به گزارش خبرنگار ایبنا، نشست «تابآوری ارائه خدمات در شرایط بحران؛ از حملات سایبری تا تداوم کسبوکار» صبح امروزدراستیج «الکامبانک» بیستونهمین نمایشگاه بینالمللی الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیک (الکامپ) در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی تهران برگزار شد.
آرش گنجو، معاون عملیات شرکت خدمات انفورماتیک درابتدای این پنل ضمن توضیح درباره انواع حملات سایبری و راهکارهای مقابله با آنها گفت: حملات سایبری وجود دارد، اما معمولاً بخشی از این حملات از سوی هکرهایی انجام میشود که به دنبال باجگیری یا مطرح کردن خود هستند. در کنار این حملات، ما با نوع دیگری از تهدید مواجه هستیم و جزو کشورهایی هستیم که کشورهای متخاصم، که اتفاقاً از صاحبان فناوری نیز هستند، به ما حمله میکنند.
گنجو ادامه داد: بنابراین باید بحرانها و حملات سایبری را دستهبندی کنیم. از نظر من میتوان این حملات را در سه دسته قرار داد که یکی از آنها حمله به شبکه است و در دسته دیگر، حملاتی قرار میگیرند که به نظر من خطرناکتر هستند؛ یعنی حملاتی که سراغ دادهها و داراییهای مردم میروند.
معاون عملیات شرکت خدمات انفورماتیک گفت: در حملاتی که با هدف مخدوش کردن دادهها انجام میشوند، معمولاً سرویس را بهطور کامل از کار نمیاندازند، بلکه با حملات هوشمند، سرویس را در شرایطی قرار میدهند که همچنان کار کند، اما دادهها مخدوش شده باشند.
وی افزود: گاهی نیز حملات با هدف سرقت دادههای دولتی و اطلاعات کشورهای متصل به جامعه انجام میشود. با توجه به ارزیابی شخصی من، حملات از جنس سوم، یعنی حملاتی که سرویس را متوقف نمیکنند، اما هدفشان دسترسی و آسیب زدن به دادههاست، خطرناکتر هستند.
گنجو تأکید کرد: شبکه بانکی و شبکه مالی ما باید برای هر سه نوع حمله راهکار داشته باشد. در این زمینه، از سرویسهای مشابه و جایگزین استفاده کردهایم تا برای سرویسهای مختلف، راهکار پشتیبان وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: برای مقابله با رخدادها و حملاتی که دادهها را هدف قرار میدهند نیز از یک راهکار ترکیبی استفاده کردهایم که شامل سرویس جایگزین و بازیابی دادههاست.
معاون عملیات شرکت خدمات انفورماتیک خاطرنشان کرد: امروز به نقطهای رسیدهایم که میتوان درباره این راهکارها و نحوه مواجهه با انواع حملات سایبری و تداوم ارائه خدمات در شرایط بحران، بحث دقیقتری انجام داد.
وی در ادامه بر ضرورت آمادگی زیرساختها و کارکنان شبکه بانکی برای سناریوهای مختلف حملات سایبری تأکید کرد و گفت: در این مدت، سه بار با شرایطی مواجه شدیم که از نظر شدت و پیچیدگی، میتوانست با یک حادثه بسیار بزرگ مانند اصابت موشک یا وقوع زلزله مقایسه شود؛ چراکه در چنین شرایطی ممکن است بخش قابل توجهی از سیستمها بهطور همزمان از کار بیفتند و در لحظه نیز مشخص نباشد منشأ اختلال کجاست.
گنجو افزود: در یکی از این شرایط، چهار بانک بزرگ کشور را بازیابی کردیم و در عین حال، مردم به فعالیتهای خود ادامه دادند. پشت این تداوم خدمت، تلاش شبانهروزی همکاران قرار داشت و بسیاری از نیروها در شرایط بسیار سخت و فرسایشی فعالیت کردند.
معاون عملیات شرکت خدمات انفورماتیک با بیان اینکه شبکه بانکی باید برای چنین شرایطی از پیش آماده باشد، گفت: آمادگی صرفاً به زیرساخت فنی محدود نمیشود. باید از قبل مشخص باشد که در صورت وقوع بحران، سایت پشتیبان چگونه فعال خواهد شد، جابهجایی نیروها به این سایت چگونه انجام میشود و کیفیت ارائه خدمات در شرایط اضطراری چگونه حفظ خواهد شد.
