به گزارش خبرنگار بینالملل ایبنا، صنعت جهانی خودرو طی چند سال اخیر با مجموعهای از چالشهای ساختاری روبهرو بوده است؛ از بحران کمبود نیمههادیها گرفته تا گذار پرهزینه به خودروهای الکتریکی. در چنین شرایطی، تشدید تنشها و نااطمینانی در خاورمیانه بهعنوان یکی از مهمترین مناطق تولید و انتقال انرژی جهان، فشار جدیدی بر این صنعت وارد کرده است. بیثباتی در بازار نفت، افزایش هزینه حملونقل و اختلال در مسیرهای تجاری، نهتنها هزینه تولید خودرو را افزایش داده، بلکه الگوهای عرضه و تقاضا در بازارهای مختلف جهان را نیز دستخوش تغییر کرده است.
گزارشهای منتشرشده توسط نهادهایی مانند سیانبیسی، آژانس بینالمللی انرژی، S&P Global Mobility، بلومبرگ و رویترز نشان میدهد که این تحولات، خودروسازان بزرگ جهان را وادار کرده است استراتژیهای تولید، صادرات و قیمتگذاری خود را بازنگری کنند.
افزایش هزینههای انرژی و فشار مستقیم بر تولید خودرو
یکی از نخستین پیامدهای بیثباتی در خاورمیانه، نوسان شدید در بازار انرژی است. این منطقه بخش قابل توجهی از عرضه نفت جهان را تأمین میکند و هرگونه تنش در آن میتواند به افزایش قیمت انرژی منجر شود. افزایش قیمت نفت و فرآوردههای انرژی بهطور مستقیم بر هزینه تولید خودرو اثر میگذارد، زیرا تولید خودرو، صنعتی بسیار انرژیبر است و از مرحله استخراج مواد اولیه تا تولید قطعات و حملونقل نهایی به مصرف گسترده انرژی وابسته است.
بر اساس تحلیلهای آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، هر افزایش ۱۰ دلاری در قیمت نفت خام میتواند هزینه تولید یک خودرو را بهطور متوسط حدود ۲ درصد افزایش دهد. این افزایش هزینه نهتنها ناشی از مصرف انرژی در کارخانهها است، بلکه از طریق افزایش هزینههای حملونقل، تولید فولاد و مواد اولیه نیز به صنعت خودرو منتقل میشود.
در همین زمینه، شرکت جنرالموتورز (GM) در گزارش مالی خود اعلام کرده است که افزایش قیمت انرژی و هزینههای مرتبط با لجستیک، فشار قابل توجهی بر هزینههای عملیاتی این شرکت وارد کرده است. طبق گزارش سیانبیسی، مدیران جیام برآورد کردهاند که افزایش هزینههای مربوط به حملونقل، مواد اولیه و برخی قطعات الکترونیکی میتواند بین ۱.۵ تا ۲ میلیارد دلار به هزینههای سالانه این شرکت اضافه کند. این افزایش هزینهها نشان میدهد که حتی بزرگترین خودروسازان جهان نیز در برابر شوکهای انرژی ناشی از بیثباتی منطقهای آسیبپذیر هستند.
اختلال در زنجیره تأمین جهانی و افزایش هزینه لجستیک
صنعت خودرو یکی از پیچیدهترین زنجیرههای تأمین در اقتصاد جهانی را دارد. تولید یک خودرو ممکن است به هزاران قطعه از صدها تأمینکننده در چندین کشور مختلف وابسته باشد. در چنین ساختاری، هرگونه اختلال در مسیرهای حملونقل یا افزایش هزینههای لجستیکی میتواند کل فرآیند تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
بر اساس گزارش S&P Global Mobility، در پی افزایش ریسکهای ژئوپلیتیک در مسیرهای مهم دریایی، هزینه حملونقل دریایی در برخی مسیرهای بین آسیا و آمریکای شمالی تا ۴۰ درصد افزایش یافته و زمان تحویل برخی قطعات حساس نیز دو تا سه هفته طولانیتر شده است. این تأخیرها بهویژه برای قطعاتی مانند تراشهها، سنسورها و ماژولهای الکترونیکی اهمیت دارد، زیرا توقف حتی یک قطعه میتواند کل خط تولید خودرو را متوقف کند.
