به گزارش خبرنگار ایبنا، در دومین روز از هجدهمین نمایشگاه بینالمللی نظام مالی، سرمایهگذاری و زیرساختهای دیجیتال، نشست تخصصی «هامون؛ راهکار امن امضای دیجیتال» با حضور رویا شهیدی، رئیس گروه سیستمهای تبادل امن شرکت خدمات انفورماتیک، مهدی آذرمی، مدیر محصول هامون و محمدعلی نائبی و رامین بیرامی، کارشناسان توسعه محصول، برگزار شد. در این نشست، ضمن معرفی زیرساخت و قابلیتهای سامانه هامون، روند تحول امضای سنتی به امضای دیجیتال، الزامات فنی و امنیتی این فناوری و کاربردهای آن در شبکه بانکی و دیگر بخشهای صنعت مالی تشریح شد.
شهیدی در تشریح ضرورت توسعه امضای دیجیتال گفت: با گسترش فرایندهای دیجیتال و افزایش مراودات غیرحضوری، امضای سنتی یا همان امضای خیس بهتدریج جای خود را به امضای دیجیتال میدهد. در امضای سنتی، اصالت امضا از طریق بررسی و تطبیق چشمی احراز میشود، اما در امضای دیجیتال، سازوکارهای رمزنگاری و فرمولهای ریاضی، اصالت و انکارناپذیری امضا را تضمین میکنند.
او افزود: در امضای دیجیتال، برخلاف روش سنتی که اسناد کاغذی با قلم امضا میشوند، دادهها و اسناد دیجیتال با استفاده از کلیدهای رمزنگاری امضا میشوند. این روش امکان ارتقای سطح امنیت و کاهش احتمال جعل و دستکاری اسناد را فراهم میکند.
رئیس گروه سیستمهای تبادل امن شرکت خدمات انفورماتیک با تشریح مراحل ایجاد امضای دیجیتال بیان کرد: نخستین مرحله، احراز هویت متقاضی است که میتواند بهصورت حضوری یا غیرحضوری انجام شود. پس از تأیید اطلاعات هویتی از طریق مراجع ذیصلاح، یک زوجکلید اختصاصی برای کاربر تولید و در یک تجهیز امن، از جمله بخش امن سختافزاری تلفن همراه (Secure Element)، ذخیره میشود.
شهیدی ادامه داد: درخواست صدور گواهی با استفاده از کلید خصوصی کاربر امضا و برای مرکز گواهی ارسال میشود. مرکز گواهی نیز با پیوند دادن اطلاعات هویتی متقاضی به کلید عمومی او، گواهی دیجیتال را صادر میکند. این گواهی پس از صدور در مخزن مرکز گواهی ذخیره شده و در اختیار کاربر نیز قرار میگیرد.
وی با اشاره به چالشهای استفاده از توکنهای سختافزاری برای امضای دیجیتال گفت: پیش از توسعه امضای همراه، استفاده از امضای دیجیتال عمدتاً به توکنهای سختافزاری وابسته بود؛ روشی که علاوه بر هزینه تأمین توکن، به نصب و راهاندازی میانافزارهای موردنیاز وابستگی داشت و به دلیل تفاوت سیستمعاملها و شرایط فنی کاربران، چالشهایی در اجرا ایجاد میکرد.
شهیدی افزود: پس از شیوع کرونا و گسترش نیاز به ارائه خدمات غیرحضوری، ایده جایگزینی توکن سختافزاری با امضای همراه جدیتر شد. در این روش، احراز هویت، ثبتنام و صدور گواهی میتواند بهصورت غیرحضوری انجام شود و کاربران با استفاده از تلفن همراه هوشمند خود به خدمات امضای دیجیتال دسترسی داشته باشند.
رئیس گروه سیستمهای تبادل امن شرکت خدمات انفورماتیک با اشاره به الزامات ارائه امضای همراه بهعنوان یک خدمت (As a Service) اظهار کرد: برای تحقق این مدل، اپلیکیشنهای ارائهدهنده خدمات، از جمله اپلیکیشنهای بانکی، باید بتوانند درخواستهای امضا را بهصورت غیرهمزمان به هسته مرکزی امضا ارسال کنند. همچنین این هسته باید رابطهای استاندارد و سادهای در اختیار ارائهدهندگان خدمات قرار دهد تا اتصال و ارسال درخواستها با سرعت و چابکی بیشتری انجام شود.