وی ادامه داد: حتی مشکلاتی که در نگاه اول ساده به نظر میرسند، در شرایط بحران میتوانند به یک چالش جدی تبدیل شوند.؛ بنابراین باید تمام جزئیات، از نحوه انتقال نیروها و تیمهای عملیاتی گرفته تا کیفیت سرویسهای پشتیبان، از قبل مورد بررسی قرار گرفته باشد.
گنجو بر ضرورت برگزاری مانورهای واقعی برای سنجش آمادگی شبکه بانکی تأکید کرد و گفت: برای نیروهایی که در شرایط عادی مسئولیتهای حساس و حیاتی دارند، باید سازوکار جایگزین وجود داشته باشد تا در شرایط بحران بتوانند وظایف خود را ادامه دهند. اگر یک نیروی کلیدی چند شب متوالی درگیر عملیات باشد و امکان استراحت نداشته باشد، باید از قبل برای جایگزینی و تداوم فعالیت او برنامهریزی شده باشد.
وی همچنین بر ضرورت طراحی سرویسهای جایگزین در شبکه بانکی و زیرساختهای بانک مرکزی تأکید کرد و افزود: باید برای سرویسهایی که خود بانکها ارائه میکنند و همچنین سرویسهای زیرساختی بانک مرکزی، راهکارهای جایگزین داشته باشیم تا در شرایط بحران بتوانیم خدمت مورد نیاز مردم را ارائه کنیم.
معاون عملیات شرکت خدمات انفورماتیک خاطرنشان کرد: برای شهروند عادی، مهم این است که در شرایط بحران همچنان بتواند به پول خود دسترسی داشته باشد، خرید کند، پول جابهجا کند و معاملاتش را انجام دهد. برای مشتری تفاوتی ندارد این خدمت از طریق کدام بانک یا کدام زیرساخت ارائه میشود؛ آنچه اهمیت دارد، تداوم دسترسی به خدمت است.
گنجو با تأکید بر اهمیت آموزش و آمادگی کارکنان گفت: باید ذهنیت مردم و همچنین کارکنان شبکه بانکی از طریق آموزش و برگزاری مانورهای واقعی آماده شود. حتی بهتر است به جای مانورهای صرفاً نمایشی، تمرینهای واقعی برگزار کنیم؛ برای مثال، واقعاً محل فعالیت یا سایت عملیاتی را تغییر دهیم و بررسی کنیم آیا در شرایط واقعی امکان ادامه فعالیت وجود دارد یا خیر.
وی افزود: باید برای سناریویی آماده باشیم که در آن حمله مجددی به دادههای مردم اتفاق میافتد. نگهداری دادهها در نقاط مختلف و استفاده از سازوکارهای متفاوت برای حفاظت و پشتیبانگیری از اطلاعات، بخشی از این آمادگی است.
گنجو با اشاره به اقدامات انجامشده پس از بحران اخیر اظهار کرد: بخش قابل توجهی از این موضوعات مورد توجه قرار گرفته و پس از جنگ ۱۲روزه و بحرانهای اخیر، اقدامات زیادی برای افزایش آمادگی و تابآوری انجام شده است.
وی در پایان خطاب به بانکها تأکید کرد: بانکها باید الزامات و درخواستهایی را که بانک مرکزی در حوزه تابآوری و آمادگی در شرایط بحران مطرح میکند، جدی بگیرند. نباید تصور کنیم که حمله برای بانک یا شبکه ما اتفاق نمیافتد؛ زیرا سناریوهای ترکیبی حمله وجود دارد و لازم است همکاران، زیرساختها و سرویسهای بانکی برای چنین شرایطی از قبل آماده باشند.
در ادامه احمد علیخانی، رئیس اداره کل مدیریت عملیات بانکی بانک ملی، با اشاره به اهمیت تداوم خدمات بانکی در شرایط بحران گفت: با توجه به بانکمحور بودن اقتصاد ایران، استمرار فعالیت شبکه بانکی و حفظ خدمات مشتریان از نخستین اولویتهای بانک ملی در زمان بروز اختلال بود.
