به گزارش خبرنگار ایبِنا، ولی الله سیف امروز در ادامه نشست خبری به سوالات خبرنگاران پاسخ داد و در پاسخ به سوالی درباره استقلال بانک مرکزی گفت: جا دارد تا از نظر قانون و مقررات در این خصوص اقداماتی صورت گیرد تا بانک مرکزی دارای استقلال نهادینه شدهای در فرایندهایش شود؛ با این حال رییس جمهوری از نظر تفکری استقلال بانک مرکزی را قبول دارد.
رییس کل بانک مرکزی توضیح داد که در عمل و با توجه به تفکر رییس جمهور، استقلال بانک مرکزی حتی در مواردی که دولت مشکل داشت و برخی از اعضای دولت خواهان استفاده از نظام بانکی بودند، اما شخص رییس جمهور آن تصمیم را برگرداند.
سیف توضیح داد که برای برگرداندن نظر اعضای دولت، بانک مرکزی آثار منفی این تصمیمات از جمله رشد نقدینگی، تورم و غیره را تشریح میکرد و مسیر بحث تغییر مییافت؛ با این حال از نظر قانونی لازم است تا استقلال لازم در ساختارهای اجرایی بانک مرکزی ایجاد شود.
رییس کل بانک مرکزی درباره تحقق نیافتن هدفگذاریهای بانک مرکزی در ابتدای کار دولت یازدهم از جمله کنترل رشد پایه پولی، رشد نقدینگی و افزایش بدهی بانکهای خصوصی به بانک مرکزی اظهارداشت: در حال حاضر ۲۴ تا ۲۵ هزار میلیارد تومان رقم اضافه برداشت بانکها از بانک مرکزی است که آگاهانه این اجازه را دادهایم.
رییس شورای پول و اعتبار به انتقادهایی که از دولت در سال ۹۲ و ۹۳ مبنی بر تمرکز بیش از اندازه بر کنترل نرخ تورم صورت گرفت، اظهارداشت: برای کنترل تورم باید سیاستهای انقباضی و برای مقابله با رکود سیاستهای انبساطی را اتخاذ میکردیم؛ برخی از ارقام موجود در مورد بدهیهای بانکی و اعطای خطوط اعتباری آگاهانه انجام شد.
وی خاطرنشان کرد که ۲۰ درصد از ارقام موجود درباره بدهیهای بانکها به بانک مرکزی مربوط به ساماندهی موسسات مجاز مالی و اعتباری بود.
سیف تحقق تورم تک رقمی را از جمله دستاوردهای بانک مرکزی در سال ۹۵ برشمرد و گفت: پیشبینی ما آن است که رشد اقتصادی برای تمام سال گذشته نیز دو رقمی شود؛ همچنین کنترل رشد نقدینگی نیز بیش از ۲۲ درصد بود.
رییس کل بانک مرکزی خواستار دور شدن نقدهای مربوط به بانک مرکزی از بحثهای سیاسی شد و افزود: البته حتما نقدهایی وجود دارد که برای ما نیز مفید است ولی بانک مرکزی را با نگاه سیاسی نقد نکنیم.
وی درباره برخی وعدههای مطرح شده در مناظره های انتخاباتی از جمله افزایش یارانهها، تولید مسکن و ایجاد اشتغال خاطرنشان کرد: هرگونه اقدامی در اقتصاد هزینهای دارد و باید اول آن هزینه را برآورد و بعد هزینه کنیم.
رییس کل بانک مرکزی به نوسانات ایجاد شده در سال های ۹۱ و ۹۲ اشاره کرد و گفت: دلیل این نوسانات بیتدبیری در برخی از تصمیمگیریهای نامناسب با اقتصاد کشور بود.
وی درباره این تصمیمات نادرست به دو مورد اشاره کرد و توضیح داد: قرار بود یارانهها از محل افزایش قیمت حاملهای انرژی پرداخت شود ولی به دلیل بینظمی در یک مورد با دستور وزیر وقت اقتصاد ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از حساب بانک مرکزی برداشت شد و تنها یک هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان آن بازپرداخت شده است؛ این موضوع در واقع به معنای دست کردن دولت در جیب بانکمرکزی است.
سیف درباره مورد دوم گفت: ۳ هزار میلیارد تومان با دستور رییس کل وقت بانکمرکزی و با دستور رییس جمهور وقت از حساب بانکها برداشت شد و بانکها امروز هم مدعی هستند و دیوان محاسبات هم این موضوع را بررسی کرد و گفت باید این رقم برگردانده شود.
