بانکداری مرکزی، سیاست پولی و آینده پول
کتاب «بانکداری مرکزی، سیاست پولی و آینده پول» به قلم گیولائوم والت، سیلویو کاپس و لوئیز فیلیپه روشون، با ترجمه حسن حسنخانی و با مقدمه ای از دکتر محمود بهمنی رئیس کل پیشین بانک مرکزی، یکی از جامعترین منابع در حوزه تحولات نوین نظام پولی و مالی جهان است. این اثر با نگاهی تحلیلی و تطبیقی، به بررسی نقش بانکهای مرکزی در اقتصاد معاصر، تغییرات بنیادین صنعت پرداخت و تأثیر فناوریهای نوین بر مفهوم پول میپردازد.
نویسندگان با مرور تاریخی وظایف و کارکردهای بانکهای مرکزی، از مدلهای کلاسیک مبتنی بر کنترل عرضه پول تا رویکردهای نوین مبتنی بر نرخ بهره، نشان میدهند که تحولات اقتصادی و بحرانهای مالی دهههای اخیر، ضرورت بازنگری در سیاستهای پولی را دوچندان کرده است. کتاب به ویژه به موضوعاتی چون رمزارزها، ارزهای دیجیتال بانکهای مرکزی (CBDC)، استیبلکوینها، بلاکچین و نقش غولهای فناوری در صنعت پرداخت میپردازد و میکوشد تصویری روشن از چالشها و فرصتهای پیشروی نظامهای پولی ارائه کند.
از دیگر ویژگیهای مهم کتاب، بررسی تجربههای بینالمللی است؛ برای نمونه، طرح «ای-کرون» سوئد، تلاشهای اروپا برای طراحی یوروی دیجیتال، و تجربه آرژانتین در استفاده از شبکههای تهاتری به عنوان راهکاری ضدبحران مورد تحلیل قرار گرفتهاند. این بخشها برای سیاستگذاران ایرانی میتواند آموزنده باشد، زیرا کشور ما نیز با چالشهایی مشابه در حوزه بانکداری و پرداخت روبهرو است.
نویسندگان همچنین به مسئله اعتماد عمومی به پول، نقش بانکهای مرکزی در ثبات مالی و تعامل میان سیاستهای پولی و مالی پرداختهاند. از دیدگاه آنان، بانکداری مرکزی دیگر صرفاً نهادی برای کنترل تورم نیست، بلکه باید به عنوان بازیگری فعال در مدیریت بحرانها، حفظ پایداری سیستم مالی و سازگاری با نوآوریهای دیجیتال ایفای نقش کند.
این کتاب که با همت مؤسسه مطبوعاتی بازار پول و ارز به فارسی ترجمه و منتشر شده، در ۴۰۲ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه به چاپ رسیده است. بهدلیل نبود منابع دانشگاهی مستقل در حوزه «بانکداری مرکزی» در ایران، انتشار آن گامی مهم در جهت غنای ادبیات علمی کشور محسوب میشود. به ویژه برای پژوهشگران، دانشجویان، تصمیمگیران اقتصادی و علاقهمندان به فناوریهای مالی، این کتاب میتواند منبعی الهامبخش و راهگشا باشد.
رسانه ها و بحران های مالی
کتاب «رسانهها و بحرانهای مالی» نوشته آدام کوکس و با مقدمه ای از فرشاد پرویزیان با تمرکز بر بحران مالی ۲۰۰۸، نقش رسانههای خبری در شکلدهی به افکار عمومی، جهتدهی به سیاستهای اقتصادی و نحوه بازنمایی بحرانهای مالی را بررسی میکند. نویسنده معتقد است رسانهها بهویژه رسانههای جریان اصلی، نهتنها در پیشبینی بحران ناکام ماندند، بلکه پسازآن نیز نتوانستند نقشی مؤثر در تحلیل ریشهها و ارائه چارچوبی انتقادی ایفا کنند. کوکس با اتکا به مطالعات موردی از روزنامهنگاری اقتصادی در آمریکا، نشان میدهد چگونه پارادایم بازار آزاد در روایتهای رسانهای غالب بود، حتی پس از فروپاشی این الگو در بحران. او استدلال میکند که مطبوعات و روزنامهنگاران اغلب به دلیل کمبود تخصص اقتصادی، فشارهای تجاری و تکیه بیشازحد به منابع نهادی، نقش خود را بهعنوان «دیدهبان عمومی» از دست دادند. کتاب از منظر نظری نیز به تحلیل گفتمان رسانهای در قالب پارادایمهای سیاسی-اقتصادی (کلاسیک، کینزی، نئولیبرال) میپردازد و بررسی میکند که چگونه این دیدگاهها در قالب کادربندی خبری (framing) روایت بحران را شکل دادهاند. کوکس همچنین اهمیت سواد اقتصادی و رسانهای را برای خبرنگاران برجسته میسازد. درنهایت، این اثر رسانهها را هم شریک بحران و هم بازیگر بالقوه در بازسازی اعتماد عمومی میداند و خواستار نگاهی انتقادیتر، آگاهانهتر و مستقلتر در پوشش رسانهای مسائل اقتصادی میشود. این کتاب برای روزنامهنگاران، پژوهشگران ارتباطات و علاقهمندان به اقتصاد سیاسی رسانه، منبعی ارزشمند است.