وی اظهار کرد: از همان روز نخست بروز اختلال، بانک ملی با استفاده از تمهیدات و سناریوهای پیشبینیشده برای مخاطرات، سامانههای موازی را برای ارائه خدمات به مشتریان و تداوم کسبوکار فعال کرد و این سرویسها ظرف چند ساعت جایگزین شدند.
علیخانی افزود: با تفکیک سرویسهای کارت و حساب و استفاده از سامانههای موازی، خدمات بانکی بدون وقفه ادامه پیدا کرد و بانک ملی در این مدت روزانه بیش از ۱۵۰ میلیون تراکنش را مدیریت کرد.
به گفته وی، مدیریت این حجم از تراکنشها از طریق سوئیچ کارت و سامانههای موازی انجام شد و در حوزه داده و اطلاعات نیز هیچگونه نقص و از دست رفتن اطلاعاتی رخ نداد.
رئیس اداره کل مدیریت عملیات بانکی بانک ملی ادامه داد: مشتریان در طول این مدت همچنان از خدمات مختلف، از جمله سرویس مشاهده مانده حساب، استفاده کردند و این موضوع نشاندهنده اهمیت اطمینان مشتریان از حفظ اطلاعات، موجودی حسابها و تداوم خدمات بانکی بود.
وی تاکید کرد: با وجود اختلال، حسابها و مانده مشتریان حفظ شد، تراکنشهای بینبانکی ادامه یافت و تراکنشهای کارتی نیز به صورت شبانهروزی و بدون وقفه انجام شد. شعب بانک نیز حداکثر خدمات ممکن را به مشتریان در حوزه حسابها ارائه کردند.
علیخانی گفت: تلاش بانک ملی بر این بود که در کنار حفظ تداوم کسبوکار، تجربه مشتری نیز در شرایط بحران حفظ شود.
وی با اشاره به برنامههای بانک برای مدیریت شرایط مختلف اظهار کرد: برای تداوم کسبوکار تنها یک برنامه در نظر گرفته نشده و سناریوها و برنامههای متعددی برای مواجهه با شرایط و مخاطرات مختلف پیشبینی شده است.
علیخانی با اشاره به گستردگی فعالیتهای بانک ملی تاکید کرد: استفاده از این تجربهها و تقویت برنامههای تداوم کسبوکار میتواند به حفظ تابآوری بانک و ارائه خدمات پایدار به مشتریان در شرایط مختلف کمک کند.
وی با تاکید بر اینکه وقوع بحران در هر شرایطی اجتنابناپذیر است، گفت: در بانک ملی اصل را بر این گذاشتهایم که حادثه ممکن است در هر شرایطی، از جنگ و بحرانهای امنیتی گرفته تا حوادث اقلیمی، رخ دهد؛ بنابراین اولویت ما این است که خدمات بانکی به مشتریان در هر شرایطی تداوم داشته باشد.
رئیس اداره کل مدیریت عملیات بانکی بانک ملی افزود: برای حفظ استمرار خدمات، راهکارهای موازی مختلفی در بانک ملی ایجاد شده است؛ حتی در مواردی که امکان ارائه سرویس به صورت برخط وجود نداشته باشد. دادههای مشتریان نیز از روشهای مختلف و به شکل مستمر پشتیبانگیری و نگهداری میشوند تا مسیر دسترسی به اطلاعات از چندین درگاه امکانپذیر باشد.
علیخانی ادامه داد: ارائه خدمات غیرحضوری و حضوری، استفاده از ظرفیت بانکهای معین و همچنین شرکتهای معین و شرکتهای فناوری به عنوان بازوهای انفورماتیکی بانک ملی، بخشی از این راهکارهاست. این مجموعهها در شرایط اختلال میتوانند وارد فرآیند ارائه خدمات شوند و در صورت نیاز، سیستمها از یک مسیر به مسیر دیگر سوئیچ میشوند.
وی با اشاره به آمادگی شرکت خدمات انفورماتیک برای ارائه سرویس از کانالهای مختلف گفت: سوئیچهای مختلف به صورت مستمر و در قالب مانورهای ماهانه آزمایش میشوند تا در زمان بحران امکان انتقال سریع خدمات وجود داشته باشد.
