریافت مبالغی از این تسهیلات بدون معرفی ضامن برای برخی رتبه‌های اعتباری نیز مطرح شده است. بنابراین سقف ۷۰۰ میلیون تومان را نباید به‌عنوان وام بدون شرط برای همه کاربران در نظر گرفت.
سپینو؛ تسهیلات نیترو با پشتوانه میانگین حساب
سپینو، نئوبانک بانک صادرات ایران، از طریق طرح نیترو امکان دریافت تسهیلات غیرحضوری را فراهم کرده است. سقف اعلام‌شده برای این طرح تا ۶۰۰ میلیون تومان است و میزان تسهیلات با توجه به سپرده‌گذاری و امتیاز حاصل از موجودی حساب تعیین می‌شود.
بانک صادرات در اطلاع‌رسانی جدید خود، تمدید طرح نیترو تا ۱۵ اسفند ۱۴۰۵، حداقل دو ماه سپرده‌گذاری و بازپرداخت منعطف تا ۳۶ ماه را اعلام کرده است. تمام مراحل ثبت درخواست از طریق سپینو انجام می‌شود و متقاضی برای دریافت این خدمت نیازی به مراجعه حضوری به شعبه ندارد.
ازکی‌وام؛ اعتبار خرید با بازپرداخت چندماهه
ازکی‌وام به‌جای پرداخت وجه نقد آزاد، اعتبار خرید کالا و خدمات را در اختیار متقاضیان قرار می‌دهد. در اطلاعات منتشرشده این پلتفرم، سقف اعتبار تا ۱۰۰ میلیون تومان و امکان بازپرداخت در دوره‌های ۱۲ و ۱۸ماهه اعلام شده است. ارائه چک صیادی و انجام اعتبارسنجی از جمله شرایط دریافت این اعتبار است. استفاده از مبلغ تخصیص‌یافته نیز به فروشگاه‌ها و پذیرندگان طرف قرارداد محدود می‌شود. ازاین‌رو این خدمت را باید در گروه اعتبار خرید قرار داد، نه وام نقدی.
اسنپ‌پی؛ اعتبار بانکی در کنار خرید چهارقسطی
اسنپ‌پی دو نوع خدمت اعتباری متفاوت ارائه می‌کند. سرویس خرید چهارقسطی برای خریدهای خردتر طراحی شده و با سرویس اعتبار بانکی بلندمدت تفاوت دارد. در اعتبار بانکی، امکان دریافت اعتبار خرید تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان و بازپرداخت در دوره‌های بلندمدت‌تر مطرح شده است. این خدمت به اعتبارسنجی و ارائه چک صیادی وابسته است و مبلغ آن به‌صورت وجه نقد قابل برداشت نیست. بنابراین نباید سقف اعتبار بانکی را با سقف سرویس چهارقسطی یکسان در نظر گرفت.
دیجی‌پی؛ تسهیلات خرید کالا با چک یا سفته
دیجی‌پی نیز از جمله پلتفرم‌هایی است که امکان دریافت اعتبار برای خرید کالا از فروشگاه‌های طرف قرارداد را فراهم کرده است. سقف اعلام‌شده برای برخی طرح‌های خرید کالا تا ۲۰۰ میلیون تومان است و بازپرداخت آن در دوره‌های مشخص و متناسب با طرح انجام می‌شود. ارائه چک صیادی یا سفته الکترونیکی و عبور از فرایند اعتبارسنجی از شرایط مطرح‌شده برای دریافت این تسهیلات است. اعتبار تخصیص‌یافته در این طرح برای خرید کالا قابل استفاده است و ماهیت وام نقدی ندارد.
۷۲۴؛ اعتبار خرید تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان
اپلیکیشن ۷۲۴ نیز با ارائه خدمت اعتبار خرید کالا، امکان دریافت تسهیلات تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان را برای متقاضیان فراهم کرده است. مبلغ اعتبار براساس رتبه اعتباری متقاضی تعیین می‌شود و بازپرداخت آن حداکثر در ۲۴ ماه انجام می‌گیرد. ارائه یک فقره چک صیادی از شرایط دریافت این اعتبار است و طبق شرایط اعلام‌شده، متقاضی برای استفاده از این طرح به معرفی ضامن نیاز ندارد. اعتبار تخصیص‌یافته نیز برای خرید از فروشگاه‌های طرف قرارداد قابل استفاده است و به‌صورت وجه نقد به حساب متقاضی واریز نمی‌شود.
کالانو؛ اعتبار خرید از طریق پلتفرم باجت
کالانو، محصول اعتباری بانک تجارت در بستر باجت، امکان خرید اقساطی کالا و برخی خدمات را فراهم کرده است. سقف اعتبار این طرح با توجه به نوع خرید متفاوت است؛ به‌طوری که برای خرید موتورسیکلت تا یک میلیارد تومان، برای لوازم خانگی تا ۳۰۰ میلیون تومان و برای کالاهای دیجیتال تا ۱۰۰ میلیون تومان اعلام شده است. دوره بازپرداخت نیز بسته به گروه کالایی و مبلغ اعتبار می‌تواند از ۱۲ تا ۳۶ ماه متغیر باشد. شرایط ضمانت و میزان اعتبار قابل استفاده به رتبه اعتباری، مبلغ خرید و ضوابط طرح بستگی دارد. بنابراین سقف یک میلیارد تومانی کالانو به معنای امکان دریافت همین مبلغ برای خرید همه گروه‌های کالایی نیست.
سهولت دریافت وام؛ به چه قیمتی؟
بررسی خدمات این ۱۰ پلتفرم نشان می‌دهد که تسهیلات دیجیتال را نمی‌توان صرفاً براساس سقف وام رتبه‌بندی کرد. در برخی طرح‌ها، دریافت تسهیلات به میانگین موجودی یا سپرده‌گذاری وابسته است؛ در برخی دیگر، چک، سفته یا معرفی ضامن ضرورت دارد و در گروهی از خدمات نیز اعتبار تنها برای خرید از پذیرندگان مشخص قابل استفاده است.
از سوی دیگر، نرخ سود اسمی به‌تنهایی معیار مناسبی برای مقایسه هزینه تسهیلات نیست. متقاضی باید علاوه بر نرخ سود یا کارمزد، مدت بازپرداخت، مبلغ هر قسط، مجموع بازپرداخت، هزینه‌های جانبی و محدودیت مصرف اعتبار را بررسی کند.
به این ترتیب، توسعه خدمات دیجیتال اگرچه بخشی از دشواری‌های مراجعه حضوری و تشکیل پرونده را کاهش داده، اما به معنای حذف الزامات اعتبارسنجی و ضمانت نیست. انتخاب میان وام نقدی و اعتبار خرید نیز باید براساس نیاز واقعی متقاضی و توان بازپرداخت او انجام شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد سهولت دسترسی به تسهیلات، زمانی به مزیت واقعی تبدیل می‌شود که با شفافیت در هزینه‌ها و شرایط قرارداد همراه باشد.
مقایسه تسهیلات اپلیکیشن‌های بانکی و پلتفرم‌های مالی
*توضیح: ارقام درج‌شده سقف برخی طرح‌هاست و دریافت آن‌ها به احراز شرایط، اعتبارسنجی و ضوابط هر ارائه‌دهنده بستگی دارد. سقف یک میلیارد تومانی کالانو ویژه خرید موتورسیکلت و سقف ۷۰۰ میلیون تومانی باجت مربوط به طرح ممتاز با شرایط سپرده‌گذاری است
نظر شما