به گزارش خبرنگار بینالملل ایبنا، پس از ماهها سایه سنگین جنگ و بحران در مسیرهای کشتیرانی خلیج فارس، معاملهگران بینالمللی انرژی اکنون در برابر یک چرخش راهبردی قرار گرفتهاند: گذار از تشدید درگیری سخت به ابزارهای کلاسیک فشار مالی. قیمت هر دو شاخص مرجع نفت خام به کمترین سطح طی یک هفته اخیر سقوط کرد؛ کاهشی که ریشه مستقیم آن نه در فزونی عرضه فیزیکی، بلکه در سبکسنگین کردن اثرات «جنگ اقتصادی» در مقایسه با «آتش نظامی» است.
تغییر زمین بازی؛ چرا بازار از تحریم استقبال کرد؟
بر اساس گزارش رویترز، پایینترین نرخ ثبتشده نفت از ۱۷ اوت به این سو، ناشی از ارزیابی معاملهگران نسبت به رونمایی بسته تحریمی «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری ایالات متحده، در روز دوشنبه است. در همین رابطه «اوله هانسن» مدیر ارشد استراتژی کالایی در ساکسو بانک، تصریح کرده است که انتقال وزن تقابل از میدان نظامی به جنگ اقتصادی، بخش چشمگیری از هیجان بازار را تخلیه کرده، زیرا تحریمهای اعلامشده فاقد تعیین دقیق کشورهای هدف یا بازه زمانی ضربالاجلی بودند و به خریداران نفت ایران مهلت تطبیق داده شدهاست.
از سوی دیگر، با وجود اینکه «پیت هگست» وزیر دفاع آمریکا، بار دیگر تأکید کرده که گزینه اقدام نظامی علیه ایران روی میز است، بازار واکنش چندانی به این مواضع نشان نداد. کارشناسان انرژی بر این باورند که تمایل کاخ سفید به اهرمهای دیپلماتیک و تنبیه مالی نشان میدهد خطر آنی بروز درگیری گسترده که تأسیسات استخراج را مستقیما منهدم کند، موقتا به تعویق افتاده است؛ گزارهای که گزارش وزارت انرژی آمریکا درباره بازارهای کالا نیز بدان پرداخته است.
دوگانگی واقعیت دریایی و آرامش کاذب بازار
با وجود خوشبینی اولیه فعالان بازارهای آتی به سیاستورزی اقتصادی، اختلالات ساختاری در شاهراه حیاتی انرژی همچنان حلنشده باقی مانده است. تنگه هرمز—که پیش از تنشهای ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ روزانه حدود ۲۰ درصد از نیاز نفت جهان از آن تأمین میشد—همچنان در وضعیت انسداد قرار دارد. بر پایه دادههای کشتیرانی، در روز دوشنبه تنها دو نفتکش موفق به عبور از این گذرگاه شدند که ضعیفترین آمار روزانه از ماه مه تاکنون به شمار میرود.
با این حال «تیم واترر» تحلیلگر ارشد بازار در شرکت خدمات مالی KMC، گوشزد کرده است که توانایی تهران برای پاسخ متقابل در خطوط دریایی، ریسک قیمت نفت را همواره فعال نگه میدارد.
این در حالی است که مخاطرات فیزیکی امنیت دریانوردی تنها به تحلیلها محدود نیست؛ بر اساس گزارش عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO)، یک فروند نفتکش در فاصله ۹ مایل دریایی (۱۶٫۷ کیلومتری) شمال شرق سواحل عمان هدف پرتابهای ناشناس قرار گرفته و از مدار تردد خارج شدهاست.
علاوه بر بحران خاورمیانه، شبکه جهانی پالایش نیز با ضربات لجستیکی پیاپی تضعیف شده است. طبق اعلام مقامات محلی روسیه، پالایشگاه نووشاختینسک در منطقه روستوف پس از حمله پهپادی اوکراین فعالیت خود را متوقف کرد. همزمان، شرکت ملی نفت و گاز قزاقستان (KazMunayGas) وقوع حادثه آتشسوزی در پالایشگاه آتیرائو واقع در غرب این کشور را تأیید کرد؛ حوادثی که منجر به کاهش ذخایر راهبردی کشورها شده و ابعاد آن در اخبار رسمی پایگاه قزمونایگاز تشریح شده است.
سقوط قیمت نفت در مواجهه با تحریمهای اخیر نشاندهنده ترجیح معاملهگران به تعامل با متغیرهای قابل پیشبینیترِ «فشار اقتصادی» به جای «تنش نظامی غیرقابل کنترل» است. با این حال، واکنش بازار نوعی آرامش شکننده و زودهنگام به نظر میرسد؛ چرا که مسدود بودن شریانهای کشتیرانی در تنگه هرمز، حملات جاری به نفتکشها و صدمه به تأسیسات پالایشی در روسیه و قزاقستان نشان میدهد تعادل عرضه همچنان ناپایدار است. با وجود این، در شرایط کنونی، هرگونه بنبست در اجرای تحریمها یا پاسخ میدانی به فشارهای اقتصادی میتواند آرامش موقت ناشی از سیاستورزی را با جهش دوباره قیمتها نقش بر آب کند.
