به گزارش خبرنگار ایبنا، بانک مرکزی در سال گذشته و در راستای ساماندهی بازار طلا و ارز، اقدام به برگزاری حراج و پیشفروش سکه و شمش طلا در مرکز مبادله ایران کرده که اعتقاد صاحبنظران و کارشناسان این حوزه تاثیر مثبتی بر بازارها داشته است. این ابزارها با هدف کنترل نوسانات قیمتی، مدیریت انتظارات تورمی و افزایش شفافیت در معاملات، توانستهاند نقش کلیدی در آرامسازی فضای روانی بازار و مهار تقاضای هیجانی ایفا کنند.
عملکرد درخشان مرکز مبادله در تنظیم بازار طلا
آمارهای منتشرشده حاکی از آن است که مرکز مبادله ارز و طلای ایران در سال ۱۴۰۴، با برگزاری ۴۳ جلسه موفق حراج شمش طلا، عملکردی درخشان در تنظیم بازار این فلز گرانبها به ثبت رسانده است. در این جلسات، حجم کلی معاملات به ۲۹۶۷ کیلوگرم شمش طلا به ارزش بیش از ۳۳.۵ هزار میلیارد تومان رسید که گواهی بر اهمیت و اعتماد فعالان اقتصادی به این مرکز به عنوان نهادی معتبر برای انجام معاملات طلا است.
همچنین در حوزه سکه، تاکنون مجموعاً یک میلیون و ۲۱۳ هزار و ۶۹۲ قطعه انواع سکه طلا از طریق سازوکار پیشخرید توسط هموطنان دریافت شده است. با احتساب سکههای پیشفروش سررسید دیماه ۱۴۰۴، این تعداد به یک میلیون و ۲۹۸ هزار و ۲۸۹ قطعه افزایش خواهد یافت. علاوه بر این، طی ۱۰ جلسه حراج برگزارشده در سال جاری، تعداد ۲۴۹ هزار و ۹۳ قطعه انواع سکه طلا نیز تخصیص داده شده است.
در مجموع مرکز مبادله از آغاز تشکیل تاکنون، ۱۴۰ مرتبه حراج شمش طلا و ۹۲ مرتبه حراج سکه طلا برگزار و در هفت مرحله نیز پیشفروش سکه را اجرایی کرده است.
حراجها حباب سکه را کاهش داد
محمد کشتیآرای، عضو کمیسیون تخصصی طلا و جواهر اتاق اصناف تهران، در گفتوگو با خبرنگار ایبنا با اشاره به آثار مثبت پیشفروش و حراج سکه و شمش طلا توسط مرکز مبادله، عنوان کرد: این مرکز نقش پررنگی در ایجاد ثبات و تعادل قیمت طلا در کشور داشت. اما با تعطیلی این مرکز همزمان با آغاز جنگ تحمیلی علیه کشورمان، قیمتها از واقعیت فاصله گرفتند و تعیین بازار به شدت وابسته به شبکههای تلگرامی و فضای مجازی شد.
وی با بیان اینکه واردات طلا در سال گذشته رونق قابل توجهی به دادوستدها بخشیده است، افزود: خوشبختانه، در سال گذشته شاهد تسهیل قابل توجهی در واردات طلا بودیم که این امر به دادوستدها رونق بخشید.
کشتیآرای تأکید کرد: حراجها، پیشفروشها و اقدامات بانک مرکزی و مرکز مبادله در تثبیت و ساماندهی بازار طلا و سکه بسیار مؤثر بود و باعث کاهش حباب سکه و واقعیتر شدن قیمتها شد. اگر واگذاری سکه و ثبتنام در سررسیدهای مختلف در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ انجام نمیشد، حباب سکه میتوانست به ارقام بسیار بالایی دست یابد.
وی ادامه داد: واگذاری ۱۵ قطعه سکه به هر کد ملی توسط بانک مرکزی، باعث کاهش التهابات بازار و نگرانی مردم شد. پیش از این، عدم امکان دریافت طلا از بانک مرکزی، این تصور را ایجاد میکرد که ارزش پول ملی در حال کاهش است. اما با این واگذاریها، مردم به ریال خود اطمینان بیشتری پیدا کردند، چرا که میدانستند در ازای آن میتوانند از بانک مرکزی طلا دریافت کنند.
کشتیآرای به جنبه روانی این اقدامات نیز اشاره کرد و گفت: برگزاری حراجها، اطمینان خاطری روانی برای مردم به وجود آورد. زمانی که مردم میدیدند در ازای ریال خود میتوانند از بانک مرکزی طلا دریافت کنند، به ارزش پول ملی خود اطمینان بیشتری پیدا کردند و از نگرانی کاهش ارزش پولشان کاسته شد.
اهمیت ذخایر طلا و تأثیر آن بر قدرت کشور
این کارشناس بازار طلا و جواهر در ادامه توضیح داد: یک اصل اقتصادی مسلم این است که هرچه یک کشور یا حکومت، ثروت و اندوخته بیشتری داشته باشد، بالطبع قدرت بیشتری، چه نظامی و چه مالی، خواهد داشت.