او ادامه داد: هسته مرکزی امضا وظیفه دریافت درخواستها، اعتبارسنجی آنها بر اساس الزامات امنیتی، تجمیع و مدیریت فرایندها را بر عهده دارد. در کنار این زیرساخت، وجود یک اپلیکیشن مستقل برای کاربران ضروری است تا بتوانند درخواستهای امضای خود را مشاهده، بررسی، تأیید یا رد کنند.
شهیدی با اشاره به شکلگیری محصول هامون گفت: شرکت خدمات انفورماتیک در سال ۱۴۰۱ اپلیکیشن امضای همراه خود را با نام تجاری «هامون» ارائه کرد. در ادامه و با دریافت و بررسی بازخورد مشتریان، نسخه جدید این محصول با تغییرات و قابلیتهای تازه طراحی و عرضه شد.
قابلیتهای جدید نسخه هامون
او با تشریح مهمترین ویژگیهای نسخه جدید هامون بیان کرد: در این نسخه، رابط کاربری و تجربه کاربری (UI و UX) بازطراحی شده و تلاش شده است فرایندهای ثبتنام و فعالسازی برای کاربران سادهتر و روانتر شود.همچنین قابلیت مدیریت و امضای اسناد PDF به محصول اضافه شده است.
شهیدی افزود: پیش از این، امکان امضای دادههای مبتنی بر قالب CMS و رشتههای باینری در هامون وجود داشت، اما در نسخه جدید، کاربران میتوانند اسناد PDF از جمله قراردادها، تفاهمنامهها، سفته و برات الکترونیک را مشاهده و امضا کنند. همچنین سند امضاشده پس از تکمیل فرایند در اختیار کاربر قرار میگیرد تا در مراجعات بعدی نیز به آن دسترسی داشته باشد.
رئیس گروه سیستمهای تبادل امن شرکت خدمات انفورماتیک، امکان اتصال به چند مرکز گواهی را از دیگر قابلیتهای نسخه جدید دانست و گفت: پیش از این، هامون صرفاً امکان صدور گواهی از مرکز ریشه بانکی «نشان» را داشت، اما در نسخه جدید، امکان اتصال به سایر مراکز گواهی ذیل مرکز دولتی ریشه و دارای مجوز وزارت صمت نیز فراهم شده است.
او همچنین به اضافه شدن قابلیت چندامضایی اشاره کرد و افزود: این قابلیت در فرایندهایی که به تأیید چندگانه، کنترل سلسلهمراتبی یا تأیید حقوقی چند مرحلهای نیاز دارند، کاربرد دارد و میتواند به مدیریت بهتر فرایندهای سازمانی کمک کند.
مراحل فعالسازی و استفاده از هامون
شهیدی در تشریح مراحل فعالسازی این برنامک گفت: کاربران ابتدا باید اپلیکیشن هامون را از بازارهای معتبر اندروید و iOS دریافت و نصب کنند. پس از آن، احراز هویت متقاضی بهصورت حضوری یا غیرحضوری انجام میشود. احراز هویت حضوری در حال حاضر از طریق دپارتمان پیشخوان «نشان» امکانپذیر است و کاربران میتوانند از قابلیت احراز هویت غیرحضوری داخل برنامک نیز استفاده کنند.
او ادامه داد: پس از احراز هویت، کاربر نوع گواهی و مرکز گواهی موردنظر خود را انتخاب کرده و هزینه صدور آن را از طریق درگاه پرداخت اینترنتی میپردازد. در مرحله بعد، زوجکلید اختصاصی تولید و گواهی از مرکز مربوط صادر میشود. پس از تکمیل این مراحل، کاربر آماده دریافت و تأیید درخواستهای امضا خواهد بود.
شهیدی درباره فرایند امضای اسناد نیز توضیح داد: در این مرحله، اپلیکیشن ارائهدهنده خدمت، برای مثال اپلیکیشن یک بانک، درخواست امضا را به هسته مرکزی هامون ارسال میکند. محتوای درخواست و وضعیت اعتبار گواهی کاربر بررسی میشود تا اطمینان حاصل شود گواهی باطل یا منقضی نشده است. پس از انجام کنترلهای امنیتی، درخواست در کارتابل امضای برنامک هامون به کاربر نمایش داده میشود و او میتواند آن را تأیید یا رد کند. در نهایت، نتیجه امضا از طریق هسته مرکزی به اپلیکیشن ارائهدهنده خدمت بازگردانده میشود.
