جلیل جلالیفر، فعال تجاری در بازار روسیه، در گفتوگو با خبرنگار ایبنا با اشاره به سفر رئیس کل بانک مرکزی ایران به روسیه و اجرای سومین مرحله اتصال شبکههای بانکی شتاب ایران و میر روسیه (سرویس شتاب-میر) اظهار کرد: این اقدام میتواند بخشی از تعاملات میان دو کشور را تسهیل کند، اما نباید انتظار داشت که بهتنهایی تحول بزرگی در تجارت ایران و روسیه ایجاد کند.
وی افزود: راهاندازی سرویس شتاب-میر بیش از هر چیز در توسعه صنعت گردشگری، تسهیل سفرهای متقابل و رفع مشکلات مالی گردشگران، دانشجویان و مسافران دو کشور مؤثر خواهد بود. تجار بهطور معمول از مسیرهای مشخص بانکی و ارزی فعالیت میکنند و این سامانه تأثیر مستقیمی بر فرآیندهای اصلی تجارت خارجی ندارد.
جلالیفر با تشریح سازوکار تجارت در روسیه اظهار کرد: هر شرکت روسی پیش از صادرات کالا موظف است قرارداد خود را در بانک ثبت کند و ارز حاصل از صادرات نیز مطابق مفاد قرارداد و در زمان مقرر به کشور بازگردد. صادرکننده روس در برابر نظام کنترل ارزی پاسخگو است. در ایران نیز تعهدات ارزی وجود دارد و حتی میتوان گفت بروکراسی مربوط به آن پیچیدهتر و سنگینتر است. در هر دو کشور بازگشت ارز حاصل از صادرات یک الزام اقتصادی است و بانکها صرفاً نقش تسویه و انجام عملیات مالی را بر عهده دارند.
وی ادامه داد: سرویس شتاب-میر میتواند هزینههای روزمره مسافران، دانشجویان ایرانی مقیم روسیه و گردشگران را تسهیل کند، اما تأثیر قابلتوجهی بر مبادلات تجاری نخواهد داشت. البته همین اقدام نیز بسیار ارزشمند است و باید سالها پیش انجام میشد. در هر صورت این سرویس میتواند به توسعه صنعت گردشگری کمک کند.
این فعال تجاری با اشاره به افزایش توجه مردم روسیه به ایران گفت: طی ۳۰ سال فعالیت در بازار روسیه، هیچگاه شاهد چنین سطحی از توجه عمومی به ایران نبودهام. امروز ایران به یکی از موضوعات مورد توجه اقشار مختلف جامعه روسیه تبدیل شده و بسیاری از مردم این کشور علاقهمند هستند از ایران بازدید کنند.
وی افزود: این علاقهمندی اجتماعی میتواند زمینهساز توسعه گردشگری و حتی افزایش صادرات کالاهای ایرانی شود. زمانی که نگاه مثبتی نسبت به یک کشور شکل میگیرد، تمایل به استفاده از محصولات آن کشور نیز افزایش پیدا میکند و این فرصت ارزشمندی برای صادرکنندگان ایرانی است.
جلالیفر با اشاره به ظرفیتهای مغفولمانده تجارت ایران و روسیه اظهار کرد: روسیه سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد دلار واردات دارد، اما سهم صادرات ایران از این بازار بزرگ تنها حدود ۱.۶ میلیارد دلار است. این در حالی است که دسترسی ایران به بازار روسیه نسبتاً آسان است، اما موانع متعددی در مسیر توسعه تجارت وجود دارد.
وی مهمترین مانع موجود را مشکلات بانکی دانست و گفت: بزرگترین مانع توسعه روابط اقتصادی دو کشور، محدودیتهای بانکی است. حدود یک تا دو سال است که موضوع راهاندازی شعب بانکهای ایرانی و روسی در دو کشور مطرح شده، اما این روند با تأخیر زیادی مواجه بوده است. اگر این مجوزها زودتر صادر میشد، تجار ایرانی میتوانستند برای تأمین کالاهای اساسی از منابع مالی و تسهیلات بانکی روسیه استفاده کنند.
این فعال تجاری در توضیح ضرورت حضور بانکهای دو کشور در بازار مقابل گفت: بانکهای ایرانی در روسیه دارای زیرساخت، ساختمان و امکانات لازم هستند و در صورت فعالیت رسمی میتوانند به واردکنندگان و فعالان اقتصادی تسهیلات ارائه کنند. از سوی دیگر، اگر بانکهای روسی در ایران شعبه داشته باشند، تجار ایرانی میتوانند با ارائه تضامین لازم از منابع مالی آنها استفاده کنند و همین موضوع به توسعه تجارت کمک خواهد کرد.
