به گزارش خبرنگار ایبنا؛ نشست «نقش هلدینگهای فناوری اطلاعات در توسعه صنعت بانکداری» در استیج تازههای اقتصاد در بیستونهمین نمایشگاه بینالمللی الکترونیک، کامپیوتر و تجارت الکترونیک (الکامپ) برگزار شد. در این پنل چالشها و چشماندازهای حاکمیت فناوری و ساختار هلدینگهای بانکی با حضور مدیران ارشد فناوری واکاوی شد و سخنرانان بر ضرورت گذار هلدینگها از نقشهای صرفاً اجرایی به بازوهای راهبردی، لزوم تصمیمگیری هوشمندانه در سرمایهگذاریهای زیرساختی، ارتقای پایداری و امنیت شبکه در مواجهه با تهدیدات سایبری و بهرهگیری هوشمندانه از هوش مصنوعی تاکید کردند.
هلدینگ فناوری باید بازوی راهبردی بانک باشد
مسعود وکیلینیا، مدیرعامل هلدینگ فناوری اطلاعات بانک تجارت، با اشاره به تجربه خود در مدلهای مختلف اداره هلدینگهای فناوری، اظهار کرد: هلدینگهای فناوری اطلاعات در بانکها میتوانند نقشهای متفاوتی داشته باشند و جایگاه آنها باید متناسب با ساختار بانک، شرکتهای زیرمجموعه و اهداف سهامدار عمده تعریف شود.
وی افزود: در تجربهای که پیشتر در بانک آینده وجود داشت، ارتباط بانک، هلدینگ و شرکتهای زیرمجموعه بهصورت متمرکز طراحی شده بود و شرکتها عمدتاً از طریق هلدینگ با بانک ارتباط داشتند. در این مدل، هلدینگ نقش عملیاتی پررنگتری داشت و شرکتهای زیرمجموعه نیز قراردادهای خود را با هلدینگ تنظیم میکردند.
وکیلینیا ادامه داد: در مدل فعلی بانک تجارت، ساختار متفاوت است و شرکتها بهصورت مستقیم با بانک قرارداد دارند و هلدینگ بیشتر نقش معماری، هماهنگی، نظارت کیفی، تعیین جهتگیریهای استراتژیک و مدیریت را بر عهده دارد. این دو مدل در واقع دو سر یک طیف هستند و هرکدام میتوانند متناسب با ساختار و نیازهای بانک مورد استفاده قرار گیرند.
مدیرعامل هلدینگ فناوری اطلاعات بانک تجارت با اشاره به تفاوت بانکهای بزرگ و بانکهای کوچکتر گفت: در بانکهای بزرگ مانند بانک تجارت، ملت و صادرات، اگر هلدینگ بخواهد وارد تمام امور اجرایی شود، ساختار بسیار بزرگ و پیچیدهای ایجاد خواهد شد که هم از نظر هزینه و هم از نظر کیفیت، لزوماً پاسخگوی نیازهای بانک نیست. به همین دلیل، در چنین ساختاری هلدینگ باید در سطحی بالاتر قرار گیرد و به بازوی بانک برای هدایت شرکتها و معماری ساختار کسبوکار تبدیل شود.
وی افزود: هلدینگ باید بتواند نقشی مؤثر و محوری داشته باشد؛ چراکه اگر یک هلدینگ نه در استراتژی، نه در توسعه کسبوکار و نه در مدیریت مالی بتواند به بانک و شرکتهای زیرمجموعه کمک کند، عملاً آورده مشخصی نخواهد داشت و حذف آن نیز الزاماً زیانبار نخواهد بود.
وکیلینیا اظهار کرد: هدفگذاری ما این است که هلدینگ علاوه بر نقش خود در مدیریت مالی، در حوزه استراتژی و توسعه کسبوکار نیز به یک منبع اثر تبدیل شود؛ به این معنا که بتواند در تعیین مسیر سرمایهگذاری شرکتها، انتخاب فناوریهای جدید و ورود به کسبوکارهای تازه نقشآفرینی کند.
وی با تأکید بر اولویت رفع نیازهای بانک گفت: نخستین اولویت شرکتها و هلدینگ وابسته به بانک، پاسخگویی به نیازهای بانک است، اما پس از آن باید بتوانند به توسعه کسبوکار نیز فکر کنند.
مدیرعامل هلدینگ فناوری اطلاعات بانک تجارت در ادامه به این پرسش پرداخت که یک شرکت یا هلدینگ وابسته به بانک تا چه اندازه میتواند وارد بازارهای خارج از نیازهای بانک مادر شود و گفت: پاسخ این پرسش به استراتژی بلندمدت سهامدار عمده بستگی دارد.
