روسیه درآمدهای نفتی اش را به طلا تبدیل میکند
به گزارش خبرنگار ایبنا، امسال دولت باید در قالب طرح هدفمندسازی یارانهها ۲ هزار و ۳۲۱ هزار میلیارد تومان به صورت یارانه نقدی، کالابرگ و سایر کمکهای غیرمستقیم به گروهها و خانوارها کمک مالی و حمایتی داشته باشد. این اعداد پیش بینی قانون بودجه است که پیش از جنگ توسط نمایندگان مجلس بررسی شده و نهایتاً به تصویب رسیده است؛ بنابراین کمکهایی که دولت باید به خسارتدیدگان جنگ کند و کمک به بهبود رفاهی که در اثر جنگ کاهش یافته در آن لحاظ نشده است.
با این وجود رقم ۲۳۲۱ هزار میلیارد تومانی که در جدول فرابودجهای هدفمندسازی یارانهها به تصویب رسیده نسبت به آنچه دولت در لایحه خود پیش بینی کرده ۸۳ درصد بیشتر است. دولت در لایحه بودجه رقم یک هزار و ۲۶۷ هزار میلیارد تومان را پیشبینی کرده بود.
دادن یارانه به شکل تاریخی جزو جداییناپذیر اقتصاد ایران است و حمایت از مصرفکنندگان اغلب به صورت قیمت گذاری و پرداخت یارانه غیرمستقیم انجام شده. با توجه به اینکه اجرای سیاستهای اصلاح اقتصادی مثل اصلاح قیمت حاملهای انرژی و حذف ارز ترجیحی، با کاهش رفاه خانوارها بویژه در دهکهای پایین درآمدی همراه است، جبران آثار رفاهی این اصلاحات از طریق مصارف هدفمندی یارانهها انجام میشود. در نتیجه، بخش قابل توجهی از اعتبارات حمایتی در قوانین بودجه سنواتی از محل منابع هدفمندی یارانهها تأمین مالی میشود.
جهش یارانهها در مجلس
دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۴ منابعی که باید صرف این حمایت شود را یک هزار و ۲۶۷ هزار میلیارد تومان پیشبینی کرده بود که مجلس آن را به ۲ هزار و ۳۲۱ هزار میلیارد تومان افزایش داد.
در نسخه اولیه لایحه بودجه سال ۱۴۰۵، ردیف جدیدی با عنوان طرح کالابرگ الکترونیک در نظر گرفته شده و تامین مالی آن از محل افزایش مالیات بر ارزش افزوده دیده شده بود، اما در جریان بررسی لایحه در مجلس منابع آن حذف شد ولی مصرفش باقی ماند که از محل سیاست اصلاح ارز ترجیحی کالاهای اساسی یعنی مابه التفاوت درآمد ناشی از افزایش قیمت ارز سهم دولت تامین شده است.
دولت باید ۳۰۰ هزار میلیارد تومان یارانه نقدی بپردازد
تحولات پرداخت یارانه نقدی که از سال ۱۳۸۹ آغاز شد را میتوان به سه دوره تقسیم کرد. در دوره نخست، از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۸، مبلغ سرانه یارانه نقدی به صورت ثابت ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان بود. در دوره دوم، از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰، این مبلغ بدون تغییر باقی ماند، اما در کنار آن یارانه کمک معیشتی با سرانهای در حدود ۵۰ هزار تومان به مشمولان افزوده شد؛ و در دوره سوم، از سال ۱۴۰۱ تاکنون، ساختار پرداخت یارانه تغییر کرد و مبلغ سرانه برای سه دهک اول درآمدی به ۴۰۰ هزار تومان و برای سایر مشمولان به ۳۰۰ هزار تومان افزایش یافت. از نظر دربرگیری خانوارها هم اگرچه اصل سیاست در این سالها تقریباً همگانی بوده، اما در سالهای گذشته گروهی از خانوارها یارانه نقدی دریافت نکردهاند. بخشی از این خانوارها از ابتدا برای دریافت یارانه ثبت نام نکرده بودند. بخشی به صورت داوطلبانه انصراف دادند و بخشی دیگر هم در سالهای اخیر و بعد از اجرای دهکبندی درآمدی، به عنوان خانوارهای پردرآمد شناسایی شده و از فهرست مشمولان حذف شدند.
در قانون بودجه سال ۱۴۰۴، حکم به حذف یارانه نقدی سه دهک بالای درآمدی داده شد و منابع حاصل از آن به حمایت معیشتی حدود ۴۰۰ هزار خانوار دچار فقر شدید اختصاص یافت. بر اساس این حکم، دولت از مردادماه ۱۴۰۴ تلاش کرد معیار مشخصی برای شناسایی و حذف سه دهک بالای درآمدی تعیین کند که یکی از شاخصهای عملیاتی آن، حذف خانوارهایی با میزان خرید کارت سرانه بیش از ۱۰ میلیون تومان در ماه بود. طبق این معیار تا آبان ماه ۱۴۰۴ حدود ۲.۵ میلیون خانوار، معادل جمعیتی نزدیک به یک دهک درآمدی، از گروه دریافت کنندگان یارانه نقدی خارج شدند. با توجه به تداوم این سیاست، در کنار عواملی مثل تولد مشمولان جدید در سال ۱۴۰۵ و تغییرات در ساختار خانوار که میتواند به افزایش تعداد یارانهبگیران منجر شود، بودجه سال ۱۴۰۵ رقم حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان را برای پرداخت یارانه نقدی پیشبینی کرده است، رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۴ حدود ۶ درصد کاهش نشان میدهد.
در کنار این مبلغ دولت باید ۲ هزار هزار میلیارد تومان دیگر را در قالب یارانه گندم، بنزین و سایر سوختها و کمکهای دیگر حمایتی پرداخت کند. اما با در نظر گرفتن اینکه بخشی از منابع درآمدی هدفمندی در پی خسارات ناشی از جنگ قابل تحقق نیست؛ نمیتوان درباره تحقق این وظایف حمایتی دولت اظهار نظر کرد. آنچه مشخص است اینکه دولت سال سختی مالی را پیش رو خواهد داشت.