رئیس اداره کل مدیریت عملیات بانکی بانک ملی تاکید کرد: محور اصلی این برنامهها، مشتری است و انتظارات مشتریان در شرایط بحران برای بانک در اولویت قرار دارد. اگر بانک نتواند در شرایط سخت خدمات مناسبی ارائه کند، اعتماد مشتریان آسیب خواهد دید.
علیخانی گفت: دادهها و اطلاعات مشتریان به صورت مستمر و در فواصل کوتاه پشتیبانگیری میشوند و نسخههای مختلف اطلاعات در نقاط متفاوت نگهداری میشود تا امکان ارائه خدمت از مسیرهای مختلف وجود داشته باشد.
به گفته وی، شعب بانک نیز امکان ارائه خدمات به صورت غیرمتمرکز را دارند و در کنار آن، ارائه خدمات متمرکز و برخط نیز پیشبینی شده است.
علیخانی با اشاره به احتمال ایجاد مغایرت در نمایش مانده حسابها در شرایط بحران اظهار کرد: بانک ملی فرآیندهای مشخصی برای شناسایی و اصلاح مغایرتهای احتمالی دارد و مانده حساب مشتریان به صورت روزانه پایش میشود.
وی افزود: در جریان برخی اختلالات اخیر، مواردی در نمایش مانده برخی حسابها ایجاد شد که این موارد به صورت روزانه بررسی و مغایرتگیری شده و رقم مغایرت خاصی در حسابهای مشتریان وجود نداشته است.
علیخانی تاکید کرد: اطلاعرسانی درباره موارد احتمالی نیز به صورت مستمر انجام میشود و بانک تلاش میکند پیش از انتشار نسخههای جدید سامانهها، موارد مهم را به مشتریان و نهادهای نظارتی اطلاع دهد.
وی در پایان تاکید کرد: مدیریت بحران یک فرآیند مستمر است و تنها در زمان وقوع حادثه فعال نمیشود؛ بانک ملی حتی در شرایط عادی نیز برنامههای مدیریت بحران و تداوم کسبوکار خود را به طور مستمر اجرا و بهروزرسانی میکند.
سید مصطفی میربابایی رییس توسعه سیستمی سامانه های بانکی شرکت خدمات انفورماتیک سخنران دیگر این نشست بود که درباره اقدامات انجامشده برای تداوم ارائه خدمات بانکی در شرایط بحران توضیح داد.
وی گفت: اطلاعات مشتریان، از جمله مانده حساب و اطلاعات حسابها و همچنین بخشی از امکان برداشت نقدی، در سامانه تاب آوری بانکی پیشبینی شده است. ساختار این سامانه از اردیبهشت سال گذشته آغاز شد و پس از اجرا، در بخشی از شبکه بانکی فعال شد و متناسب با شرایط و نیازها، توسعه آن همچنان ادامه دارد.
میربابایی با اشاره به دو پرسش اصلی در زمان طراحی این سامانه گفت: نخستین سؤال این بود که در زمانی که کل سامانه بانکی در دسترس نیست، آیا باید خود بانک در محل دیگری ایجاد شود یا اینکه بخشی از سامانه بتواند تا زمان بازگشت سامانه اصلی به مدار، خدمات مورد نیاز را ارائه دهد.
وی افزود: سؤال مهمتر این بود که چه خدمات حیاتی از نظر مشتریان باید در سریعترین زمان ممکن ارائه شود. بر اساس این دو دیدگاه، تیم تولید سامانه که در سازمان نقش تابآوری را بر عهده داشت، طراحی سامانهای را آغاز کرد که بتواند حداقل نیازهای مشتریان و بانک را در شرایط بحران پوشش دهد.
رئیس توسعه سیستمی سامانههای بانکی شرکت خدمات انفورماتیک ادامه داد: در آغاز بحران، یکسری نیازهای اولیه ایجاد شد و یکی از مهمترین اقداماتی که انجام داده بودیم، آمادگی برای ارائه خدمات در بخشی از حسابها و بهویژه در حوزه کارت بود. به این ترتیب، اگر به هر دلیلی خدمات اصلی از دسترس خارج میشد، بخش قابلتوجهی از حسابها میتوانستند گردش متعارف خود را داشته باشند و مردم با اختلال جدی مواجه نشوند.
