ایمان ملکا، دبیر انجمن فین‌تک در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایبنا با اشاره به تجربه سیاست تثبیت نرخ ارز اظهار کرد: در دوره‌های گذشته کارشناسان اقتصادی به تفصیل درباره پیامد‌های این سیاست صحبت کرده‌اند و تجربه نیز نشان داده است که تثبیت دستوری نرخ ارز می‌تواند زمینه ایجاد رانت را فراهم کند.
وی افزود: وقتی ارز با نرخ ثابت و پایین‌تر از نرخ بازار در اختیار گروه‌های خاص قرار می‌گیرد، این امکان وجود دارد که منابع عمومی به جای رسیدن به هدف اصلی، در اختیار گروه‌های ویژه قرار گیرد. در برخی موارد نیز ارز به نام واردات دریافت شده، اما کالا وارد نشده یا با حساب‌سازی و سندسازی، منابع ارزی در مسیر دیگری مصرف شده است که پرونده‌های متعددی در این زمینه تشکیل شده است.
ملکا گفت: اگر قرار است یارانه‌ای به مردم اختصاص پیدا کند، بهتر است این حمایت در انتهای زنجیره و به مصرف‌کننده نهایی برسد، نه اینکه در ابتدای زنجیره و از طریق تخصیص ارز ارزان ایجاد رانت کند؛ بنابراین بازگشت به سیاست تثبیت نرخ ارز می‌تواند یک عقب‌گرد جدی باشد و دوباره زمینه ایجاد رانت برای گروه‌های خاص را فراهم کند.
وی در ادامه با اشاره به سیاست اخیر بانک مرکزی برای عرضه ارز به مردم عادی اظهار کرد: بخش عمده بازار ارز مربوط به تقاضای واردکنندگان است که ارز مورد نیاز خود را در قالب حواله یا روش‌های مشابه از بازار مبادله دریافت می‌کنند و این بخش، حجم اصلی معاملات رسمی ارز را تشکیل می‌دهد.
دبیر انجمن فین‌تک افزود: در کنار این بازار، بانک مرکزی برای مدیریت هیجانات ایجادشده در بازار ارز، به‌درستی بخشی از ارز را به مصرف‌کننده نهایی و مردم عادی اختصاص داده است. افرادی که واقعاً به ارز نیاز دارند، می‌توانند با نرخ معقول‌تری به منابع ارزی دسترسی پیدا کنند و همین موضوع می‌تواند به تخلیه بخشی از هیجانات بازار کمک کند.
وی تأکید کرد: این سیاست از یک سو می‌تواند بخشی از تقاضای هیجانی بازار آزاد را مدیریت کند و از سوی دیگر مانع از آن شود که بانک مرکزی برای کنترل بازار، حجم زیادی از منابع عمومی و ذخایر ارزی خود را وارد بازار کند.
ملکا ادامه داد: چه سیاست تثبیت نرخ ارز و چه ارزپاشی‌های گسترده‌ای که در برخی دوره‌ها بدون توجه کافی به منابع موجود انجام شد، تجربه‌های موفقی نبوده‌اند. خوشبختانه در شرایط فعلی، بانک مرکزی با شناخت مناسب‌تری از بازار ارز و سازوکار‌های آن، تلاش کرده است به جای تکرار این روش‌ها، از ابزار‌های هدفمندتری استفاده کند.
وی درباره نرخ فعلی ارز نیز گفت: به نظر می‌رسد نرخ واقعی ارز می‌تواند پایین‌تر از ارقامی باشد که امروز در بازار مشاهده می‌شود. بخشی از نرخ‌های فعلی ناشی از انتظارات تورمی و ریسک‌های خاصی است که اقتصاد کشور درگیر آن است و اگر این ریسک‌ها کاهش پیدا کند، احتمال کاهش قابل توجه نرخ ارز نیز وجود دارد.
دبیر انجمن فین‌تک تصریح کرد: در شرایط فعلی، سیاست‌گذار پولی باید ضمن مدیریت هیجانات بازار، مراقب منابع ارزی کشور نیز باشد. هدف این نیست که بانک مرکزی با عرضه گسترده ارز، قیمت را به صورت دستوری پایین بیاورد؛ بلکه باید بتواند حباب و هیجان شکل‌گرفته در بازار را تا حد امکان کنترل کند.
ملکا افزود: بررسی روند اخیر بازار نیز نشان می‌دهد که این سیاست دست‌کم توانسته بخشی از هیجانات را تخلیه کند و نرخ ارز نسبت به سطوح قبلی کاهش پیدا کند. نکته مهم این است که این اتفاق بدون وارد شدن آسیب جدی به منابع عمومی و ذخایر ارزی بانک مرکزی دنبال شده است.
وی خاطرنشان کرد: بخش خصوصی و فعالان حوزه فناوری‌های مالی نیز آمادگی دارند در چارچوب ظرفیت‌های خود به بانک مرکزی برای اجرای موفق‌تر این سیاست کمک کنند تا مدیریت بازار ارز با کمترین هزینه برای منابع عمومی انجام شود.