۴۵ هزار میلیارد تومان خط اعتباری بدون منبع مسکن مهر
سیف در نمونه دیگر به تبدیل ۳ میلیارد دلار از منابع ارزی بانک مرکزی به ریال و ۳ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان برای اتمام پروژهها اشاره کرد و گفت: ۴۵ هزار میلیارد تومان خط اعتباری بدون منبع از بانکمرکزی برای مسکن مهر گرفتند که به معنای چاپ اسکناس و دست کردن در جیب ۸۰ میلیون نفر است.
رییس کل بانک مرکزی تصریح کرد: بنابر اعلام عباس آخوندی وزیر راه و شهرسازی ۱۱۷ هزار واحد مسکن مهر متقاضی ندارد ولی بانک مرکزی خود را ناگزیر از اجرای این موضوع میدانست و تلاش کردیم تا به پایان رساندن این موضوع منابع هزینه شده را از محل اقساط دریافت کنیم که نقش مهمی در بازگردادن ثبات و کاهش نقدینگی دارد.
وی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت انجماد داراییها، گفت: یکی از مشکلات دولت یازدهم این است که میخواهد با نگاه تخصصی مشکلات را حل کند.
سیف با بیان اینکه، مطالبات معوق نظام بانکی در آغاز دولت 14.7 درصد از کل تسهیلات بود، اظهارداشت: براساس بررسیها اقلام دیگری در بانکها وجود دارد که در سرفصل مطالبات قرار گرفته است و از آنجاییکه بانک مرکزی به دنبال شفافیت است برخی از سرفصلها وارد مطالبات معوق شد.
رییس کل بانک مرکزی تصریح کرد: درصد مطالبات معوق حدود 10 درصد است؛ البته اقلام جدیدی که در صورتهای مالی بانکها بود نیز شناسایی شد.
وی با بیان اینکه، مطالبات معوق در زمان ارایه تسهیلات مشخص نمیشود و اگر مکانیزمهایی برای وصول در نظر گرفته نشود باعث مطالبات معوق در سالهای بعد می شود، اظهارداشت: در نظام بانکی بین الملل نیز برخی از تسهیلات به مطالبات معوق تبدیل میشود و این رقم سه تا چهار درصد مناسب است اما رقم بالاتر درست نیست.
سیف گفت: در گذشته به بانکها گفته میشد از محل تجدید ارزیابی افزایش سرمایه میدهیم و این امر مشکلاتی را ایجاد کرد.
وی درباره وضعیت خزانه گفت: تعبیر رییس جمهوری از خزانه خالی در ابتدای ریاست جمهوری وضعیت بدهیها و درآمدها بود. شرایط اقتصادی به گونه ای بود که مانور عملیاتی کاهش یافت و دخل و خرج دولت دچار مشکل شده بود. واقعیت این است که اگر رییس جمهور میگفت خزانه خالی است به دلیل عدم تعادل ها بوده است.
رییس شورای پول و اعتبار در پاسخ به پرسشی درباره وعده تک نرخی کردن ارز گفت: رفتار بانک مرکزی شفاف و با دستاوردهای بزرگ همراه بوده و ثبات در بازار ارز حاصل شده است.
سیف با بیان اینکه، هرگونه نوسانی شوک به اقتصاد وارد میکند، اظهارداشت: نوساناتی که محاسبات را بر هم بریزد دستاورد دیگری جز شوک به اقتصاد ندارد.
رییس کل بانک مرکزی گفت: در بازار ارز باید به دو نکته توجه کرد یکی اینکه یکسری اهداف سیاسی در داخل و خارج برای متلاطم کردن بازار ارز وجود دارد و نکته دوم نیز شوکی است که به بازار ارز به دلیل درآمدهای نفتی وارد شده بود که البته اقدامات خوبی انجام شد.
وی با بیان اینکه، دلار نسبت به تمامی ارزهای مهم دنیا تقویت شده است، گفت: البته یورو هم در مقایسه یا ریال تضعیف شده است.
رییس کل بانک مرکزی از تغییر ارز گزارشگری خبر داد و گفت: با توجه به محدودیتهایی که با دلار داریم؛ باید ارز گزارشگری هم تغییر کند.
یکسانسازی ارز در اولین فرصت
سیف در مورد یکسان سازی نرخ ارز نیز گفت: این امر هدفی بود که بانک مرکزی به دنبال تحقق آن است و بارها نیز گفته شد که در اولین فرصت که شرایط مهیا باشد اجرایی میشود.
وی با بیان اینکه، شکاف ارز رسمی و آزاد از 120 درصد به 16.2 درصد کاهش یافته است، خاطرنشان کرد: رانتها کاهش یافته و مکانیزمهای کنترلی نیز در دست اجرا است.
