به گزارش خبرنگار بینالملل ایبنا، تصویر برنامهنویسی که با لپتاپ نیمهباز در سالن انتظار فرودگاه، داخل تاکسی یا حتی کنار زمین اسکیت در حال کار است، دیگر تصویری اغراقآمیز از زندگی فناوری نیست. در عصر هوش مصنوعی، این تصویر به واقعیتی روزمره تبدیل شده است.
سرعت رقابت در صنعت فناوری، فشار برای تولید سریعتر و ظهور ابزارهای هوش مصنوعی مولد باعث شده کار برای بسیاری از متخصصان دیجیتال به فعالیتی دائمی تبدیل شود؛ فعالیتی که پایان مشخصی ندارد.
کارشناسان بازار کار این پدیده را «کار بیوقفه دیجیتال» مینامند؛ وضعیتی که در آن کارکنان دائماً در معرض اعلانها، پیامها، جلسات آنلاین و درخواستهای کاری قرار دارند. در چنین فضایی، خاموش کردن لپتاپ یا بیپاسخ گذاشتن پیامها به نوعی ریسک حرفهای تبدیل شده است. نتیجه این روند، افزایش نگرانیها درباره فرسودگی شغلی، کاهش تمرکز و تضعیف مرز میان زندگی شخصی و کار است.
کار بی پایان، با شتاب گرفتن اقتصاد دیجیتال
اقتصاد دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی با سرعتی بیسابقه در حال گسترش است و همین سرعت، فشار کاری را نیز افزایش داده است. ابزارهایی مانند ChatGPT، GitHub Copilot و دیگر سامانههای هوش مصنوعی تولید محتوا و کدنویسی را سریعتر کردهاند، اما همزمان انتظارات شرکتها از کارکنان نیز بیشتر شده است.
گزارش «شاخص روند کار» مایکروسافت نشان میدهد کارکنان دانشبنیان اکنون در معرض حجم بیسابقهای از ارتباطات دیجیتال قرار دارند. طبق این گزارش، بسیاری از کارکنان روز کاری خود را با انبوهی از ایمیلها، پیامها و جلسات آنلاین آغاز میکنند و در طول روز نیز دائماً میان ابزارهای مختلف ارتباطی جابهجا میشوند. مایکروسافت اعلام کرده است که کاربران Microsoft Teams روزانه میلیاردها پیام ردوبدل میکنند و تعداد جلسات آنلاین در سالهای اخیر به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
این روند به ویژه در صنعت هوش مصنوعی شدیدتر است؛ زیرا رقابت میان شرکتها برای توسعه مدلهای جدید و جذب سرمایه، فرهنگ «سرعت دائمی» را تقویت کرده است.
افزایش فرسودگی شغلی؛ پیامد جدی کار بیوقفه دیجیتال
با افزایش فشار کاری در اقتصاد دیجیتال، گزارشهای متعددی از افزایش فرسودگی شغلی منتشر شده است. سازمان جهانی بهداشت فرسودگی شغلی را نتیجه «استرس مزمن مرتبط با کار که به درستی مدیریت نشده است» تعریف میکند و آن را یکی از چالشهای مهم محیطهای کاری مدرن میداند.
مطالعه جهانی شرکت Deloitte نیز نشان میدهد بخش بزرگی از نیروی کار جوان احساس میکند فشار کاری بیش از حد است. در این پژوهش بیش از نیمی از پاسخدهندگان اعلام کردهاند که اغلب یا همیشه دچار استرس یا فرسودگی شغلی هستند.
کارشناسان میگویند در صنعت فناوری، این فشار با اضطراب ناشی از سرعت تغییرات تکنولوژیک ترکیب شده است. بسیاری از متخصصان احساس میکنند اگر دائماً مهارتهای جدید یاد نگیرند یا به اندازه کافی فعال نباشند، از رقابت عقب خواهند افتاد.
چالش تمرکز در برابر حجم اعلانها و وقفههای دیجیتال
یکی از پیامدهای مهم کار بیوقفه دیجیتال، از بین رفتن تمرکز عمیق در محیطهای کاری است. پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا در ایرواین نشان دادهاند که وقفههای مکرر دیجیتال میتواند به شدت بر تمرکز اثر بگذارد. این مطالعه نشان میدهد پس از هر وقفه، به طور متوسط بیش از ۲۰ دقیقه زمان لازم است تا فرد دوباره به سطح قبلی تمرکز بازگردد.
در محیطهای کاری مبتنی بر فناوری، کارکنان به طور مداوم میان ایمیل، پیامرسانها، تماسهای ویدیویی و ابزارهای مختلف جابهجا میشوند. همین جابهجایی مداوم باعث میشود تمرکز عمیق و خلاقیت که برای بسیاری از فعالیتهای فکری ضروری است، به تدریج کاهش یابد.
هوش مصنوعی؛ عامل جدید افزایش فشار کاری
اگرچه بسیاری از شرکتها هوش مصنوعی را ابزاری برای افزایش بهرهوری معرفی میکنند، اما برخی پژوهشها نشان میدهد این فناوری میتواند فشار کاری را نیز افزایش دهد. گزارش «Future Forum» که توسط Slack منتشر شده نشان میدهد کارکنانی که دائماً آنلاین هستند و باید به سرعت پاسخ دهند، سطح بالاتری از استرس و خستگی شغلی را تجربه میکنند.
دلیل این موضوع آن است که وقتی ابزارها سرعت تولید را افزایش میدهند، مدیران و بازار نیز انتظار دارند کارکنان خروجی بیشتری تولید کنند. به همین دلیل، فناوری که قرار بود زمان آزاد بیشتری ایجاد کند، در برخی موارد به ابزاری برای افزایش شدت کار تبدیل شده است.
از بین رفتن مرز میان زندگی شخصی و کار
یکی از مهمترین پیامدهای کار بیوقفه دیجیتال، از بین رفتن مرز میان زندگی شخصی و حرفهای است. بسیاری از کارکنان حتی خارج از ساعات کاری نیز پیامها و ایمیلهای کاری را بررسی میکنند.
پژوهشهای موسسه گالوپ نشان میدهد کارکنانی که قادر نیستند پس از پایان کار از نظر ذهنی «قطع ارتباط» کنند، بیشتر در معرض اضطراب، خستگی و کاهش رضایت شغلی قرار دارند.
در واکنش به این مسئله، برخی کشورها قوانینی برای حمایت از «حق قطع ارتباط» تصویب کردهاند. برای مثال فرانسه قانونی وضع کرده که بر اساس آن شرکتها نمیتوانند کارکنان را خارج از ساعات کاری مجبور به پاسخگویی به پیامها و ایمیلها کنند.
گسترش هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال بدون تردید فرصتهای بزرگی برای نوآوری و رشد اقتصادی ایجاد کرده است، اما همزمان پرسشهای جدی درباره آینده کار نیز مطرح کرده است. کار بیوقفه دیجیتال اگرچه ممکن است بهرهوری کوتاهمدت را افزایش دهد، اما در بلندمدت میتواند به فرسودگی گسترده نیروی کار، کاهش خلاقیت و آسیبهای جدی روانی منجر شود.
در جهانی که لپتاپها همیشه باز و اعلانها همیشه فعال هستند، چالش اصلی دیگر فقط توسعه فناوری نیست؛ بلکه یافتن راهی برای حفظ تعادل میان انسان و ماشین است. بدون چنین تعادلی، عصر هوش مصنوعی ممکن است به دورهای تبدیل شود که در آن سرعت فناوری از توان انسانی برای سازگاری با آن پیشی بگیرد.