بیش از ۱۰ میلیون امضای موفق در هامون
رئیس گروه سیستمهای تبادل امن شرکت خدمات انفورماتیک با اشاره به میزان استفاده از این محصول در شبکه بانکی گفت: در حال حاضر، بخش عمده بانکهای کشور از بهرهبرداران هامون هستند و یکی از مهمترین کاربردهای آن نیز امضای چک الکترونیک است.
او افزود: تاکنون بیش از سه میلیون نصب برنامک هامون در بسترهای اندروید و iOS ثبت شده، بیش از سه میلیون گواهی دیجیتال صادر شده و تعداد امضاهای موفق انجامشده از طریق این سامانه از ۱۰ میلیون مورد فراتر رفته است.
شهیدی با اشاره به برنامه شرکت خدمات انفورماتیک برای توسعه بازارهای هدف این محصول اظهار کرد: هامون تاکنون عمدتاً در حوزه بانکی مورد استفاده قرار گرفته است، اما با توجه به قابلیتهای نسخه جدید، برنامه ورود به بازارهای دیگر از جمله صنعت بیمه، حوزه مالی و بازار سرمایه نیز در دستور کار قرار دارد.
او درباره کاربردهای احتمالی این سامانه در صنعت بیمه گفت: صدور آنلاین بیمهنامههای اشخاص، تأیید الحاقیهها و اعمال تغییرات در بیمهنامهها از جمله فرایندهایی هستند که میتوانند با استفاده از امضای دیجیتال انجام شوند.
شهیدی ادامه داد: در حوزه مالی نیز امضای سفته و برات الکترونیک و قراردادهای تسهیلات غیرحضوری که از سوی نئوبانکها و شرکتهای لندتک ارائه میشوند، از کاربردهای قابل توسعه هامون هستند. در بازار سرمایه نیز ثبتنام غیرحضوری در کارگزاریها، امضای قراردادهای سبدگردانی و تأیید تراکنشهای حساس میتوانند از طریق این زیرساخت انجام شوند.
رئیس گروه سیستمهای تبادل امن شرکت خدمات انفورماتیک در تشریح مزایای استفاده از هامون گفت: حذف نیاز به تأمین توکن سختافزاری، کاهش هزینههای عملیاتی و حذف هزینههای مربوط به چاپ، کاغذ و آرشیو اسناد از جمله مزایای استفاده از این راهکار است.
او افزود: هامون APIهای استاندارد و منطبق با بهترین رویههای فنی را ارائه میدهد و این موضوع به اپلیکیشنهای ارائهدهنده خدمات کمک میکند تا سریعتر و با چابکی بیشتری به زیرساخت مرکزی امضا متصل شوند.همچنین این محصول با قوانین و مقررات کشور انطباق دارد و امکان صدور گواهی از سایر مراکز معتبر و مورد تأیید وزارت صمت را فراهم میکند.
شهیدی با تأکید بر یکپارچگی تجربه کاربری در هامون بیان کرد: یکی از ویژگیهای مهم این محصول آن است که کاربران میتوانند درخواستهای امضای خود را از اپلیکیشنهای مختلف بانکی، بیمهای و بورسی در یک کارتابل واحد مدیریت کنند. به این ترتیب، کاربر برای استفاده از خدمات مختلف نیازی به دریافت گواهی جداگانه ندارد و با یک گواهی میتواند درخواستهای امضای خود را در بسترهای مختلف مدیریت کند.
او در پایان با اشاره به امکانات پشتیبانی و اطلاعرسانی این محصول گفت: کاربران میتوانند با مراجعه به نشانی hamoon.app به راهنمای گامبهگام استفاده از هامون، پاسخ پرسشهای متداول و لینکهای دانلود برنامک از بازارهای معتبر دسترسی پیدا کنند. همچنین اطلاعات تماس واحد امداد مشتریان شرکت خدمات انفورماتیک برای پاسخگویی به مشکلات کاربران در این درگاه ارائه شده است.
گروه ملی انفورماتیک به همراه شرکتهای تابعه خود در نمایشگاه نظامهای مالی حضور دارد و در طول برگزاری این رویداد، محصولات، خدمات و راهکارهای تخصصی خود را در حوزه فناوریهای مالی و بانکی به بازدیدکنندگان معرفی میکند.
علاقهمندان و فعالان صنعت مالی میتوانند با مراجعه به غرفه این مجموعه در سالنهای ۱۰ و ۱۱، غرفه ۱۰۰۵، از نزدیک با تازهترین دستاوردها و ظرفیتهای شرکتهای عضو گروه آشنا شوند.

نظر شما