وی افزود: در حال حاضر نیز تجارت میان دو کشور جریان دارد، اما ریسک بالایی بر آن حاکم است. صادرکننده ایرانی کالا را ارسال میکند و ممکن است دو ماه بعد منتظر دریافت وجه آن باشد، بدون اینکه تضمین بانکی کافی وجود داشته باشد. در چنین شرایطی انتخاب شریک تجاری مطمئن اهمیت زیادی پیدا میکند. اما حضور بانکهای روسی در ایران میتواند این ریسک را کاهش دهد.
این فعال تجاری تاکید کرد: اسبربانک (Sberbank) به عنوان بزرگترین بانک روسیه و ویتیبی (VTB) بانک به عنوان دومین بانک بزرگ روسیه به دنبال باز کردن شعبه در ایران هستند. با باز شدن شعبه بانکهای روسیه در ایران، بانک روسی منابع را در اختیار تاجر ایرانی قرار میدهند، که این موضوع تاثیر زیادی در توسعه تجارت ایران خواهد داشت.
جلالیفر ادامه داد: اگر بانکهای روسی در ایران مستقر شوند، میتوانند برای خریداران روس اعتبار اسنادی (LC) به نفع تولیدکنندگان ایرانی باز کنند. در این صورت صادرکننده ایرانی با اطمینان بیشتری کالا را ارسال کرده و وجه خود را دریافت خواهد کرد. چنین سازوکاری میتواند حجم صادرات ایران به روسیه را به شکل محسوسی افزایش دهد.
وی با اشاره به سفر رئیس کل بانک مرکزی به روسیه اظهار کرد: انتظار میرود در این مذاکرات، موضوع حضور بانکهای روسی در ایران با جدیت بیشتری پیگیری شود تا این بانکها بتوانند معاملات بخش خصوصی و تجار دو کشور را ضمانت کنند و زمینه گسترش مبادلات اقتصادی را فراهم آورند.
جلالیفر خبر دارد: آخرین خبرهای رسیده به بنده حاکی از این است که دو بانک اسبربانک و ویتیبی بانک روسیه مجوز باز کردن شعبه در ایران را دریافت کردهاند و به زودی شعبه این دو بانک در ایران فعالیت خود را شروع خواهند کرد.
این فعال تجاری در بازار روسیه تاکید کرد: پیشنهاد من به رئیس کل بانک مرکزی این است که تمام بانکهای روسیه را دعوت کنند تا در ایران شعبه افتتاح کنند تا به تجار دو کشور خدمات بدهند تا بتوانیم حجم صادرات را به روسیه افزایش دهیم.
وی همچنین از ضعف در جذب سرمایهگذاری و مشارکت شرکتهای روسی در پروژههای زیرساختی ایران انتقاد کرد و افزود: هنوز نتوانستهایم شرکتهای روسی را بهصورت واقعی وارد پروژههای لجستیکی کشور کنیم و جذابیت لازم را برای حضور آنها ایجاد نکردهایم. حتی پروژه راهآهنی که خود روسها پیشنهاد داده و منابع مالی آن را نیز تأمین کردهاند، با کندی قابلتوجهی مواجه است.
جلالیفر تصریح کرد: سالهاست درباره تکمیل کریدور شمال ـ جنوب صحبت میشود، اما در مساحت حدود ۱۶۷ کیلومتری هنوز پیشرفت محسوسی حاصل نشده است. این در حالی است که از نظر شرایط جغرافیایی و آبوهوایی، امکان اجرای عملیات عمرانی در تمام طول سال وجود دارد.
این فعال تجاری در بازار روسیه در پایان تأکید کرد: همانگونه که تنگه هرمز از منظر ژئوپلیتیکی برای کشور اهمیت دارد، موقعیت ژئواکونومیک ایران نیز ظرفیتی بسیار بزرگ برای تقویت اقتصاد ملی محسوب میشود. بهرهبرداری صحیح از کریدورهای ترانزیتی، مسیرهای ریلی و ظرفیتهای لجستیکی کشور میتواند چندین برابر برخی مزیتهای ژئوپلیتیکی در رشد اقتصادی و افزایش قدرت ملی نقشآفرین باشد.