وی تصریح کرد: بخش قابلتوجهی از عملیات بانکی از طریق سامانههای کارت بهراحتی قابل ارائه بود و این سامانه امکان ارائه خدمات پرداخت را نیز داشت.
میربابایی با بیان اینکه مدیریت بحران نمیتواند برای مدت نامحدود ادامه داشته باشد، گفت: در برنامهریزیهای اولیه معمولاً فرض بر این است که اختلال برای یک بازه مشخص، مثلاً سه، چهار، پنج یا حداکثر ۱۰ روز ادامه خواهد داشت. بر اساس همین فرض، تعدادی از خدمات بهعنوان خدمات حیاتی تعریف میشوند تا در دوره بحران ارائه شوند و پس از بازگشت سامانه اصلی، زیرساخت کامل دوباره در دسترس قرار گیرد و امکان ارائه همه خدمات فراهم شود.
وی افزود: ما نیز بر همین اساس توسعه خدمات را پیش بردیم، اما از مقطعی به بعد، زمان بحران طولانیتر شد و طولانی شدن این زمان، شرایط و مسائل جدیدی ایجاد کرد. در واقع، تجربه این بحران نشان داد محصولی که برای مدیریت بحران طراحی میشود، نمیتواند صرفاً مانند یک پروژه عادی از قبل تحلیل، طراحی، زمانبندی و آزمون شود و سپس وارد مرحله عملیاتی شود.
رئیس توسعه سیستمی سامانههای بانکی شرکت خدمات انفورماتیک خاطرنشان کرد: در مقطعی به جایی رسیدیم که مجبور بودیم تحلیل، طراحی، توسعه، آزمون و عملیات را بهصورت همزمان پیش ببریم. با طولانی شدن بحران، این بخش از کار جدیتر شد و بانکها نیز در کنار ساختار تولید وارد عمل شدند و به تیمهای توسعه کمک کردند.
وی گفت: در نهایت به شرایطی رسیدیم که بهصورت روزانه و در بازههای یک تا دو روزه، یک خدمت بانکی که در شرایط عادی ممکن است ماهها زمان برای تحلیل، طراحی و تولید نیاز داشته باشد، از مرحله تحلیل و طراحی تا تولید، آزمون و عملیات پیش میرفت.
میربابایی ادامه داد: این کار با همکاری و شیفتبندی تیمها انجام میشد؛ بهگونهای که دوستان در شیفتهای مختلف کار را به یکدیگر تحویل میدادند تا سامانه بتواند در سریعترین زمان ممکن خدمات مورد نیاز مردم و شبکه بانکی را ارائه کند.
وی گفت: این تجربه نشان داد که در شرایط بحران، علاوه بر زیرساخت و سامانههای جایگزین، سرعت تصمیمگیری، همکاری بانکها و هماهنگی میان تیمهای مختلف نیز نقش بسیار مهمی در تداوم ارائه خدمات بانکی دارد.
رئیس توسعه سیستمی سامانههای بانکی در ادامه پنل «تابآوری ارائه خدمات در شرایط بحران» گفت: با وقوع بحران دوم و افزایش نیاز مشتریان برای انجام فعالیتهای روزمره و تجاری، ارائه خدمات بانکی از نمایش مانده و برداشت نقدی به سرویسهایی مانند پایا، ساتنا، انتقالهای درونحسابی، ضمانتنامه و اعتبارات اسنادی گسترش یافت.
وی افزود: در ابتدا تنها سه یا چهار خدمت حیاتی قابل ارائه بود، اما با توجه به نیازهای جدید، در مدت کوتاهی مجبور شدیم نزدیک به ۵۰ سرویس بانکی را فعال کنیم. برای این کار، توسعه خدمات میان مجموعههای مختلف توزیع و از یک زیرساخت ماژولار استفاده شد تا هر بخش به صورت مستقل توسعه پیدا کند و در عین حال ارتباط میان اجزای مختلف حفظ شود.
میربابایی تاکید کرد: در یک بازه حدود ۱۰ روزه، تعداد خدمات قابل ارائه از سه یا چهار سرویس به نزدیک ۵۰ سرویس رسید و پس از روز دهم، تمرکز اصلی بر تثبیت و پایداری خدمات قرار گرفت.