چالش های سیاست پولی و ارزی امریکای لاتین
کتاب «چالشهای سیاست پولی و ارزی در آمریکای لاتین» به قلم لوئیز فیلیپ روشون و فرناندو تولدو، با ترجمه عباس دادجوی توکلی و نرگس کافی و مقدمه ای از علی نصیری اقدم عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، اثری تحلیلی و انتقادی است که مجموعهای از مقالات پژوهشی در حوزه سیاست پولی و ارزی کشورهای آمریکای لاتین را گردآوری کرده است. این کتاب بهویژه برای مخاطبانی که به دنبال درکی واقعگرایانه از عملکرد اقتصادهای درحال توسعه هستند، ارزشمند است. در این کتاب، اقتصادهای آمریکای لاتین به عنوان نمونههایی زنده از کشورهایی بررسی شدهاند که با وجود ساختارهای نهادی ضعیف، وابستگی به منابع طبیعی، نوسانات نرخ ارز، و فشارهای خارجی، تلاش کردهاند مسیرهایی بومی برای سیاستگذاری پولی و ارزی پیدا کنند. با رویکردی برخاسته از مکتب پسا کینزی، نویسندگان به نقد چارچوبهای غالب اقتصاد نئوکلاسیک پرداختهاند و بر اهمیت زمینههای نهادی، تاریخی و سیاسی در تدوین سیاستهای پولی تأکید کردهاند. از جمله مباحث اصلی کتاب میتوان به تأثیر شوکهای خارجی، محدودیتهای هدفگذاری تورمی، وابستگی به دلار، مسئله دلاریزه شدن، بحرانهای ارزی مکرر، نقش بانکهای مرکزی و اهمیت هماهنگی میان سیاست پولی و مالی اشاره کرد. کتاب با نگاهی کاربردی به تشریح تجربه کشورهایی چون آرژانتین، برزیل، مکزیک، شیلی و دیگر کشورها میپردازد و نشان میدهد که راهکارهای سیاستی نمیتوانند یکنسخهای و جهانی باشند، بلکه باید مبتنی بر اقتضائات هر کشور طراحی شوند.«چالشهای سیاست پولی و ارزی در آمریکای لاتین» باوجود تمرکز بر اقتصادهای این منطقه، دلالتهای مهمی برای اقتصاد ایران دارد. بسیاری از کشورهایی که در این کتاب بررسیشدهاند، همچون ایران، با مشکلاتی چون وابستگی به صادرات منابع طبیعی، نوسانات شدید نرخ ارز، تورم مزمن و ناپایداری جریان سرمایه مواجهاند. تجربه آمریکای لاتین نشان میدهد که در چنین شرایطی، چارچوبهای سیاست پولی متعارف ـ بهویژه هدفگذاری تورم ـ اغلب ناکارآمد میشوند. در ایران نیز مانند کشورهای آمریکای لاتین، ساختارهای نهادی ضعیف، سلطه مالی دولت بر بانک مرکزی و شوکهای خارجی (تحریمها، قیمت نفت، فشارهای ارزی) سیاستگذاری پولی را با محدودیتهای جدی مواجه کردهاند. کتاب تأکید میکند که استقلال سیاست پولی بدون اصلاحات نهادی، شفافیت مالی و دسترسی پایدار به منابع خارجی ممکن نیست. ازاینرو، یکی از پیامهای کلیدی کتاب برای ایران این است که نباید به نسخههای وارداتی سیاست اقتصادی دل بست، بلکه باید بر اساس ویژگیهای بومی، ساختارهای نهادی و محدودیتهای واقعی، چارچوبهای سیاستی طراحی شود. تجربه آمریکای لاتین در مدیریت نرخ ارز، مقابله با شوکها و اهمیت هماهنگی سیاست پولی و مالی، برای ایران درسآموز و راهگشاست.
مقدمه ای بر شهرت و اعتبار بانک مرکزی
کتاب « مقدمه ای بر شهرت و اعتبار بانک مرکزی »، نوشته دکتر کاوه درخشانی و با مقدمه دکتر سید محمدحسین عادلی رئیس کل پیشین بانک مرکزی اثری تخصصی و کاربردی در حوزه سیاست پولی و بانکداری مرکزی است که به تحلیل عمیق مفاهیم «شهرت» و «اعتبار» به عنوان مؤلفههای کلیدی در موفقیت و اثربخشی عملکرد بانکهای مرکزی میپردازد. این کتاب با تکیه بر ادبیات نظری، مطالعات تطبیقی، تجربیات جهانی و بررسی وضعیت ایران، ابزار مناسبی برای درک بهتر نقش اعتماد عمومی در اقتصاد کلان فراهم میسازد.
کتاب در سه بخش اصلی و شش فصل تنظیم شده است:
بخش اول به معرفی مفاهیم پایه و ادبیات نظری و تجربی مرتبط با شهرت و اعتبار بانک مرکزی میپردازد. در این بخش، تعاریف، تاریخچه و تجارب کشورهای مختلف مانند انگلستان، آلمان، آمریکا و شیلی بررسی میشود. نویسنده به نقش سیاستگذاری منسجم، شفافیت و ثبات در ایجاد اعتبار پایدار اشاره دارد.
