به گزارش روز شنبه شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران (ایبِنا) ، مردم به عوامل انگیزشی واکنش نشان می دهند ولی همان طور که اقتصاددانان مدت هاست دریافته اند، همیشه به آنگونه که انتظار می رود، نیست.
برای مثال یک پدیده عجیب در هند را در نظر بگیرید مدیران شعب بانکی به مشتریان خود مبالغ اندکی اهدا کرده اند، هدف آن ها راضی کردن روسای سیاست مدار خود از طریق افزایش استفاده از طرحی دولتی برای ورود فقرا به سیستم بانکی است.
«حقه یک روپیه»، نامی که روزنامه ایندیناکسپرس (Indian Express) که همین هفته آن را افشا کرده به این پدیده داده است، کوششی شتاب زده از طرف بانکداران برای جلوگیری از رسوایی سیاستمداران است.
در سال 2014 میلادی طرح اقتصادی جسورانه ای به نام جاندان(Jan Dhan) نام کامل آن به معنای «طرح ثروت مردمی نخست وزیر» است) توسط نخست وزیر جدید نارندرا مودی به اجرا گذاشته شد. این طرح حساب های بانکی پایه برای تمامی هندیان را تضمین می کرد. صدها میلیون حساب افتتاح شده اند ولی همانند طرح های پیشین، بلا استفاده ماندند.
سپس به نظر رسید که طرح موفق شده است. نسبت حساب های بدون موجودی شروع به افت کرد و از نصف در سال گذشته به یک چهارم در پایان آگوست رسید. موفقیت ظاهری طرح حتی توسط خود (مودی) به طور گسترده ای تبلیغ شد. ولی اکنون مشخص شده که بخش بزرگی از این افت ساختگی بوده است. یک راه ارزان برای تغییر آمارها سپرده گذاری مبلغی به ناچیزی یک روپیه (معادل 5/1 سنت) در هر حساب بوده است. بسیاری از مدیران بانکی از پول خودشان استفاده کردند.
تا به حال حدود 10 میلیون حساب یک روپیه ای در میان کل 240 میلیون حسابی که از سال 2014 افتتاح شده بودند در 34 بانک کشف شده اند. یکی از آن ها، بانک ملی پنجاب ادعا می کرد که فقط 9 درصد از 13 میلیون حساب های جاندان آن دارای موجودی صفر هستند ولی مجبور به اقرار این موضوع شده است که میزان قابل توجه 29 درصد از این حساب ها فقط یک روپیه موجودی داشته و 5 درصد دیگر نیز کمتر از 10 روپیه موجودی داشته اند.
بخش عمده ای موضوع در بانک های دولتی رخ داده است تعداد زیادی از آن ها با مشکل مواجه اند و یا توسط کمک دولتی نجات داده شده اند و یا به زودی به آن نیاز پیدا خواهند کرد بنابراین اکنون زمان مناسبی برای رئیس یک بانک نیست که ناتوانی خود در عمل به وعده دولت را تأیید کند. طبق گزارشها، تعدادی از روسای بانک ها از وجود فشار از از طرف بالادستی ها شکایت کرده اند.
این کشف اعتقاد به این موضوع را استوارتر می سازد که طرح های کاهش فقر عمدتا چیزی بیشتر از تمرین روابط عمومی نیستند این مایه شرمندگی است، جاندان بخشی از یک تلاش عقلانی برای حرکت از یارانههای ناکارآمد همانند برنج و نفت سفید به سمت تزریق مستقیم پول به حساب مردم فقیر است ولی در حال حاضر دستاورد بسیاری از هندی های فقیر از این طرح تنها یک روپیه است.
