به گزارش خبرنگار ایبنا، تولید گاز طبیعی ایران بر اساس آنچه در بودجه ۱۴۰۵ پیش بینی شده بود ۷۵۶ میلیون مترمکعب در روز برآورد میشد. از این میزان مقرر شده بود ۴۴ میلیون مترمکعب در روز صادرات صورت گیرد که با قیمت ۰.۳ دلار برای هر مترمکعب روزانه ۱۴ میلیون دلار و در سال بیش از ۵ میلیارد دلار ارزآوری از محل صادرات گاز پیشبینی شده بود که پس از حمله اسرائیل و آمریکا و دستور توقف صادرات گاز، این ارزآوری از دست رفت.
هرچند هنوز میزان خسارت به این بخش مشخص نشده و در مرحله بررسیهای کارشناسی قرار دارد، اما بر اساس گفته کارشناسان و طبق برآوردهای اولیه یک سوم تولید گاز کشور احتمالا کاهش یافته است.
هدفگذاریها چه بود؟
در برنامه هفتم پیشرفت پیشبینی شده بود صادرات گاز ایران تا پایان برنامه به ۴۰ میلیارد مترمکعب در سال برسد. دولت در بودجه امسال میزان صادرات گاز را ۱۶ میلیارد مترمکعب پیش بینی کرده بود که ۱۰ درصد کمتر از هدفگذاری برنامه پیشرفت بود یعنی ۷۵۰ میلیون دلار کمتر. اما پس از جنگ اخیر همین ۵ میلیارد دلار صادرات گازی پیشبینی شده نیز از دستور کار خارج شد.
تولید انرژی اولیه و مصرف نهایی انرژی کشور به گاز وابستگی زیادی دارد، به نحوی که ۷۰.۶ درصد از کل انرژی تولیدی و ۵۴.۵ درصد از سبد انرژی بخشهای مصرفی به گاز وابسته است. در سال ۱۴۰۳ کل تولید گاز خام ۱۰۹۷ میلیون مترمکعب در روز بوده که نسبت به هدف برنامه هفتم پیشرفت ۳۶ درصد تحقق داشته است. همچنین گاز تحویلی به شرکت ملی گاز معادل ۸۳۰ میلیون مترمکعب در روز بوده که ۷۳.۱ درصد آن از پالایشگاههای پارس جنوبی تامین شده است. با کسر مصارف عملیاتی و لحاظ واردات و تزریق، جمعا ۷۶۷.۲ میلیون مترمکعب در روز گاز طبیعی به خطوط سراسری تحویل شده است. متوسط تجارت گاز طبیعی هم ۴۵.۷ میلیون مترمکعب در روز بوده است. همچنین پیشبینی شده بود تا پایان برنامه هفتم، صادرات و واردات گاز کشور به ترتیب به ۱۰۹ و ۵۵ میلیون مترمکعب در روز برسد. درخصوص استفاده از مخازن ذخیرهسازی نیز در اوج مصرف ۲۵.۶ میلیون مترمکعب در روز گاز مورد نیاز از محل ذخیرهسازی تأمین شده که با تکلیف ۱۲۰ میلیون مترمکعب در روز برنامه فاصله دارد.
تقاضای موجود گاز
اما مصارف گازرسانی کشور حدود ۶۹۷.۷ میلیون مترمکعب در روز است. عمده افزایش مصرف هم ناشی از افزایش تقاضای بخش خانگی به واسطه کاهش دمای شدید در زمستان و همچنین بخشهای صنعتی و نیروگاهی است. به طور متوسط میزان مصرف گاز در سال ۱۴۰۳ در بخشهای مصرفی حدود ۲.۶ درصد رشد داشته که بخش کشاورزی با ۲۵.۲ درصد بیشترین رشد و بخش سیمان با کاهش ۱۳.۲ درصدی، بیشترین کاهش را ثبت کرده است. همچنین به لحاظ میزان افزایش، بخش خانگی ۲۴.۵ میلیون مترمکعب در روز افزایش مصرف داشته که علت این مسئله کاهش دما در زمستان سال ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه در سالهای قبل است. همچنین بخش نیروگاهی با کاهش ۱۱.۱ میلیون مترمکعب در روز بیشترین میزان کاهش را داشته است که علت آن کاهش تخصیص گاز به نیروگاه و استفاده از سوخت مایع بوده است. در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۴.۵ میلیارد لیتر سوخت مایع در نیروگاههای کشور مصرف شده. مصرف بخش حمل ونقل و سیمان هم کاهشی بوده که در بخش حمل ونقل دلیل آن کاهش صرفه اقتصادی سی ان جی و در بخش سیمانی افزایش استفاده از سوخت مایع بوده است.
تولید گاز یک سوم کاهش یافت
سعید ساویز، کارشناس انرژی و رئیس پژوهشکده تحقیقات نفت در گفتوگو با خبرنگار ایبنا در تحلیل اتفاقات اخیر در حوزه انرژی توضیح داد: در حملهای که به میادین نفت و گاز صورت گرفت به جای اینکه واحدهای پتروشیمی مورد حمله قرار گیرد، واحدهایی هدف گرفته شده که به پتروشیمیها خوراک میدادند. به طور مثال در عسلویه و ماهشهر واحدی که آب دریا را شیرین و زیرسازی میکرد یا واحدهایی که برق و اکسیژن تولید میکردند مورد اصابت قرار گرفته است. با زدن این واحدها، بدون آنکه به پتروشیمیها حمله کرده باشند، این بخش را فلج کردهاند. در تبریز هم گوشهای از پتروشیمی را مورد حمله قرار داده است. ولی با این وجود کار پتروشیمیها مختل شده است.
او بیان کرد: در بخش گاز نیر فازهای ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۱۷ و ۱۸ هدف قرار گرفته است. در فازهای ۲ تا ۸ کامل پالایشگاه مورد اصابت قرار نگرفته، اما به گونهای مورد حمله واقع شده که کار آنها مختل شده است. به این ترتیب یک سوم تولید این واحدها کاهش پیدا کرده است. یعنی از حدود ۶ میلیارد مترمکعب گاز دریافتی حدود ۲ میلیارد مترمکعب کاهش یافته است. در زمستان گازرسانی به صنایع و نیروگاهها در شرایط بدتری نسبت به سال قبل وجود خواهد داشت و شنیده میشود گازرسانی به روستاها نیز در زمستان با کمبود مواجه باشد.
ساویز اضافه کرد: کمبودها در حوزه تولید محصولات نیز از همین امروز خود را در بازار نشان داده است. تولید پلی اتیلن سنگین و ساخت مخازن فلزی در حال حاضر مختل شده و قیمت پلی اتیلن دوار پلار نیز ۵ برابر شده است. قیمت ۵ برابر یعنی محصول نهایی تولید شده هم به همین میزان بالا میرود.
او اذعان کرد: در صورتی که منابع مالی کافی برای بازسازی وجود داشته باشد در حالت خوشبینانه دو سال زمان خواهد برد تا به تولید قبل بازگردیم.
ساویز گفت: در حال حاضر در بازار نفت تقاضا وجود دارد مشروط بر آنکه این نفت بتواند از تنگه هرمز عبور داده شود. طبیعتا هرکسی امروز بتواند نفت خود را به بازار برساند، بازار استقبال زیادی از آن خواهد کرد؛ بنابراین اگر ما بتوانیم نفت خود را از تنگه عبور دهیم، تقاضای مناسبی برای آن وجود دارد.
