داود دانشجعفری، اقتصاددان و وزیر اسبق اقتصاد در گفتوگو با خبرنگار ایبنا درباره اولویتهای اقتصاد ایران در شرایط پساجنگ اظهار کرد: ویژگی اصلی جنگها، وارد کردن خسارت به بخشهای مختلف اقتصاد کشور است؛ خسارتهایی که میتواند صنایع، زیرساختهای حملونقل، بخش مسکن و شهرسازی و حتی کشاورزی را تحت تأثیر قرار دهد و امنیت غذایی را با چالش مواجه کند.
وی افزود: در چنین شرایطی، تغییراتی در الگوی اسکان جمعیت نیز رخ میدهد؛ همانگونه که در تجربه آبادان و خرمشهر مشاهده شد، بخشی از جمعیت جنگزده به شهرهای دیگر مهاجرت کردند و در برخی مناطق این جابهجاییها حالت دائمی به خود گرفت که نیازمند برنامهریزی جدی است، مگر آنکه در بلندمدت شرایط برای بازگشت و رونق مجدد این شهرها فراهم شود.
دانشجعفری ادامه داد: خسارتهای جنگ فقط به زیرساختها محدود نمیشود، بلکه در حوزه اشتغال نیز خود را نشان میدهد؛ بهطوری که برخی بنگاهها آسیب میبینند، فرصتهای شغلی از بین میرود و در نتیجه درآمد خانوارها کاهش پیدا میکند و شبکه معیشت کشور دچار اختلال میشود.
وی تصریح کرد: این اختلالات حتی به حوزه بهداشت و درمان نیز سرایت میکند و در چنین شرایطی، خانوارها ناچار میشوند اولویت هزینههای خود را به تأمین مواد غذایی اختصاص دهند و سایر نیازها از جمله بهداشت در اولویتهای بعدی قرار میگیرد؛ موضوعی که نیازمند توجه جدی دولت است.
این اقتصاددان گفت: تجربه نشان داده است که پس از جنگ، پدیدههایی مانند کمبود کالا، شکلگیری بازار سیاه و افزایش تورم نیز بروز میکند؛ همانگونه که در جنگ هشتساله و حتی دورههای کوتاهتر بحران نیز این اختلالات مشاهده شده است.
دانشجعفری افزود: در این شرایط، ستاد اقتصادی دولت باید بهصورت مستمر وضعیت را رصد کرده و اولویت را به بازسازی صنایع آسیبدیده و زیرساختهای حیاتی اختصاص دهد و تأمین مواد اولیه واحدهای تولیدی را در دستور کار قرار دهد تا روند تولید دچار وقفه طولانی نشود.
وی ادامه داد: یکی از مسائل مهم در دوره پساجنگ، نحوه تأمین مالی بازسازیهاست، چرا که جبران این خسارتها نیازمند منابع مالی قابل توجهی است و چگونگی تأمین این منابع به یکی از چالشهای اصلی تبدیل میشود.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تأکید کرد: بخشی از این خسارتها در حوزه عمومی است که دولت باید مسئولیت آن را بر عهده بگیرد، اما بخشی دیگر مربوط به مردم است؛ برای مثال افرادی که منازل آنها آسیب دیده، باید متناسب با میزان خسارت، حمایت مالی دریافت کنند.
وزیر اسبق اقتصاد افزود: لازم است برای هر مترمربع آسیبدیده یا حتی خسارتهای جزئیتر مانند آسیب به اجزای ساختمان، برآورد مشخصی صورت گیرد و تسهیلات لازم در اختیار مردم قرار داده شود؛ همچنین برای دوره بازسازی، حمایتهایی مانند تأمین هزینه رهن و اسکان موقت نیز باید در نظر گرفته شود.
دانشجعفری در پایان خاطرنشان کرد: در مجموع، گام نخست در مدیریت اقتصاد پساجنگ، شناسایی دقیق آسیبها و ترسیم نقشه آنهاست؛ سپس باید اولویتبندی مشخصی انجام شود تا بر اساس آن، اقدامات لازم برای جبران خسارتها و بازگرداندن اقتصاد به مسیر ثبات بهصورت هدفمند دنبال شود.