وی با اشاره به پیچیدگی اکوسیستم بانکی گفت: ایجاد ارتباطات و تنظیمات لازم میان سامانههای متعدد در مدت کوتاه، کار بسیار دشواری بود و هر تغییر میتوانست بر بخش دیگری از شبکه اثر بگذارد.
او در پایان، همکاری و همدلی تیمهای مختلف بانکی و فناوری را یکی از عوامل اصلی موفقیت در این فرآیند دانست و گفت: تیمها در آن روزها به صورت شبانهروزی کار کردند و توانستند کاری را که در شرایط عادی ممکن بود سالها زمان ببرد، در حدود دو هفته به نتیجه برسانند.
آخرین سخنران پنل «تابآوری ارائه خدمات در شرایط بحران؛ از حملات سایبری تا تداوم کسبوکار»، وحید خدابخشی، مدیرعامل کاشف بود که با مرور روند حملات سایبری علیه زیرساختهای کشور، تاکید کرد که تهدیدات سایبری نهتنها کاهش نیافتهاند، بلکه شکل پیچیدهتر و ترکیبیتری پیدا کردهاند و یکی از مهمترین ضعفهای موجود، تکرار آسیبپذیریها به دلیل منتشر نشدن درسآموختهها و اطلاعات مربوط به حملات گذشته است.
وی با اشاره به سابقه حملات سایبری علیه زیرساختهای کشور گفت: از حمله استاکسنت به سایت هستهای در سالهای گذشته و حملات بعدی به صنایع سنگین تا حملات اخیر به زیرساختهای بندری، بانکی و دولتی، ماهیت تهدیدات بهتدریج پیچیدهتر شده است.
خدابخشی با اشاره به حمله سال ۱۳۹۹ به بندر شهید رجایی اظهار کرد: در آن حمله، اطلاعات بارنامهها و بخش مهمی از سامانهها از بین رفت و تجهیزات بهگونهای آسیب دیدند که بازیابی آنها با مشکلات جدی همراه بود. بررسیهای بعدی نشان داد با یک حمله از جنس «وایپر» یا پاککننده اطلاعات مواجه بودهایم.
وی با اشاره به تکرار الگوی مشابه در حملات سالهای اخیر به زیرساختهای بانکی گفت: در برخی از این حملات، اطلاعات و زیرساختها هدف قرار گرفتند و بخشهایی از تجهیزات و دادهها غیرقابل بازیابی شدند.
تکرار حملات؛ نتیجه منتشر نشدن درسآموختهها
مدیرعامل کاشف تاکید کرد: یکی از مشکلات اصلی این است که پس از وقوع حملات، اطلاعات مربوط به بردار حمله، نشانههای نفوذ و آسیبپذیریهای مورد استفاده بهطور موثر در اختیار سایر بخشهای در معرض خطر قرار نمیگیرد.
وی افزود: تا زمانی که علت یک حمله و روش نفوذ بهدرستی شناسایی و منتشر نشود، امکان پیشگیری موثر از تکرار آن وجود ندارد. ما در سالهای اخیر بارها شاهد آسیب دیدن از نقاط و الگوهای تکراری بودهایم.
خدابخشی گفت: مطالبه جدی ما از نهادهای مسئول این است که شاخصها و نشانههای حمله، مسیرهای نفوذ و درسآموختههای حاصل از حملات گذشته در اختیار بخشهای مرتبط قرار گیرد تا سایر سازمانها پیش از وقوع بحران بتوانند اقدامات پیشگیرانه لازم را انجام دهند.
وی با اشاره به روند فعلی تهدیدات گفت: حملات اخیر را میتوان در چند موج دستهبندی کرد؛ از حملات سایبری به زیرساختهای بانکی گرفته تا حملات فیزیکی و سپس شکلگیری موج جدیدی از فشارهای ترکیبی.
خدابخشی افزود: در هفتههای اخیر نیز کشور با شکل دیگری از فشار بر زیرساختهای بانکی و پرداخت مواجه بوده و این شرایط نشان میدهد که باید خود را برای تداوم و حتی افزایش سطح تهدیدات آماده کنیم.