سیف ادامه داد: قبل از اجرای برجام اعلام کردم که پس از شش ماه از لغو تحریمها و بعد از اجرای برجام، ارز تک نرخی میشود اما شرایط در نظام بانکی با سرعتی که انتظار داشتیم، عادی نشد.
وی گفت: معتقدیم که تک نرخی شدن ارز باید با ثبات باشد؛ ضمن اینکه در سالهای گذشته یک بار یکسانسازی نرخ ارز انجام شده بود.
وی با بیان اینکه شرایط نظام بانکی با قبل از برجام به هیج وجه قابل مقایسه نیست و در بخش کارگزاریها و روابط بانکی اقدامات مناسبی انجام شده است، گفت: برای تجارت خارجی کشور امکان اینکه ۱۰۰ درصد با ال سی اقدامات انجام شود وجود دارد.
رییس کل بانک مرکزی ادامه داد: در زمان تحریم نظام بانکی به سمت صرافیها حرکت کرد و صرافی ها علاوه بر فعالیت های روزمره اقدامات بانکی را نیز انجام میدادند و به دلیل اینکه منافعی برای برخی وجود داشت مقاومتهایی نیز انجام میشود؛ البته بانک مرکزی نیز برای رفع این مشکل اقدامات مناسبی انجام داده است.
سیف با طرح این موضوع که برخی عنوان میکنند چرا بانک مرکزی مخالف پیمان پولی است؟، گفت: یکی از موضوعات مهمی که از روز اول در ذهن ما بود و در هر مذاکرهای از بحثهای جدی ماست، پیشنهاد قابل عملیاتی شدن برای پیمانهای پولی است.
جزییات تفاهمنامهها با بانکهای بینالمللی
وی به امضای یادداشت تفاهم با کشورهای مختلف در این زمینه اشاره کرد و گفت: ما با ترکیه، جمهوری آذربایجان، پاکستان و عراق تفاهم نامه امضا کردهایم و در حال امضای یادداشت تفاهم با روسیه هستیم.
رییس شورای پول و اعتبار توضیح داد که برای امضای پیمانهای پولی باید در تعاملات وارداتی و صادراتی دو کشور تناسب وجود داشته باشد.
رییس کل بانک مرکزی درباره وصول درآمدهای نفتی گفت: هیچ مشکلی در این زمینه وجود ندارد و با توجه به روابط ایجاد شده با بانکهای مرکزی ایتالیا و اتریش به راحتی حوالههای ارزی دریافت و وصول میشود؛ ما هیچ مشکلی با هند، چین و سایر کشورهای خریدار نفت ایران برای دریافت پول نفت نداریم.
سیف در پاسخ به سوال دیگری درباره وعدههای اقتصادی و ظرفیت تامین منابع آن گفت: تفاوت دوره کنونی با دورههای قبل در آن است که یکبار آثار تخریبی این وعدهها به دلیل ندانم کاریها دیده شده است؛ اقتصاد ایران دیگر ظرفیت این تهدیدها با دامنه وسیعتر را ندارد.
وی با تشریح منابع و مصارف موجود در بودجه گفت: منابع و مصارف در بودجه از محل فروش نفت و درآمدهای مالیاتی موجود است و دامنه اختیار یک رییس جمهور با توجه به ترکیب درآمدی و هزینهای است؛ امکان رخ دادن معجزه نیست هرچند ممکن است ظرفیت اجرایی افراد متفاوت باشد.
رییس شورای پول و اعتبار توضیح داد که تنها ۲ راه افزایش قیمت کالاها و حاملهای انرژی یا چاپ پول توسط بانک مرکزی است که از انجام آنها کل آحاد جامعه متضرر میشوند.
سیف خطاب به نامزدهای انتخاباتی گفت: خوب است برادران و دوستان ما برنامه های خود را ارائه کنند و بگویند چه برنامهای برای چند برابر کردن یارانهها و از چه محلی دارند؟ شاید راهکارهایی به ذهن آنها برسد که به ذهن ما نمیرسد.
وی درباره اینکه اگر شرایط قبلی اقتصاد ادامه مییافت، اقتصاد ایران شبیه ونزوئلا شده بود، گفت: شکی در این زمینه نیست و تنها تفاوت این است که سیاستهای قبلی اقتصادی در ایران ادامه نیافت و در ونزوئلا دنبال شد.
