به گزارش خبرنگار بین الملل ایبنا به نقل از الجزیره، در حالی که اقتصاد سودان تحت تأثیر جنگ داخلی، تورم فزاینده و سقوط ارزش پول ملی با یکی از دشوارترین دورههای خود مواجه است، بحث حذف سه صفر از پوند سودان بار دیگر به یکی از موضوعات اصلی محافل اقتصادی این کشور تبدیل شده است؛ اقدامی که موافقان آن را گامی برای ساماندهی نظام پولی و مخالفان آن را راهکاری ظاهری و فاقد اثر بر متغیرهای بنیادین اقتصاد میدانند.
ارزش پوند سودان از زمان آغاز درگیریها در آوریل ۲۰۲۳ بهشدت کاهش یافته و نرخ دلار در بازار آزاد از کمتر از ۶۰۰ پوند به حدود ۵ هزار و ۵۰۰ پوند رسیده است. این افت شدید ارزش پول ملی، نهتنها قدرت خرید شهروندان را کاهش داده، بلکه ساختار مبادلات روزمره را نیز تغییر داده است؛ بهگونهای که در بازارها عملاً سه صفر از ارقام حذف شده و یک میلیون پوند با عنوان «هزار پوند» معامله میشود.
در همین حال، بانک مرکزی سودان در چارچوب بازنگری ساختار پولی، شش اسکناس شامل ۱، ۲، ۵، ۱۰، ۲۰ و ۵۰ پوندی را از چرخه مبادلات خارج کرده و سه ماه برای جایگزینی آنها فرصت تعیین کرده است. این اقدام، گمانهزنیها درباره احتمال اجرای برنامه حذف صفر از پول ملی را تقویت کرده است.
حذف صفر از پول ملی، سیاستی است که پیشتر در کشورهایی مانند ترکیه، برزیل، روسیه و آرژانتین به اجرا درآمده است. هدف اصلی این سیاست، سادهسازی مبادلات، کاهش هزینههای حسابداری و بانکی و بازآرایی نظام پولی در شرایط تورمی است؛ اما تجربههای جهانی نشان میدهد موفقیت آن به اجرای همزمان اصلاحات مالی، پولی و تولیدی وابسته است.
اقتصاددانان سودانی معتقدند حذف صفرها بهتنهایی نمیتواند مشکلات ساختاری اقتصاد، از جمله کسری بودجه، کاهش تولید و بیثباتی بازار ارز را برطرف کند. با این حال، این اقدام میتواند اثرات روانی مثبتی بر جامعه داشته و تا حدودی اعتماد به پول ملی را بازگرداند.
یکی از تحولات قابل توجه در سودان، گسترش پرداختهای الکترونیک است. برآوردها نشان میدهد بین ۶۰ تا ۷۰ درصد تراکنشهای روزمره از طریق اپلیکیشنهای بانکی انجام میشود؛ موضوعی که میتواند هزینه چاپ و توزیع اسکناسهای جدید را کاهش دهد و اجرای اصلاح پولی را تسهیل کند.
در عین حال، برخی کارشناسان بر ضرورت انتشار اسکناسهای جدید تأکید دارند. به گفته آنان، رواج اسکناسهای جعلی در مناطق درگیر جنگ و احتمال ورود این اسکناسها به چرخه اقتصادی، یکی از تهدیدهای مهم برای ثبات پولی سودان محسوب میشود.
برآوردها نشان میدهد اجرای کامل طرح حذف سه صفر و چاپ اسکناسهای جدید به سرمایهای بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار و حدود یک سال زمان نیاز دارد. افزون بر این، اجرای چنین طرحی تنها یک تصمیم فنی نیست و به اجماع سیاسی و فراهم شدن پیشنیازهای اقتصادی نیاز دارد.
در مجموع، حذف صفر از پول ملی در سودان بیش از آنکه یک راهحل مستقل برای بحران اقتصادی باشد، بخشی از یک بسته اصلاحی گستردهتر به شمار میرود. تجربه کشورها نشان داده است که موفقیت این سیاست در گرو مهار تورم، تثبیت نرخ ارز، تقویت تولید و بازسازی اعتماد عمومی به نظام مالی است؛ در غیر این صورت، حذف صفرها تنها ظاهر اعداد را تغییر خواهد داد، نه واقعیت اقتصاد را.