اختلال در زنجیره تأمین همچنین باعث شده بسیاری از خودروسازان به دنبال تنوعبخشی به منابع تأمین و نزدیکسازی تولید قطعات به بازارهای مصرف باشند؛ راهبردی که اگرچه میتواند ریسکهای آینده را کاهش دهد، اما در کوتاهمدت هزینههای تولید را افزایش میدهد.
تغییر رفتار مصرفکنندگان در بازارهای مختلف
افزایش قیمت انرژی و نگرانیهای اقتصادی میتواند رفتار مصرفکنندگان را در بازار خودرو تغییر دهد. با این حال، دادههای بازار نشان میدهد که واکنش مصرفکنندگان در مناطق مختلف جهان یکسان نبوده است.
در ایالات متحده، بازار خودروهای گرانقیمت همچنان نسبتاً مقاوم باقی مانده است. طبق دادههای Cox Automotive، میانگین قیمت معامله خودروهای جنرالموتورز در سهماهه نخست سال حدود ۵۲ هزار دلار بوده که بالاتر از میانگین کل صنعت در ماه مارس یعنی ۴۹٬۲۷۵ دلار است. این آمار نشان میدهد که بخش قابل توجهی از مصرفکنندگان آمریکایی همچنان توانایی خرید خودروهای گرانتر را دارند.
در مقابل، بازار اروپا نشانههایی از تغییر الگوی تقاضا را نشان میدهد. گزارشهای بلومبرگ حاکی از آن است که در بسیاری از کشورهای اروپایی، تقاضا برای خودروهای بزرگ و پرمصرف بین ۸ تا ۱۲ درصد کاهش یافته و در مقابل، فروش خودروهای کوچکتر، هیبریدی و کممصرف افزایش پیدا کرده است.
در چین نیز که بزرگترین بازار خودروی جهان محسوب میشود، دادههای انجمن خودروسازان چین (CAAM) نشان میدهد که فروش خودروهای بنزینی در برخی مناطق شهری حدود ۴ درصد کاهش یافته و در عوض تقاضا برای خودروهای الکتریکی و هیبریدی رشد کرده است.
فشار بر خودروسازان آسیایی و بازارهای صادراتی
خاورمیانه یکی از بازارهای مهم برای بسیاری از خودروسازان آسیایی، بهویژه برندهای ژاپنی و کرهای، محسوب میشود. کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی و برخی کشورهای دیگر منطقه از واردکنندگان مهم خودرو هستند و بخش قابل توجهی از خودروهای تویوتا، نیسان و هیوندای به این بازارها صادر میشود.
با این حال، افزایش هزینههای حملونقل و کاهش تقاضا در برخی بازارهای منطقه باعث شده سودآوری این صادرات کاهش یابد. گزارش Nikkei Asia نشان میدهد که هزینه صادرات خودروهای ژاپنی به خاورمیانه در برخی موارد تا ۲۰ درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که ناشی از بالا رفتن هزینه سوخت، بیمه حملونقل و تغییر مسیرهای کشتیرانی است.
این تحولات موجب شده برخی شرکتها بخشی از صادرات خود را به بازارهای دیگر منتقل کنند. برای مثال، جنرالموتورز اعلام کرده است که بخشی از خودروهایی که معمولاً به بازار خاورمیانه صادر میشدند، اکنون در بازار آمریکا عرضه میشوند.
تأثیر بر بازار خودروهای الکتریکی و زنجیره باتری
صنعت خودروهای الکتریکی نیز از پیامدهای این تحولات مصون نمانده است. تولید باتری خودروهای الکتریکی وابستگی زیادی به فلزات حیاتی مانند لیتیوم، نیکل و کبالت دارد و انتقال این مواد در زنجیرهای جهانی انجام میشود.
گزارش BloombergNEF نشان میدهد که افزایش هزینه انرژی و اختلال در حملونقل جهانی باعث شده هزینه تولید خودروهای الکتریکی در برخی بازارها ۵ تا ۷ درصد افزایش یابد.
این افزایش هزینه میتواند روند کاهش قیمت خودروهای الکتریکی را که در سالهای اخیر مشاهده شده بود، کُند کرده و رقابت میان خودروهای الکتریکی و بنزینی را در برخی بازارها تغییر دهد.