گزارش عملکرد وام ازدواج
سیف همچنین درباره وضعیت پرداخت وام ازدواج در نظام بانکی تصریح کرد: وام ازدواج سال 95 معادل ۱۰ میلیون تومان شد؛ در ابتدا دولت مخالف این اقدام بود اما بانک مرکزی گزارشی داده بود و تقاضا کرد تا سقفی وجود نداشته باشد تا منابع بانکی کفاف این را بدهد که بانکها بدون محدودیت تسهیلات بپردازند.
وی قانون را لازم الاجرا دانست و گفت: بعد از ابلاغ عملکرد خوبی در این زمینه داشتیم، الان رشد از نظر تعداد 26.4 و از نظر مبلغ 300 برابر افزایش یافته است. الان 300 هزار نفر در نوبت هستند درحالی که ابتدای دولت 800 هزار نفر بودند. با توجه به امکانات تلاش شد تا بهترین عملکرد را داشته باشیم.
سیف درباره عدم پرداخت تسهیلات تا انتخابات گفت: به هیچ وجه درست نیست ولی کار نظام بانکی واسطهگری وجوه است و سپردهها را جمع کرده و سپرده میپردازد. اگر منابع جمع کرده و تسهیلات ندهد هزینهزاست و اگر تسهیلات بیشتری بپردازد ساختار نظام بانکی را به هم می زند. نمی توانیم کلی بگوییم همه بانکها وام نمیدهند یا همه بانکها وام میدهند. بانک ها براساس منابع جذب شده تسهیلات میپردازند.
رییس کل بانک مرکزی درباره آمار چک های برگشتی تصریح کرد: این کار هیچ وقت محرمانه نبوده است. یکی از افتخارات بانک مرکزی و دولت یازدهم این است که آمار و اطلاعات را شفاف اعلام میکنیم. چکهای برگشتی سالانه 2 تا 3 درصد افزایش دارد. بعد از چکاوک و بخصوص در سال 95 شاهد افزایش 100 درصدی تعاملات چک بودیم.
سیف گفت: بعنوان رئیس کل بانک مرکزی می گویم به 100 درصد منابع کشور در خارج دسترسی داریم.
وی عنوان کرد: در حوزه روابط کارگزاری نیازمند شبکهای هستیم که الان در وضعیت کاملا ایده آل نیست؛ ولی نسبت به قبل از برجام تفاوت جدی کرده است. الان در تمام جاهای دنیا روابط کارگزاری داریم.
سیف درباره تجمع سپردهگذاران موسسات اعتباری دارای مجوز از جمله کاسپین برابر بانک مرکزی برای دریافت سپرده های خود، به تاریخچه تشکیل موسسه کاسپین اشاره کرد و توضیح داد: هشت تعاونی غیرمجاز فعال بودند که بانک مرکزی مسئولیتی برابر آنها نداشت و یکی از اهداف ما ساماندهی این تعاونی ها بود.
وی با بیان اینکه در دولت گذشته با فعالیت این موسسات مماشات می شد، افزود: مردم به اسامی مقدسی مانند ثامن الحجج یا میزان و فرشتگان اعتماد کرده بودند و با برنامهریزی ما بخش عمدهای از نقدینگی آنها تحت انضباط قرار گرفت و تبدیل به موسسات ساماندهی شده شدند.
رییس شورای پول و اعتبار به طور مشخص درباره موسسه کاسپین اظهارداشت: قرار بر این بود که هشت تعاونی غیرمجاز به طور یک به یک تقاضای انحلال دهند و در قالب یک موسسه دارای مجوز فعالیت خود را ادامه دهند؛ من از وضعیت سپرده گذاران بی گناه که تنها در زمان سپرده گذاری دقت کافی نداشتند، متاسف هستم.
سیف به همکاری قوه قضاییه و شورای عالی امنیت ملی درباره موسسه کاسپین با بانک مرکزی اشاره کرد و گفت: با دقت نظر همه متعهد شدند که تعاونیهای غیرمجاز منحل و فهرست دارایی های خود را تهیه کنند تا ارزیابی شود و فهرست دیگری از سپرده گذاران را در اختیار ما قرار دهند تا نسبت به پرداخت سپرده های آنها اقدام شود.
وی با بیان اینکه از محل فهرست دارایی ها سرمایه اولیه تشکیل موسسه کاسپین شکل گرفت، اظهارداشت: بعد از این موضوع هیات مدیره و اساسنامه این موسسه شکل گرفت و هیات مدیره، هیات های تسویه فهرست دارایی را تهیه کردند تا بعد از آن سپرده ها تحویل گرفته شود؛ این موضوع درباره هفت تعاونی انجام شد و یک موسسه باقی مانده است.