وی عنوان کرد: در کنار قدرت نظامی و تسلیحات، یکی از پایههای اصلی قدرت یک کشور، میزان طلای موجود در آن است. حال این طلا چه در بانک مرکزی، چه در منابع شرکتهای مالی مانند بانکها و چه در دست مردم باشد، هرچه میزان بیشتری داشته باشد، نشاندهنده قدرت مالی قویتر آن کشور است. حتی طلایی که در دست مردم است، به مثابه بنیه مالی کشور عمل میکند.
وی با اشاره به توجه مقامات کشور به این موضوع در سالهای گذشته، افزود: این درک اهمیت طلا به عنوان پشتوانه مالی، منجر به واردات طلای قابل توجهی شده است که بنیه اقتصادی ما را تقویت کرده است. آمارهای بانک مرکزی در خصوص میزان طلای وارداتی، نشاندهنده قدرت مالی کشور برای مواقع ضروری مانند جنگ و همچنین برای بازسازی پس از آن است. داشتن این منابع مالی، توان کشور را بالا میبرد.
کشتیآرای در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به تحریمها و محدودیتهای نقل و انتقال پول، این امتیاز که بازرگانان بتوانند طلای خود را به جای ارز خارجی وارد کنند، بسیار حائز اهمیت بود. این امر هم رفع تعهد ارزی را تسهیل کرد و هم نقدینگی لازم برای تولید مجدد را فراهم نمود.
تأمین مواد اولیه و تسویه تعهدات ارزی، دستاورد مهم مرکز مبادله
نادر بذرافشان، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران نیز در گفتوگو با خبرنگار ایبنا به بیان نکاتی مثبت درباره مرکز مبادله پرداخت.
وی گفت: مرکز مبادله در مقاطعی توانست بر بازار طلا و سکه تأثیرگذار باشد و با ایجاد شوک، بازار را نسبت به نوسانات افزایشی و کاهشی تعدیل کند.
وی افزود: یکی از مهمترین جنبههای مثبت عملکرد مرکز مبادله، تأمین مواد اولیه برای بخش تولید بود. ورود و آزادسازی شمش طلا از سوی بانک مرکزی طی سالهای اخیر، تأثیر قابل توجهی در تأمین نیاز کشور بهویژه برای تولیدکنندگان داشت و این اقدام توانست تا حدودی نیاز بازار به مواد اولیه را برطرف کند.
بذرافشان بیان کرد: سازوکار جدید مرکز مبادله برای تسویه تعهدات ارزی تجار و بازرگانان، اقدام بسیار مثبتی بود. این امکان که بازرگانان بتوانند با واردات طلا و شمش، تعهدات ارزی خود را در مرکز مبادله تسویه کنند، راهکاری مفید محسوب میشود.
وی خاطرنشان کرد: بانک مرکزی در سالهای اخیر، میزان قابل توجهی ذخایر طلا وارد کشور کرده است که این موضوع در شرایطی نظیر بحرانهای منطقهای، به عنوان پشتوانهای برای پول ملی عمل کرده و تأثیر مثبتی بر ثبات بخشیده است.
تحول در رفع تعهدات ارزی با سازوکار مرکز مبادله
فعالیت مرکز مبادله ارز و طلای ایران در برگزاری حراج شمش طلا و راهاندازی طرح پیشفروش طلا، تأثیر قابلتوجهی بر ثبات بازار ارز و تسهیل ایفای تعهدات ارزی بازرگانان داشته است. این سیاست، علاوه بر افزایش شفافیت و رسمیتبخشی به معاملات طلا، زمینه انتقال بخشی از تقاضای ارزی به بازار فلزات گرانبها را فراهم کرده و بدین ترتیب به کاهش فشار بر بازار ارز کمک میکند.
فراهم شدن امکان تسویه یا تأمین تعهدات ارزی از طریق داراییهای مبتنی بر طلا، ابزار مالی تازهای در اختیار صادرکنندگان و واردکنندگان قرار میدهد. بازرگانانی که در شرایط محدودیت دسترسی به ارز قرار دارند، میتوانند از طلا به عنوان پشتوانهای برای پرداختها و ایفای تعهدات خود استفاده کنند؛ اقدامی که موجب افزایش انعطافپذیری مالی و کاهش ریسک ناشی از نوسانات نرخ ارز میشود.
در شرایطی که دسترسی به ارز با محدودیت یا نوسان همراه است، طلا به عنوان دارایی جهانی و نقدشونده، جایگزین قابلاعتمادی برای ارز محسوب میشود. بازرگانان میتوانند شمشهای خریداریشده را از طریق سازوکار رسمی مرکز مبادله به ارز یا وجه نقد تبدیل کرده و تعهدات صادراتی خود را تسویه کنند. این سازوکار علاوه بر کاهش فشار تأمین ارز، ثبات بیشتری در ارزش داراییها ایجاد کرده و ریسک نوسانات نرخ ارز را پایین میآورد.
