به گزارش خبرنگار ایبنا، در سالهای گذشته توسعه تجارت میان ایران و روسیه همواره با یک مانع جدی روبهرو بوده است؛ نبود زیرساختهای بانکی متناسب با حجم مبادلات. هرچند تجارت دو کشور در سالهای اخیر رشد کرده، اما نقلوانتقال پول، گشایش اعتبار اسنادی، ارائه ضمانتهای بانکی و دسترسی فعالان اقتصادی به خدمات مالی همچنان یکی از مهمترین چالشهای تجار محسوب میشد. اکنون مجموعه اقداماتی که بانک مرکزی در دستور کار قرار داده، نشان میدهد تمرکز اصلی بر کاهش همین گلوگاهها قرار گرفته است.
یکی از مهمترین محورهای این همکاری، تکمیل پروژه اتصال شبکههای بانکی «میر-شتاب» است. بر اساس اعلام عبدالناصر همتی، مرحله سوم این پروژه حداکثر ظرف دو ماه آینده عملیاتی خواهد شد؛ مرحلهای که به شهروندان ایرانی اجازه میدهد با کارتهای بانکی داخلی خود در فروشگاههای روسیه از طریق دستگاههای کارتخوان خرید کنند. این اقدام بیش از آنکه تجارت خارجی را متحول کند، خدمات مالی مورد نیاز گردشگران، دانشجویان و مسافران دو کشور را تسهیل خواهد کرد و گام مهمی در توسعه پرداختهای مبتنی بر پول ملی به شمار میرود.
در کنار توسعه زیرساختهای پرداخت، مذاکرات تهران و مسکو بر تقویت ابزارهای تأمین مالی تجارت نیز متمرکز شده است. رئیسکل بانک مرکزی در دیدار با همتای روس خود خواستار همکاری بیشتر بانکهای روسی در گشایش اعتبارات اسنادی (LC)، ارائه ضمانتنامههای بانکی و افزایش تأمین مالی تجارت شد. دو طرف همچنین بر فعالسازی کمیته دائمی بانکی میان بانکهای مرکزی دو کشور توافق کردند؛ سازوکاری که قرار است اجرای توافقات پولی و بانکی را به صورت مستمر پیگیری کند.
همتی همچنین در دیدار با مدیران «میربیزینس بانک» بر افزایش سرمایه این بانک و تقویت نقش آن در توسعه کریدور بینالمللی شمال ـ جنوب تأکید کرد. به اعتقاد وی، گسترش ظرفیت این بانک میتواند حلقه اتصال تأمین مالی پروژههای مشترک و مبادلات تجاری ایران و روسیه باشد؛ بهویژه در شرایطی که دو کشور به دنبال کاهش وابستگی به نظام مالی مبتنی بر دلار هستند.
در همین راستا، معاون بینالملل بانک مرکزی نیز اعلام کرده است که علاوه بر اجرای فاز سوم «میر-شتاب»، پیمانهای پولی دوجانبه با هدف انجام مبادلات بر پایه پولهای ملی در حال پیگیری است و ایجاد شعب بانکهای روسی در ایران از مهمترین برنامههای مشترک دو کشور محسوب میشود.
یکی از خبرهای مهم این سفر نیز به احتمال آغاز فعالیت بانکهای بزرگ روسیه در ایران مربوط میشود. بر اساس اعلام جلیل جلالیفر، فعال تجاری بازار روسیه، دو بانک بزرگ روسیه یعنی اسبربانک و ویتیبی مجوز افتتاح شعبه در ایران را دریافت کردهاند و بهزودی فعالیت خود را آغاز خواهند کرد. اگر این موضوع عملیاتی شود، میتواند یکی از مهمترین تحولات نظام بانکی ایران در سالهای اخیر باشد؛ زیرا حضور مستقیم بانکهای روسی امکان ارائه تسهیلات، گشایش اعتبار اسنادی، تضمین پرداختها و کاهش ریسک مبادلات را برای فعالان اقتصادی فراهم میکند.
کارشناسان معتقدند هرچند اتصال شبکههای پرداخت به تنهایی جهش بزرگی در تجارت ایجاد نمیکند، اما توسعه روابط بانکی، حضور بانکهای دو کشور در بازار یکدیگر، استفاده از ارزهای ملی، ایجاد سازوکارهای مشترک مالی و تقویت تأمین مالی تجارت، مجموعه اقداماتی است که میتواند هزینه مبادلات را کاهش داده و زمینه افزایش تجارت دوجانبه را فراهم کند.
اکنون به نظر میرسد روابط پولی و بانکی تهران و مسکو وارد مرحلهای شده که تمرکز آن دیگر صرفاً بر توافقهای سیاسی نیست، بلکه بر ایجاد زیرساختهای عملیاتی برای تجارت است. اگر وعده افتتاح شعب بانکهای روسی، توسعه خدمات «میر-شتاب»، گسترش اعتبارات اسنادی و اجرای پیمانهای پولی مطابق برنامه پیش برود، همکاری بانکی دو کشور میتواند از یکی از مهمترین موانع توسعه تجارت عبور کرده و مسیر تازهای برای مبادلات اقتصادی ایران و روسیه ایجاد کند.