سیف با تاکید بر اینکه موسسه تشکیل شده کاسپین مشکلی ندارد، افزود: کاسپین شعبه جدید یا سپرده گذار جدید ندارد اما اجازه داده شد تا تابلوی موسسه فرشتگان را برداشته و نام کاسپین را روی آن بگذارند.
رییس کل بانک مرکزی با توجه به پیچیدگی این موضوع خواهان قدردانی از بانک مرکزی برای ظرافت در عمل شد و گفت: تغییر دفترچه سپردهگذاران موسسه فرشتگان به کاسپین به دستور همان مرجعی که دستور تغییر تابلو را داد؛ من بی مسئولیت نیستم و باید این سوالات از کسی پرسیده شود که مسبب این وضعیت است.
وی با بیان اینکه فرشاد حیدری معاون نظارتی بانک مرکزی هر هفته با نمایندگان قوه قضاییه جلسه دارد، افزود: ۲ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان از دارایی های موسسه فرشتگان شناسایی شده و ما هم قصد داریم بعد از اتمام این موضوع خط اعتباری در اختیار آن قرار دهیم تا مشکل تمامی سپردهگذاران حل شود.
سیف تاکید کرد که از زمان شناسایی و تحویل تمامی دارایی های موسسه فرشتگان می توان به سپرده گذاران گفت که سپرده گذاران موسسه کاسپین هستند ولی در حال حاضر این افراد سپرده گذاران تعاونی در حال انحلال فرشتگان هستند.
وی در پاسخ به این سوال که چرا در روزهای پایانی و منتهی به انتخابات نشست خبری برگزار کرده است؟ گفت: حق هر دستگاهی هست که عملکردش را پس از یک دوره تشریح کند؛ بانک مرکزی و نظام بانکی کشور دستاوردهای بسیار ارزشمندی را داشته اند و در فضایی که هر روز مورد بی مهری قرار می گیرند، برگزاری نشست خبری جای تعجبی ندارد.
وی فضای ایجاد شده توسط برخی نامزدها در هجمه به نظام بانکی را افراطی خواند و افزود: وقتی برخی نامزدها همه کارکنان دولت را زیر سوال می برند و از اصطلاحاتی مانند زد و بند در بانک ها سخن می گویند، در حقیقت سرمایه انسانی را زیر سوال می برند در حالیکه این الفاظ ناروا و نادرست است.
رئیس کل بانک مرکزی اضافه کرد: وقتی می خواهیم از عملکرد رئیس جمهور مستقر انتقاد کنیم باید بدانیم نیروی انسانی دولت همان افرادی هستند که شرایط بحرانی اقتصاد در سال 1392 را تا رسیدن به شرایط امروز مدیریت کرده اند.
رئیس شورای پول و اعتبار درباره نرخ سود بانکی اظهارداشت: در حال حاضر به دلیل برخی عدم تعادل ها در بانک های کشور تقاضای اضافی برای نقدینگی وجود دارد؛ بانک مرکزی حداقل هایی را برای تحرک اقتصاد و فعالیت در جهت رشد اقتصادی بانک ها تعیین کرد.
سیف با یادآوری فعال شدن بانک مرکزی در بازار بین بانکی برای ایجاد تعادل در منابع و مصارف بانک ها اظهارداشت: در سال 92 نرخ سود بین بانکی بین 28 تا 29 درصد بود که در دولت یازدهم به دامنه 18 تا 19 درصد رسید.
وی به افزایش نرخ سود بین بانکی به دلیل انتشار اوراق بدهی اشاره کرد و گفت: با توجه به تورم 9.5 درصدی فروردین ماه سال جاری و 9 درصدی سالیانه سال 95 از نرخ سود بین بانکی راضی نیستیم.
رئیس کل بانک مرکزی خاطرنشان کرد که تناسب بین نرخ سود بانکی و تورم متعلق به دوره با ثبات است و با توجه به افزایش سرمایه بانک ها، نظام بانکی بتدریج در حال بازگشت به نرخ دامنه های قابل قبول است؛ همچنین در گذشته شاهد روش های دستوری در بازار بودیم که موفق نبود و بدنبال ایجاد تعادل به صورت پایدار در این زمینه هستیم.
سیف در پاسخ به سوال دیگری درباره افزایش نرخ ارز پس از انتخابات افزود: بانک مرکزی تعیین کننده نرخ ارز نیست و ما تنها نوسانات ناشی از هیجانات زودگذر را مانند آذر و دی ماه سال گذشته کنترل می کنیم.
وی خاطرنشان کرد: وضعیت بازار ارز متعادل است و دلیلی وجود ندارد که با توجه به عرضه و تقاضای موجود بعد از انتخابات نرخ ارز افزایش یابد.