به گفته وی، میزان کار انجامشده برای تامین امنیت بهتنهایی معیار مناسبی برای سنجش امنیت نیست و باید میزان قرار گرفتن یک مجموعه در معرض تهدید و علاقه مهاجمان به هدف قرار دادن آن نیز در ارزیابیها مورد توجه قرار گیرد.
مدیرعامل کاشف یکی از مهمترین درسآموختههای سالهای گذشته را ضرورت تعیین مسئولیتها و اختیارات پیش از وقوع بحران عنوان کرد و گفت: زمان بحران، زمان مناسبی برای مشخص کردن مسئولیتها و اختیارات نیست.
وی افزود: از لحظه کشف حمله تا زمان بازیابی، یک پنجره زمانی بسیار مهم وجود دارد و اگر سازمانها در این مرحله درگیر تعیین مسئولیت و هماهنگیهای اولیه شوند، زمان طلایی مدیریت بحران از دست میرود.
سایت پشتیبان بدون رزمایش، تضمین تابآوری نیست
خدابخشی با اشاره به سرمایهگذاریهای سنگین در ایجاد سایتهای پشتیبان گفت: داشتن سایت پشتیبان بهتنهایی به معنای تابآوری نیست. سازمانها باید بهطور مستمر رزمایش و مانورهای واقعی برگزار کنند تا نقاط ضعف خود را پیش از وقوع بحران شناسایی کنند.
وی تاکید کرد: یکی از مهمترین نقاط ضعف سایتهای پشتیبان، وجود نقاط مشترک و وابستگی میان سایت اصلی و سایت پشتیبان است؛ بهگونهای که ممکن است سازمان برای ایجاد زیرساخت پشتیبان هزینه قابل توجهی انجام داده باشد، اما وجود یک نقطه مشترک یا وابستگی حیاتی باعث شود هر دو سایت همزمان آسیب ببینند.
خدابخشی گفت: دو یا چند سایت که دارای یک نقطه مشترک حیاتی هستند، در عمل از نظر تابآوری یک سایت محسوب میشوند و با یک حمله میتوانند همزمان از دسترس خارج شوند.
وی با اشاره به تجربه حملات گسترده اخیر اظهار کرد: وقوع حمله به یک مجموعه لزوماً به معنای ناامنتر بودن آن مجموعه نیست و از سوی دیگر، هدف قرار نگرفتن یک سازمان نیز به معنای امنتر بودن آن نیست؛ زیرا در کشور هنوز سنجه کمی و قابل اتکایی برای مقایسه سطح امنیت سایبری سازمانها وجود ندارد.
مدیرعامل کاشف افزود: زمانی که مجموعههای بزرگ و برخوردار از نیروی انسانی متخصص، تجهیزات و سابقه گسترده نیز با وجود تلاشهای شبانهروزی برای بازیابی خدمات با مشکل مواجه میشوند، این موضوع نشان میدهد که سطح آمادگی کلی کشور در حوزه دفاع سایبری نیازمند تقویت جدی است.
خدابخشی با اشاره به استانداردهای موجود در حوزه تداوم کسبوکار و تابآوری گفت: استانداردها و چارچوبهای مختلفی برای مدیریت تداوم کسبوکار وجود دارد، اما داشتن استاندارد بهتنهایی کافی نیست.
وی تاکید کرد: فاصله میان تدوین استاندارد و توانایی اجرای آن در شرایط واقعی بحران، یکی از چالشهای اصلی است. سازمانها باید علاوه بر تدوین فرآیندها و رعایت الزامات استانداردی، توانایی عملیاتی خود برای استفاده از این ظرفیتها در زمان بحران را نیز از طریق آموزش، تمرین و رزمایشهای واقعی تقویت کنند.
خدابخشی در پایان با قدردانی از تلاش تیمهای عملیاتی در مدیریت بحرانهای اخیر، بر ضرورت انتقال تجربهها و درسآموختههای مثبت و منفی این حوادث به سایر بازیگران اکوسیستم تاکید کرد و گفت: باید برای روزهای سختتر آمادهتر شویم و تجربه بحرانهای گذشته را به ابزاری برای افزایش تابآوری آینده تبدیل کنیم.