انجام این فرایند در بستر رسمی، موجب شفافیت معاملات و کاهش تخلفات ارزی میشود و به بانک مرکزی امکان نظارت و کنترل مؤثرتر میدهد.
در نتیجه، استفاده از طلا در چارچوب مرکز مبادله، مسیر تازهای برای رفع تعهدات ارزی فراهم کرده که ضمن کاهش هزینه و ریسک برای بازرگانان، ثبات بیشتری به جریان تجارت خارجی و بازار ارز کشور میبخشد.
افزایش ذخایر طلای ایران؛ سپر استراتژیک در برابر نوسانات ارزی
اجرای طرحهای پیشفروش و حراج شمش طلا در مرکز مبادله ارز و طلای ایران، علاوه بر تسهیل در رفع تعهدات ارزی بازرگانان، نشانهای روشن از افزایش ذخایر طلای کشور و تقویت پشتوانه مالی بانک مرکزی است. برگزاری منظم این حراجها بدون مشکل در تأمین شمش، بیانگر آن است که ذخایر طلای ایران به سطح قابل توجهی رسیده و مرکز مبادله توانایی عرضه مستمر آن را دارد. موضوعی که برای اقتصاد ملی اهمیت راهبردی دارد.
افزایش ذخایر طلا در جهان، رویکردی پذیرفتهشده و حیاتی در شرایط بحرانی، جنگ یا تحریمهای اقتصادی محسوب میشود. طلا همواره نقش پشتوانهای برای پول ملی و شاخصی برای اطمینان سرمایهگذاران نسبت به قدرت اقتصادی دولت دارد. بسیاری از کشورها در سالهای اخیر، با تقویت ذخایر طلای خود توانستهاند آسیبپذیری سیستم مالیشان را در برابر شوکهای ارزی و سیاسی کاهش دهند.
در همین چارچوب، ایران نیز با گسترش فعالیتهای مرکز مبادله و عرضه ساختارمند شمش طلا، در مسیر ایجاد پشتوانه پایدار برای پول ملی و تعهدات ارزی گام برداشته است. این اقدام، علاوه بر فراهم کردن منبعی امن برای تسویه معاملات خارجی بازرگانان، پیام اطمینانبخشی به بازار میدهد مبنی بر اینکه نظام مالی کشور دارای ثروت ذخیرهای کافی برای مواجهه با بحرانهای احتمالی است.
در دنیای پرنوسان امروز، افزایش ذخایر طلای کشورها به یک راهبرد اساسی برای تضمین ثبات اقتصادی و مالی تبدیل شده است. به خصوص در شرایط بحرانی، تنشهای ژئوپلیتیکی و دوران جنگ، طلا به عنوان یک دارایی امن و پایدار، نقشی حیاتی در حفظ ارزش پول ملی و تضمین توانایی کشورها برای ایفای تعهدات بینالمللی ایفا میکند.
کشورهای مختلف در سراسر جهان، به طور مداوم در حال تقویت ذخایر طلای خود هستند تا بتوانند در برابر شوکهای اقتصادی و ارزی مقاومت بیشتری از خود نشان دهند. طلا نه تنها به عنوان پشتوانهای فیزیکی و ملموس برای پول ملی عمل میکند، بلکه اعتماد سرمایهگذاران داخلی و خارجی را نیز جلب کرده و از خروج سرمایه جلوگیری مینماید.
بانک مرکزی ایران نیز در سال ۱۴۰۳ با واردات ۱۰۰ تن طلا به ارزش ۸ میلیارد دلار، نقش موثری در افزایش ذخایر طلای کشور ایفا کرد. ضمن اینکه این مقدار در سال ۱۴۰۴ نیز روند افزایشی به خود گرفت تا ذخایر طلای کشور بیش از پیش افزایش یابد.
حراج و پیشفروش سکه و شمش طلا؛ ابزار مؤثری برای ساماندهی بازار
در مجموع، ترکیب افزایش ذخایر طلای کشور با سیاستهای پیشفروش و حراج شمش، نهتنها باعث تسهیل تعهدات ارزی تجار شده، بلکه به تقویت پایه پولی و پایداری اقتصاد در برابر شرایط غیرقابل پیشبینی جهانی کمک کرده است. تجربه مرکز مبادله ارز و طلای ایران نشان میدهد که حراج و پیشفروش رسمی سکه و شمش طلا ابزار مؤثری برای ساماندهی بازار است. این حراجها تلاش کردند امکان شفافیت بیشتری را در بازار فراهم آورند تا سرمایهگذاران بتوانند روند قیمتها و حجم عرضه را مستقیماً مشاهده کنند. استقبال گسترده هموطنان از این طرحها، نشان از موفقیت آن و لزوم تداوم و توسعه این گونه برنامهها دارد.