بخش دوم به عوامل مؤثر بر شکلگیری شهرت و اعتبار میپردازد. این عوامل شامل استقلال بانک مرکزی، هماهنگی سیاست پولی و مالی، دموکراسی، پاسخگویی، شفافیت و نحوه مواجهه با بحرانها هستند. همچنین، شاخصهایی برای سنجش این ویژگیها معرفی شدهاند که ابزار تحلیلی ارزشمندی برای پژوهشگران فراهم میآورد.
بخش سوم به بررسی وضعیت نهادی و عملکرد بانک مرکزی ایران اختصاص دارد. در این بخش، ساختارهای قانونی و حکمرانی، میزان استقلال و شفافیت، و نحوه عملکرد بانک مرکزی در مدیریت تورم، نرخ ارز و بازارهای مالی تحلیل میشود.
کتاب «شهرت و اعتبار بانک مرکزی» با زبان علمی روان و ساختار منظم، مخاطبان دانشگاهی، سیاستگذاران اقتصادی، تحلیلگران بازار پول و دانشجویان اقتصاد را هدف قرار داده و یکی از منابع ارزشمند در فهم بهتر سیاست پولی و اعتماد نهادی به شمار میرود.
چشم انداز متغیرهای پولی و تورم
تحلیل تئوریکی و آماری روند شاخصهای تورم
سیر تحول شاخصهای پولی و الزامات سرمایهای و چارچوب نظری آن ۱۴۰۳ - ۱۴۰۰
انتشارات بازار پول و ارز دومین کتاب از مجموعه کتاب های بررسی عملکرد بانک مرکزی را منتشر کرد. این کتاب نوشته امیرحسین رودساز و با مقدمه ای از حسین چنارانی به بررسی روند تغییرات شاخصهای کلیدی پولی و بانکی در ایران میپردازد.
این کتاب به مباحثی مانند پایه پولی، نقدینگی، و سیاستهای پولی و ارزی پرداخته و تأثیر این عوامل بر رشد اقتصادی و ثبات مالی را تحلیل میکند.ازجمله موضوعات مطرحشده، تجدیدنظر در نظریات کینزی درباره عرضه پول، تأکید بر نظریه درونزایی پول پساکینزی و اهمیت شفافیت و ثبات در نظام بانکی است.
کتاب با ارائه جداول و نمودارهای متعددی، تغییرات پایه پولی، نقدینگی و سرمایه بانکی را از سال 1400 تا 1403 تحلیل کرده و بر لزوم اصلاحات در سیاستگذاریهای اقتصادی تأکید میکند.
هدف آن تقویت دانش مدیران و سیاستگذاران برای اتخاذ تصمیمات مؤثر و مبتنی بر شواهد است. این اثر، با زبانی علمی و کاربردی، ابزار مفیدی برای تحلیلگران و دانشجویان حوزه اقتصاد و بانکداری فراهم میآورد.
عملکرد بانک مرکزی در سیاستهای کلان احتیاطی و پولی ۱۴۰۳-۱۴۰۰
تازه ترین کتاب انتشارات بازار پول و ارز با عنوان « عملکرد بانک مرکزی در سیاستهای کلان احتیاطی و پولی در سالهای 1400 تا 1403» منتشر شد. این کتاب به نویسندگی مهدی کیخا و ابراهیم مهرورز و با مقدمه ای از کامران ندری، سیاست های بانک مرکزی در سالهای 1400 تا 1403 را مورد بررسی قرارداده است. دراین دوره زمانی، بانک مرکزی ایران باهدف کنترل تورم و حفظ ارزش پول ملی، سیاستهایی را برای کاهش نوسانات اقتصادی و پیشبینی پذیر کردن اقتصاد کشور به کار گرفت. این سیاستها شامل سه محور اصلی شامل تنظیم بازار ارز، کنترل رشد نقدینگی از طریق مدیریت ترازنامه بانکها، و بهبود انتظارات تورمی با شفافسازی سیاستهای پولی، بود.
برای کنترل رشد نقدینگی، بانک مرکزی ابزارهایی همچون اوراق ودیعه و سپردههای قانونی را به کار گرفت. در بخش نقدینگی، نسبت سپردههای دیداری به شبه پول افزایش یافت، اما با اجرای سیاستهای تثبیتی، این نسبتها تعدیل شد. همچنین، استفاده از ابزارهایی نظیر عملیات بازار باز و گواهی سپرده، به تنظیم بازار پول و کاهش نوسانات کمک کرد. عملکرد بانک مرکزی در سیاستهای کلان احتیاطی و پولی در چهار فصل و 224 صفحه منتشر و در دسترس علاقه مندان قراردارد.
راهنمای انتظارات اقتصادی
الزامات تثبیت اقتصادی در ایران
سوخت انتظارات
جهانی که رسانهها می سازند
چالش های توسعه به روایت سیاستگذاران سرشناس