به گزارش خبرنگار ایبِنا، حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیام نوروزی خود سال ۱۳۹۶ را سال «اقتصاد مقاومتی، تولید - اشتغال» نامگذاری کردند. ایشان همچنین اول فروردین ماه نیز در بخشی از سخنان خود در اجتماع عظیم و پرشور زائران و مجاوران حرم رضوی (علیهالسلام)، «بیکاری به خصوص بیکاری جوانان تحصیل کرده» و «مشکلات معیشتی مردم به ویژه طبقات ضعیف» را دو مشکل اصلی در عرصه اقتصادی برشمردند و خاطرنشان کردند: مردم از لحاظ معیشت دچار مشکل هستند و مشکلات معیشتی تبعات اجتماعی و فرهنگی را در پی دارد و دشمن نیز بر روی همین مسائل متمرکز میشود.
حضرت آیتالله خامنهای با اشاره به دیدگاه صاحبنظران اقتصادی که گره اصلی مشکلات اقتصادی کشور را «رکود تولید» و «بیکاری» میدانند، فرمودند: در سیاستهای اقتصاد مقاومتی که به صورت یک مجموعه کامل است، راه حل این مشکلات بیان شده است اما باید برای بخشهای مختلف سیاستهای اقتصاد مقاومتی، زمانبندی مشخصی انجام و در هر دوره زمانی، بر بخشی از راه حلها تمرکز شود.
نگاهی به وضعیت بازار کار کشور در سال های اخیر نشان می دهد که روند نامتعادل بودن عرضه و تقاضای نیروی کار همچنان در اقتصاد ایران وجود داشته و اشتغال زایی به میزان تقاضا نبوده است. به بیان ساده تر، به میزانی که نیروی آماده به کار در صف اشتغال قرار گرفتند، فرصت برای جذب نبوده و از اینرو بخش قابل توجهی از جوانان جویای کار پشت درهای بسته بازار کار مانده اند.
در عین حال، این مسئله اساسی نیز مطرح است که به دلیل عدم ارتباط و یا ارتباط ضعیف بین دانشگاه و بازار کار، آموزش نیروی انسانی متقاضی کار به نسبت نوع تقاضا صورت نمی گیرد. به همین دلیل کشور با انباشت تقاضا برای کار در برخی رشته ها و کمبود نیروی انسانی لازم در برخی دیگر از بخش ها مواجه است و در حالی که هزاران نفر برای ورود به برخی مشاغل تلاش می کنند، برخی دیگر از نیازهای کشور بدون متقاضی برای انجام می ماند.
علاوه بر دلایل یادشده، رشدهای منفی اقتصاد ایران در دوره های گذشته و همچنین رشدهای مثبت دوره جدید (پدیده رشد اقتصادی بدون شغل)، نیز باعث شده تا به انباشت تقاضا برای کار در کشور دامن زده شود. به دلایل یادشده، بیکاری امروز به معضل اول و بزرگ کشور و همچنین چالش اساسی برای دولت ها تبدیل شده است.
هرچند مقامات دولتی می گویند در یکی دو سال اخیر حرکت های مثبتی در زمینه اشتغال زایی انجام شده، اما مجموع اشتغال ایجاد شده به میزان رفع نیاز بازار کار نبوده و با وجود اشغال زایی، بر نرخ بیکاری و تعداد متقاضیان کار افزوده شده است.
بررسی آمارها نیز نشان می دهد در سال ۹۲ که دولت تدبیر و امید آغاز به کار کرده بود تعداد بیکاران مطلق کشور 2 میلیون و ۴۸۸ هزار نفر بوده که این تعداد در سال ۹۵ به ۳ میلیون و 203 هزار نفر رسیده است. به عبارتی با وجود آمارهای دولت از اشتغال زایی، در دوره ۹۲ تا پایان ۹۵ بر تعداد بیکاران کشور 715 هزار نفر افزوده شده است؛ البته افزایش جمعیت فعال و رشد متقاضیان کار در دوره مورد بررسی را نیز نباید از یاد بُرد.
کارشناسان می گویند به دلیل انفجار جمعیتی دهه ۶۰ و رسیدن متولدین این دهه به سن کار در دهه های ۸۰ و ۹۰، اقتصاد ایران در دوره پیک تقاضا برای کار قرار داشته و این روند دستکم تا سال ۱۴۰۰ و بعد از آن نیز ادامه خواهد داشت.
با تاکیدات مقام معظم رهبری و نامگذاری سال جاری به تولید و اشتغال، دولت در اولین نشست خود در سال ۹۶ موضوع اشتغال و دستیابی به راهکارهایی برای رفع معضل بیکاری را در دستور کار خود قرار داد. در عین حال، نگرانی بیکاری جوانان و به ویژه تحصیل کرده های دانشگاهی همچنان در بسیاری از خانواده ها وجود خواهد داشت.
شاید اگر رشدهای اقتصادی ۸.۹ تا 11.6 درصد مطرح در سال گذشته همراه با اشتغال نیز بود، حرکت بسیار مناسبی در بازار کار کشور صورت می گرفت، اما به دلایلی قانون هر یک درصد رشد اقتصادی برابر با ۱۰۰ تا ۱۱۰ هزار فرصت شغلی فعلا در اقتصاد ایران عملی نشده است.