وی افزود: با توجه به اینکه سهامدار اصلی هلدینگهای بانکی عمدتاً خود بانک است، ابتدا باید مشخص شود که بانک چه انتظاری از هلدینگ خود دارد. اگر هدف بانک، ایجاد یک بازوی توانمند برای توسعه محصولات و خدمات خود باشد، طبیعتاً فعالیت هلدینگ نیز باید در چارچوب استراتژیهای بانک تعریف شود.
وکیلینیا ادامه داد: اما اگر بانک هلدینگ خود را ابزاری برای خلق ارزش بداند، میتوان به هلدینگ اجازه داد در برخی کسبوکارها بهصورت مستقل نیز فعالیت کند و حتی در بازارهایی وارد شود که بانک سهامدار آن حضور مستقیمی ندارد.
وی در پایان تأکید کرد: هیچیک از این دو مدل ذاتاً درست یا غلط نیست. باید دید سهامدار عمده از نظر بلوغ فناوری اطلاعات و بلوغ کسبوکار در چه نقطهای قرار دارد و هدف بلندمدت آن چیست. بر اساس این هدف میتوان مدل فعالیت هلدینگ را به گامهای کسبوکاری و فرایندی مشخص و قابل تحقق تبدیل کرد.
وکیلینیا، در بخش دوم سخنان خود، با اشاره به تغییر نگاه بانکها به فناوری اطلاعات در یک سال اخیر، اظهار کرد: در این مدت، نگاه امنیتی و اهمیت پایداری سامانهها و کاربردهای فناوری بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: در یک فضای سالم کسبوکاری، برای توسعه هر خدمت یا پلتفرم باید بر اساس نیاز، شرایط بازار و مزیت رقابتی تصمیم گرفت که یک محصول بهصورت داخلی توسعه پیدا کند یا از محصولات موجود در بازار استفاده شود. در بسیاری از موارد، استفاده از یک محصول آماده و مناسب بازار هزینه کمتری دارد، اما در برخی خدمات که برای بانک مزیت رقابتی ایجاد میکنند، توسعه اختصاصی میتواند انتخاب مناسبتری باشد.
وکیلینیا ادامه داد: انتخاب میان توسعه داخلی، خرید محصول یا همکاری با سایر بازیگران باید متناسب با شرایط بازار، نیاز بانک و مدل کسبوکار انجام شود و نمیتوان برای همه خدمات یک الگوی واحد در نظر گرفت.
مدیرعامل هلدینگ فناوری اطلاعات بانک تجارت با اشاره به اهمیت سرمایهگذاریهای هدفمند گفت: امروز درگیر این موضوع هستیم که سرمایهگذاریها را بهصورت هدفمند و در راستای نیازهای بانک و توسعه کسبوکار انجام دهیم. سرمایهگذاریهای مشترک در بسیاری از بازارها مرسوم است، اما استفاده مشترک از منابع و زیرساختها هنوز در اکوسیستم فناوری کشور به بلوغ کافی نرسیده است.
وی افزود: با وجود این، شرایط اقتصادی و افزایش هزینههای زیرساختی، حرکت به سمت استفاده مشترک از منابع و همکاریهای گستردهتر را تقویت میکند. شرایط بحرانی و رویدادهای مرتبط با جنگ نیز توجهها را بیش از گذشته به حوزه فناوری اطلاعات جلب کرده است.
وکیلینیا اظهار کرد: این شرایط از یک سو فرصتی برای هلدینگهای فناوری اطلاعات است تا اهمیت و نقش خود را پررنگتر و تثبیت کنند و از سوی دیگر، انتظارات از این مجموعهها را نیز افزایش داده است. موضوعاتی که شاید پیش از این در اولویت نبودند، امروز به مطالبه جدی بانکها و نهادهای بالادستی تبدیل شدهاند.
وی با اشاره به افزایش تهدیدات سایبری گفت: شرایط بحرانی موجود تنها به جنگ سخت محدود نمیشود. حملات سایبری پیش از جنگهای اخیر نیز وجود داشت و پس از آن نیز ادامه پیدا کرد. حتی اگر کشور به سمت صلح یا شبهصلح در حوزه جنگ سخت حرکت کند، نمیتوان انتظار داشت تهدیدات در حوزه فناوری نیز کاهش یابد.
مدیرعامل هلدینگ فناوری اطلاعات بانک تجارت ادامه داد: به نظر میرسد دشمن سرمایهگذاری جدی در حوزه ایجاد اختلال در ارائه خدمات انجام داده و در حال حاضر نیز تمرکز قابل توجهی بر خدمات بانکی وجود دارد، اما این تهدیدات میتواند به سایر حوزهها نیز گسترش پیدا کند.
