سه ضلع بازگشایی بورس

سروش گرامی، کارشناس بازار سرمایه

از آغاز جنگ تحمیلی سوم در ۹ اسفند ۱۴۰۴، معاملات بازار سرمایه کشور متوقف شده و بدین‌ترتیب ۷۸ روز از تعطیلی بورس ایران می‌گذرد. تداوم این وضعیت، نگرانی و دلخوری سهامداران را در پی داشته به نحوی که بالاخره مسئولان تصمیم گرفتند بازار را روز سه‌شنبه ۲۹ اردیبهشت بازگشایی کنند.

برای آنکه بازار سرمایه بتواند در بهترین وضعیت آغاز به کار کند، انجام چند اقدام اساسی ضروری است:

ضلع اول: شفافیت

اولین و مهمترین پیش‌شرط بازگشایی بازار سهام، شفاف شدن فعالیت شرکت‌های بورسی است.

در هر شرکتی، تقارن‌های بزرگ اطلاعاتی بین سهامداران عمده و خرد وجود دارد. این تقارن اطلاعاتی باید برای سهامداران خرد افشا شود. به عنوان نمونه، اطلاعاتی از قبیل: خط تولید آسیب دیده، در دسترس نبودن ماده اولیه، بروز مشکلات در فروش محصولات و .... سهامدار عمده از این اطلاعات آگاهی کامل دارد، اما سهامدار خرد هیچ اطلاعی از این رویداد‌ها ندارد.

نداشتن اطلاعات موجب می‌شود تا سرمایه‌گذار خرد در معاملات خود دست به اشتباه بزند؛ اشتباهاتی که سرمایه‌های آنها را از بین می‌برد. فرض کنید سهامدار خرد نمی‌داند که فلان شرکت مواد اولیه برای تولید ندارد و آن شرکت اصلاً فعالیت تولیدی ندارد، در نتیجه سهامدار خرد با خرید سهام آن شرکت دچار زیان خواهد شد؛ بنابراین تا میزانی که به امنیت ملی کشور آسیب وارد نشده، باید شفافیت کافی به مردم داده شود تا در معاملات خود دچار اشتباه نشوند.

ضلع دوم: دامنه نوسان

اقدام دومی که باید اتخاذ شود این است که شورای عالی بورس نباید دامنه نوسان را از آن چیزی که الان است، کوچکتر کند. به عبارت دیگر، نباید دامنه نوسان از مثبت و منفی ۳ درصد کمتر شود.

ضلع سوم: حمایت بازار

اقدام سوم این است که اگر منابع کافی جهت حمایت از بازگشایی بازار سرمایه تجهیز شده است، بهتر است که دامنه نوسان را افزایش دهند. از طرف دیگر بازار حدود ۷۹ روز است که تعطیل است و افزایش دامنه نوسان به تخلیه هیجانات کمک خواهد کرد.

یکی از مواردی که می‌تواند در زمان بازگشایی به کمک بازار سهام بیاید، ورود منابع شبکه بانکی به بازار سرمایه است. در این زمینه، بانک‌ها به دو طریق می‌توانند به بازار سرمایه کمک کنند:

اول: دادن اعتبار توسط شبکه بانکی به سهامداران برای خرید و حمایت از بازار سهام.

دوم: سهامداران خرد با وثیقه کردن سهام، امکان دریافت وام داشته باشند. سهامداران می‌توانند با وثیقه کردن سهم و بدون نیاز به ضامن یا چک، از تسهیلات بانکی استفاده کنند.

البته موافق نیستم که بانک‌ها به صورت مستقیم اقدام به خرید سهام و حمایت از بازار سرمایه کنند.

در نتیجه با سه ضلع شفافیت، دامنه نوسان و حمایت بازار، بازار سرمایه به سرعت راه خود را پیدا خواهد کرد.

با توجه به اینکه بازار در روز سه شنبه ۲۹ اردیبهشت بازگشایی می‌شود، ضرروی است سه ضلع بازگشایی بورس و همچنین شیوه‌های حمایت بانک‌ها از بازار سرمایه عملیاتی و شفاف شود تا سرمایه‌های خرد و کلان مردم وارد بازار سرمایه شود. مسلما با حمایت از بازار سهام، سرمایه‌ها وارد بازار‌های سفته بازی نظیر بازار ارز نخواهد شد و از این طریق کنترل تورم تسهیل خواهد شد.