وی تأکید کرد: این شرایط باید موجب افزایش هوشیاری در کل اکوسیستم بانکی کشور شود. فرصت موجود این است که بتوانیم در ساختارهای تصمیمساز، ارکان بانکها، بانک مرکزی و سایر نهادهای بالادستی سریعتر به تصمیم برسیم و از این فرصت برای تقویت زیرساختهای فناوری استفاده کنیم.
وکیلینیا گفت: امروز منابع محدودتر از گذشته است و دیگر امکان آزمون و خطا و هدر دادن منابع مانند گذشته وجود ندارد. بنابراین باید تصمیمگیریها عاقلانهتر، هوشمندانهتر و سریعتر انجام شود.
وی افزود: اگر بخواهیم نیمه پر لیوان بحران را ببینیم، میتوان گفت نهادهای بالادستی از جمله بانک مرکزی، وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت ارتباطات بیش از گذشته به این نتیجه رسیدهاند که باید سرمایهگذاری بیشتری در حوزه فناوری، پایداری سامانهها و زیرساختها انجام شود.
مدیرعامل هلدینگ فناوری اطلاعات بانک تجارت با اشاره به فرصت ایجادشده برای بانکها و هلدینگهای فناوری اظهار کرد: این شرایط یک فرصت است، اما هر مجموعهای که از آن غفلت کند، ممکن است با تهدیدهای جدی مواجه شود.
وکیلینیا در ادامه با اشاره به برنامههای هلدینگ فناوری اطلاعات بانک تجارت در حوزه هوش مصنوعی گفت: در این مجموعه و در سطح بانک تجارت، استراتژی جدی برای توسعه هوش مصنوعی در چند سطح دنبال میشود.
وی افزود: یک بخش از این برنامه به هوشمندسازی محصولات و خدمات فعلی مربوط میشود و بخش دیگر، حرکت به سمت استفاده از همه قابلیتهای هوش مصنوعی برای خلق ارزش است؛ بدون آنکه الزاماً همه سازوکارهای فعلی ارائه خدمات تغییر کند.
وکیلینیا در پایان اظهار کرد: امیدواریم بهزودی بتوانیم خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی را در سطح عمومی و خارج از اکوسیستم بانک تجارت نیز ارائه کنیم و از ظرفیتهای ایجادشده برای حضور گستردهتر در بازار استفاده کنیم.
هلدینگهای فناوری باید محل تلاقی حاکمیت شرکتی و فناوری بانک باشند
حبیبالله اژدهاکش، مدیرعامل هلدینگ بهسازان هوشمند فردا، با اشاره به چالشهای موجود در رابطه میان هلدینگهای فناوری و بانکها گفت: هلدینگهای بانکی باید همزمان دو موضوع حاکمیت شرکتی و حاکمیت فناوری را مدیریت کنند و نبود این تلاقی میتواند به موازیکاری و تنش میان بانک و شرکتهای تابعه منجر شود.
وی افزود: هلدینگها وظایف ذاتی مشخصی از جمله تأسیس و انحلال شرکتها، تعیین اعضای هیئتمدیره، انتخاب مدیرعامل و ارزیابی عملکرد شرکتهای تابعه و مدیران آنها را بر عهده دارند. در کنار این وظایف، ایجاد همافزایی و همگرایی میان منابع و شرکتهای تابعه نیز از مهمترین کارکردهای هلدینگهای فناوری است.
اژدهاکش ادامه داد: با توجه به اینکه آینده بانکها به فناوری گره خورده است، باید محلی برای تدوین و اجرای راهبردهای فناوری وجود داشته باشد. معاونت فناوری بانک وظیفه دارد راهبرد فناوری متناسب با استراتژی کسبوکار بانک را تدوین کند و هلدینگها و شرکتهای فناوری نیز بهعنوان بازوهای اجرایی، قابلیتهای مورد نیاز را ایجاد و خدمات اشتراکی و همافزا فراهم کنند.
وی تأکید کرد: استقلال شرکتهای تابعه به معنای فعالیت بدون هماهنگی با راهبردهای بانک یا استفاده ناکارآمد از منابع نیست و هلدینگ باید میان استقلال شرکتها و تحقق اهداف بانک تعادل ایجاد کند.
خلق ارزش، معیار اصلی ارزیابی هلدینگهای فناوری بانکی
اژدهاکش، با اشاره به تفاوت سطح بلوغ و اهمیت استراتژیک شرکتهای تابعه گفت: نوع رابطه هلدینگ با هر شرکت باید متناسب با جایگاه و اهمیت آن تعیین شود؛ بهگونهای که هلدینگ در یک شرکت صرفاً نقش سهامدار یا حامی مالی داشته باشد و در شرکت دیگر، نقش راهبر استراتژیک، ایجادکننده قابلیت و ارائهدهنده خدمات اشتراکی را ایفا کند.
وی افزود: هلدینگهای فناوری صرفاً نباید بر سود مالی شرکتهای تابعه متمرکز شوند، چراکه بخش مهمی از ارزشآفرینی آنها در پایداری سامانهها، تداوم کسبوکار، کاهش ریسک و آمادهسازی بانک برای آینده شکل میگیرد. ممکن است سود مالی یک شرکت فناوری چندان قابلتوجه نباشد، اما یک ساعت اختلال در خدمات بانکی میتواند خسارتی ایجاد کند که بهسادگی قابل ارزشگذاری نیست.
اژدهاکش ادامه داد: بانکها با توجه به تحولات اخیر و افزایش حملات سایبری و فیزیکی، بیش از گذشته به نقش حیاتی فناوری اطلاعات پی بردهاند و انتظار میرود سرمایهگذاری در این حوزه افزایش پیدا کند. از این منظر، هلدینگ باید به بانک در فکر کردن به آینده، ایجاد قابلیتهای جدید و توسعه اکوسیستم فناوری کمک کند؛ موضوعی که در ساختارهای بروکراتیک بانک ممکن است کمتر امکانپذیر باشد.
وی درباره نحوه توسعه فناوری در بانکها نیز گفت: نمیتوان نسخه واحدی برای برونسپاری یا توسعه داخلی پیچید. نقطه بهینه، ترکیبی متوازن از توسعه داخلی و استفاده از توان شرکتهای بیرونی و تخصصی است و نمیتوان موفقیت یا شکست یک بانک در برابر اختلالات و حملات را صرفاً به این موضوع نسبت داد.
مدیرعامل هلدینگ بهسازان هوشمند فردا تأکید کرد: در شرایط فعلی، حملات سایبری ممکن است هر بانکی را هدف قرار دهد و نمیتوان صرفاً بر اساس اینکه یک بانک دچار اختلال شده و بانک دیگری نشده، درباره عملکرد تیمهای فناوری و امنیتی آنها قضاوت کرد؛ چراکه بخش قابلتوجهی از این حملات در همه بانکها مدیریت و دفع میشوند و تنها مواردی که منجر به اختلال شدهاند، برای مشتری قابل مشاهده هستند.
هوش مصنوعی، نوآوری و اکوسیستمسازی
مدیرعامل هلدینگ بهسازان هوشمند فردا، با اشاره به موج شکلگرفته پیرامون هوش مصنوعی، بر ضرورت پرهیز از تصمیمگیری هیجانی تأکید کرد و گفت پیش از توسعه کاربردهای این فناوری، باید زیرساختهایی مانند تأمین برق و مدلهای بومی برای حفاظت از اطلاعات محرمانه و حیاتی کشور فراهم شود. به گفته او، هوش مصنوعی فناوری پرهزینهای است و نباید بدون بررسی دقیق، برای حل هر مسئلهای به سراغ آن رفت.
او یکی از نقشهای هلدینگهای فناوری را هدایت این جریان و کمک به سیاستگذاری صحیح دانست و با اشاره به اقدامات بانک ملت در این حوزه، از ایجاد مؤسسه و شرکت هوش مصنوعی و توسعه محصولات بانکی مبتنی بر این فناوری خبر داد.
مدیرعامل هلدینگ بهسازان هوشمند فردا همچنین درباره همکاری با فینتکها توضیح داد: بانک ملت از طریق پلتفرم بانکی خود، امکان ارائه خدمات بانکی به اکوسیستمها را فراهم کرده و در کنار آن، شرکت سرمایهگذاری خطرپذیر «ملت ونچرز» نیز با استارتاپها و فینتکها همکاری و در فرصتهای سرمایهگذاری موردنیاز بانک ورود میکند. همچنین صندوق نوآوری بانک ملت بر موضوعات ملی متمرکز است.
اژدهاکش تأکید کرد که برای جلوگیری از موازیکاری میان نهادهای فعال در حوزه نوآوری، ساختارهایی برای افزایش همافزایی و هماهنگی میان این مجموعهها ایجاد شده است.
او در پایان، اکوسیستمسازی را یکی از نقاط قوت بانک ملت دانست و گفت این بانک از سالها قبل توسعه خدمات و پلتفرمهای خود برای ارائه سرویس به کسبوکارها و اشخاص حقوقی را آغاز کرده و اکنون نیز اکوسیستمها میتوانند خدمات بانکی موردنیاز خود را از طریق پلتفرم بانکی بانک ملت بهصورت نظاممند درخواست کنند تا پس از بررسی، در اختیار آنها قرار گیرد.
